56 Pułk Śmigłowców Bojowych Inowrocław. 1963r.-2011r.

Inowrocław 2019-06-21

56 Pułk Śmigłowcowy w Inowrocławiu. 1963r.-1973r.

56 Pułk Lotnictwa Wojsk Lądowych. 1973r.-1982r.

56 Pułk Śmigłowców Bojowych. 1982r.-1996r.

56 Kujawski Pułk Śmigłowców Bojowych. 1996r.-2011r.

56 Baza Lotnicza. 2012r.-...

Godło 56 Pułku Śmigłowcowego
Godło 56 Pułku Śmigłowcowego

Historia 56 Pułku Śmigłowcowego.

Śmigłowce w Polsce pojawiły się stosunkowo wcześniej. W 1954 roku została podjęta decyzja o nowym profilu produkcji WSK PZL Świdnik, która dotychczas prowadziła działalność kooperacyjna z WSK PZL Mielec. Już w 1956 roku pierwsze śmigłowce Mi-1, pod oznaczeniem SM-1, opuściły zakład w Świdniku. Nie trudno się domyśleć, że już wkrótce, śmigłowce zaczęły wchodzić na uzbrojenie Wojska Polskiego. Początkowo służyły, jako maszyny łącznikowe i patrolowe. Jedną z pierwszych sformowanych jednostek, stał się 56 Pułk Śmigłowców. Rozkaz o jego sformowaniu wydał Minister Obrony Narodowej w dniu 1963-03-21, a miejscem stacjonowania wyznaczono Inowrocław. Dokładnie Lotnisko Latkowo położone około 5 km na północny-wschód od centrum Inowrocławia, przy szosie Inowrocław-Toruń. Lotnisko pamiętało jeszcze zmagania z okresu II wojny światowej. Obecnie Lotnisko posiada kod ICAO; EPIR i nadal jest wyłącznie własnością Wojska Polskiego (JW. 1641). Lotnisko posiada gruntową DS. na kierunku 05/23 (052/232) o długości 2 000 m. Betonową nawierzchnię mają tylko drogi kołowania i miejsca postojowe (stojanki).

Już w listopadzie 1962 roku, na Lotnisku Latkowo wylądowało 16 śmigłowców SM-2, stanowiących trzon nowego pułku.

SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
SM-1 rejestracja SP-SAD. 2008 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

SM-2 rejestracja SP-SAP. 2008 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
SM-2 rejestracja SP-SAP. 2008 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

W dniu 1963-04-06, ukazał się Rozkaz Nr 030/Org Dowódcy Lotnictwa Operacyjnego (bo nowy pułk wchodził w skład Lotnictwa Operacyjnego). Formowanie pułku rozpoczęło się w dniu 1963-05-05.  Bazą dla pułku stały się dwie eskadry likwidowanego w Bydgoszczy 48 Pułku Lotnictwa Myśliwsko-Szturmowego, który eksploatował tłokowe samoloty Ił-10, które właśnie wycofano z uzbrojenia. Pułk na kwaterę zajął germańskie koszary z 1904 roku, mieszczące się blisko centrum Miasta.

56 Pułk Śmigłowcowy miał początkowo specyficzne zadania. Bezpośrednio podlegał pod Dowództwo Lotnictwa Operacyjnego, ale operacyjnie był wykorzystywany przez Szefostwo Artylerii Wojska Polskiego. Poza tym wykonywał zadania na rzecz innych formacji wojskowych. Podstawowym zadaniem było korygowanie ognia artyleryjskiego. Inne zadania to; zadania łącznikowe, transport, dowodzenie, rozpoznanie, obserwacja, kontrola pola walki, łączność, przewóz grup dywersyjno-rozpoznawczych, ewakuacja sanitarna i ratownictwo.

Na stanowisko dowódcy 56 Pułku Śmigłowcowego wyznaczono płk pil. Bolesława Andrychowskiego, który poprzednio był dowódcą  64 Pułku Szkolnego w Przasnyszu. Jako ciekawostkę podamy, że żoną dowódcy była mjr pilot Zofia Andrychowska-Dziewiszek, która pełniła funkcję nawigatora eskadry. Przeprowadzka do nowej jednostki oznaczała także konieczność zdobycia nowych umiejętności – pilotaż śmigłowców. Zofia Andrychowska-Dziewiszek była jedną z kilku kobiet oficerów-pilotów w Wojsku Polskim w okresie PRL. Z dużym trudem dostała się do Szkoły do Dęblina. Była bardzo uzdolniona. Zdobyła nalot około 4 500 godzin. Pilotowała; UT-2, Junak-2, Junak-3, Jak-18, Jak-11, TS-8 Bies, SM-1, SM-2 i Mi-8.

Pierwszy rozkaz dowódcy Pułku ukazał się w dniu 1963-05-18 i data ta stała się do dziś Świętem Pułku (2019 rok). W rozkazie tym ustalano stan osobowy, 579 żołnierzy i 21 pracowników cywilnych.

Oprócz nowych śmigłowców SM-2, wiosną 1963 roku, na Lotnisko Latkowo przyleciało jeszcze 12 starszych śmigłowców SM-1. Personel techniczny śmigłowców zakończył szkolenie w czerwcu 1963 roku. Szkolenie pilotów było trudniejsze. Do Pułku przybyło tylko dwóch oficerów, którzy już byli pilotami śmigłowców z uprawnieniami instruktorów. Przeszli oni szkolenie w Dęblinie i poprzednio latali w 20 Eskadrze Lotniczej. Pierwsza grupa przeszkalanych pilotów liczyły zaledwie 6 lotników, w tym był dowódca 56 Pułku Śmigłowcowego. Szkolenie trwało kilka miesięcy. W kolejnych miesiącach przybywali kolejni lotnicy. Z początkiem 1964 roku, personel latający jednostki liczył 29 pilotów.

Już w dniu 1963-10-20, 56 Pułk Śmigłowcowy otrzymał sztandar, który został nadany Uchwałą Rady Państwa. Uroczyste wręczenie odbyło się na Stadionie Miejskim w Inowrocławiu. Sztandar przekazał gen. bryg. pil. Józef Jacewicz, dowódca 16. Dywizji Lotnictwa Myśliwsko-Szturmowego w Pile.

Struktura Pułku szybko się rozbudowywała. Podstawą było pięć eskadr, a w każdej z nich dwa klucze. W rzeczywistości każda eskadra posiadała na stanie nie więcej niż cztery śmigłowce SM-1 lub SM-2. Dopiero w późniejszym okresie liczba maszyn w eskadrze wzrosła do dziewięciu.

Oprócz zadań czysto wojskowych, Pułk często uczestniczył w działaniach na rzecz społeczeństwa, czyli w zwalczaniu klęsk żywiołowych. Do nich możemy zaliczyć; Likwidowanie zatorów lodowych ładunkami wybuchowymi. Ewakuacje osób cywilnych z zalanych terenów. Transport zaopatrzenia dla powodzian. Pierwsza szeroko zakrojona akcja została przeprowadzona w okresie od 1966-02-03 do 1966-02-21, na Odrze i Wiśle w rejonie Wyszogrodu oraz Dęblina. W akcji zaangażowany był niemal cały Pułk.

Od 1965 roku, prowadzono szkolenie na śmigłowcach z bocznymi gondolami sanitarnymi dla przewozu rannych. Z lotniska Wicko Morskie wykonywano także loty nad Morze Bałtyckie, w dziennych zwykłych warunkach atmosferycznych. Rozpoczęto także szkolenie w lotach w zakrytych kabinach.

SM-2 nb 1065. 2022 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
SM-2 nb 1065. 2022 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Już w połowie 60-lat było wiadomo, że Polska zakupi duże śmigłowce z napędem turbośmigłowym, Mil Mi-8. Dlatego w 1967 roku, pierwsza grupa pilotów i techników, w liczbie 24 osób udała się na Wschód do Kirgizji, w celu szkolenia na śmigłowcach Mi-8. Z końcem 1967 roku, w Pułku przystąpiono do organizowania klucza śmigłowcowego, który zajął się obsługą nowych maszyn. Stało się to na podstawie Rozkazu Szef Sztabu Lotnictwa Operacyjnego Nr 095/Org, z dnia 1967-11-22, na mocy którego dowódca Pułku wydał Rozkaz nr 01, z dnia 1968-01-02.

Mi-8 nb 620. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Mi-8 nb 620. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

W połowie 1968 roku, na stanie Pułku było pięć maszyn Mi-8. Dodatkowo Pułk otrzymał pod swoje rozkazy sześć maszyn typu Mi-4, które przybyły z innych jednostek. Te duże śmigłowce stały się bazą eskadry transportowej. Początkowo nieetatowej. Eskadra ta stała się 37 Eskadrą Śmigłowców Transportowych. Stało się to na podstawie Zarządzenia  szefa Sztabu Generalnego z dnia 1969-12-19. podstawowym sprzętem Eskadry były śmigłowce Mi-4 i Mi-8. Wybiegając nieco w przyszłość; jesienią 1971 roku, 37. Eskadra Śmigłowców Transportowych została przebazowana na Lotnisko w Leźnicy Wielkiej koło Łęczycy i stała się 37. Pułkiem Śmigłowców Transportowych.

W 1968 roku, nastąpiły także inne zmiany w strukturach niektórych pułków lotniczych. W ich składach utworzono baterie artylerii przeciwlotniczej. Tak samo stało się na Lotnisku Inowrocław. Sformowano tu 32. Baterie Artylerii Przeciwlotniczej uzbrojonej w działka kalibru 37 mm.

Latem 1968 roku, część środków (śmigłowców i żołnierzy) 56 Pułku została włączona do sił interwencyjnych państw Układu Warszawskiego i wzięła udział w agresji na Czechosłowację, pod kryptonimem Dunaj.

W kolejnych latach 56 Pułk brał udział w ćwiczeniach krajowych i w ramach Układu Warszawskiego, w zawodach taktyczno-bojowych, akcjach usuwania skutków klęsk żywiołowych, a także w lotniczych defiladach.

W wrześniu 1971 roku, wytwórnia WSK PZL-Świdnik obchodziła swoje 20-lecie. Z tej okazji zorganizowano Pierwsze Śmigłowcowe Mistrzostwa Polski. W zawodach wystartowało 16 załóg. Bardzo dobrze spisali się piloci z Inowrocławia, zdobywając II i III miejsce; kpt. pil. Aleksander Przydatek i kpt. pil. Antoni Pokoleńczuk.

56 Pułk Lotnictwa Wojsk Lądowych.

Na początku lat 70-tych doszło w Polsce do utworzenia Lotnictwa Wojsk Lądowych. Na podstawie Zarządzenia szefa Sztabu Generalnego z dnia 1973-07-14, Nr 046/Org oraz Zarządzenia szefa Sztabu Wojsk Lotniczych z dnia 1973-09-24, Nr 0133/Org Inowrocławski Pułk został z dniem 1973-12-21, przeformowany na 56. Pułk Lotnictwa Wojsk Lądowych.

W tym czasie Pułk liczył 512 żołnierzy i 31 pracowników cywilnych. Na Lotnisku w Latkowie bazowały; 2, 4, 5, 10 i 12 Eskadry. 11 Eskadra Łącznikowa bazowała na stałe we Wrocławiu (Lotnisko Strachowice). Ponadto dwa klucze były w Biedrusku i Bolesławcu. W tym czasie Pułk dysponował już uzbrojonymi śmigłowcami. Uzbrojenie składało się z karabinów maszynowych (podwieszonych i ruchomych) oraz npr (niekierowane pociski rakietowe). Dlatego ilość możliwych działań uległa znacznemu zwiększeniu. Do zadań należało; niszczenie broni pancernej i środków opancerzonych, niszczenie obiektów przeciwnika ze wszystkich środków ogniowych śmigłowca, współdziałanie ze związkami taktycznymi wojsk lądowych, desantowanie grup specjalnych, ewakuacja jednostek bojowych.

W 1973 roku, na stanie Pułku pojawiły się nowe śmigłowce, PZL Mi-2. Pierwsza grupa pilotów i techników przeszła przeszkolenie teoretyczne w sierpniu 1973 roku, w Szkole w Oleśnicy. Pierwszy śmigłowiec Mi-2 przeznaczony do szkolenia, przyleciał do Inowrocławia w dniu 1973-09-05. Szkolenie praktyczne prowadziła grupa 4 instruktorów z Wrocławia. Pierwsze loty piloci z 56 Pułku Lotnictwa Wojsk Lądowych wykonali w dniu 1973-09-24. W dniu 1973-11-02, Pułk otrzymał pierwsze śmigłowce Mi-2 w wersji uzbrojonej. Był to system uzbrojenia typu URN. W połowie 1974 roku, Pułk rozpoczął szkolenie poligonowe w użyciu pocisków rakietowych S-5. Od 1975 roku, rozpoczęto wprowadzanie nowego systemu uzbrojenia złożonego z przeciwpancernych pocisków kierowanych 9M14M Malutka. Nowe uzbrojenie spowodowało, że piloci Pułku opracowywali własne sposoby skutecznego użycia uzbrojenia.

W 1976 roku, nastąpiło wycofanie z uzbrojenia śmigłowców typu SM-1 i SM-2. Od tej pory na stanie Pułku pozostawały tylko śmigłowce Mi-2. W tym okresie szkolenie było bardzo intensywne, co przekładało się na spory nalot. Przeciętnie pilot Pułku ustanawiał nalot rzędu 120-180 godzin/rocznie.

W czerwcu 1978 roku, w wyniku wprowadzania na uzbrojenie śmigłowców Mil Mi-24, została utworzona 1 eskadra śmigłowców szturmowych, której znaczna cześć personelu stanowili piloci z 10 Eskadry 56 Pułku.

W 1979 roku, załoga z 56 Pułku wzięła udział w Międzynarodowych Zawodach Śmigłowcowych w Witebsku w CCCP. Sytuacja powtórzyła się w 1981 roku, kiedy to w Piotrkowie Trybunalskim odbyły się IV Śmigłowcowe Mistrzostwa Świata (1981-08-13 - 1981-08-25). Wówczas to 56 Pułk wystawił dwie załogi i załogę rezerwową.

Mi-2 nb 4316 w wersji szturmowej. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Mi-2 nb 4316 w wersji szturmowej. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

56 Pułk Śmigłowców Bojowych.

Na przełomie 70/80-lat na stan Polskiego Wojska zaczęto wprowadzać śmigłowce szturmowe Mil Mi-24. W efekcie w dniu 1982-10-31, Pułk przeformowano w 56 Pułk Śmigłowców Bojowych. Stało się to na podstawie Zarządzenia Nr 015/Org. szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 1982-04-22.

W strukturze była; 1. eskadra śmigłowców szturmowych, 2. eskadra śmigłowców szturmowych, grupa śmigłowców związków taktycznych, 11. eskadra lotnictwa łącznikowego we Wrocławiu oraz 2. i 4. klucze śmigłowców w Biedrusku i Bolesławcu. Pułk liczył 1004 żołnierzy. Do zadań należało; bezpośrednie wsparcie wojsk lądowych na polu walki, stawianie narzutowych zapór minowych, prowadzenie rozpoznania, poprawianie ognia artylerii, zadania transportowe i łącznikowe.

W początkach 80-lat nastąpiło zbliżenie Układu Warszawskiego i Libii. W efekcie Polskie Wojsko szkoliło