Lotnisko w Chojnie. 2010r.

Kraków 2010-01-11

Lotnisko Chojna

Lotnisko Chojna na mapie Polski. 2010 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Chojna na mapie Polski. 2010 rok. Zdjęcie LAC

Lotnisko Chojna widok z satelity. 2009 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Chojna widok z satelity. 2009 rok. Zdjęcie LAC

Lotnisko Chojna widok z satelity. 2020 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Chojna widok z satelity. 2020 rok. Zdjęcie LAC

Lotnisko Chojna.

Lotnisko w Chojnie to już historia i chociaż od 1945 roku, leży w granicach Polski, to Wojsko Polskie nie miało z nim nic wspólnego. Lotnisko powstało tuż przed wybuchem II wojny światowej, kiedy to armia niemiecka oficjalnie szykowała się do wojny.

Lotnisko leży w granicach miasta Chojna, po jej południowej stronie. Pomiędzy Drogą Wojewódzką Nr 124 wiodącą do Cedyni (ulica Odrzańska) i Drogą Krajową Nr 31 do Kostrzynia (ulica Barwicka). Do lotniska prowadzą od tych traktów drogi o nawierzchni z kostki brukowej zbudowane jeszcze w czasach niemieckich.

Współrzędne lotniska to; szerokość geograficzna 52 stopnie 56 minut 22 sekundy N oraz długość geograficzna 14 stopni 25 minut 18 sekund E. Położone jest na wysokości 57 m npm. Obecnie nie figuruje w żadnym wykazie lotnisk i za kilka lat nie będzie po nim śladu. Lotnisko wyposażono w DS o wymiarach 2 300 m x 50 (48) m z nawierzchnią betonową. Zorientowana na kierunku 09/27, czyli idealnie wschód-zachód.

Historia Miasta Chojna i okolic.

Godło Miasta Chojna.
Godło Miasta Chojna.

Nazwa Chojna wywodzi się z pomorsko słowiańskiej nazwy Chojnica. Osada została założona przez Piastów Szczecińskich w X wieku. W 1255 roku, jak wiele osad Pomorza Zachodniego, otrzymała prawo lokacji na prawie zachodnim, które nadał Książę Barnim I. Rozbicie Dzielnicowe Korony zaczęli wykorzystywać brandenburczycy. Początkowo poprzez kościół, nie dopuszczając do założenia diecezji podporządkowanej Gnieznu, a przez to Papieżowi, a następnie wciągając w struktury cesarstwa. Brandenburgia już w 1244 roku, nazywała Chjnice jako Konigesberg.

W 1267 roku, biskupi brandenburscy zwolnili Chojnę z podatków handlowych i rzemieślniczych, co wpłynęło na rozwój Miasta. W 1310 roku, Miasto otrzymał kolejne przywileje dotyczące handlu. Większość transportu odbywa się rzeką Rurzyca i Odrą. W 1320 roku, rozpoczęła się budowa ratusza, a w kolejnych latach miasto otoczono murami, z trzema bramami (Świecka, Barnkowska i rozebrana w XIX wieku Mostowa) i kilkoma wieżami – czatowniami. Pierwsza połowa XV wieku, to wpływy krzyżaków, a następnie ponownie Brandenburgii. W 1410 roku, zbudowano nowy ratusz i Kościół Mariacki, które obecnie, po odbudowie, są najcenniejszymi zabytkami Miasta. W XVI i XVII wieku, przez Chojnę przechodzą zarazy, które dziesiątkowały ludność. Ale największy hamulec rozwoju Miasta to wojny wszczynane od zachodu i północy. Efekt był taki, że oprócz zastoju gospodarczego, rozbierano już wówczas zabytkowe mury i bramy, a cegłę przeznaczono na budowę koszar i innych budowli wojskowych. Do połowy XIX wieku, jedyną gałęzią rzemiosła była przeróbka bawełny i tkactwo. Ale i ono upadło wraz z rozwojem przemysłu. Budowa w 1877 roku, linii kolejowej łączącej Szczecin z Kostrzyniem ożywiła i rozwinęła Miasto. Chojna stała się ważnym ośrodkiem handlowym, o znaczeniu ponadregionalnym. Taka sytuacja trwa aż do wybuchu wojny w 1939 roku.

Z początkiem 1939 roku, niemieckie siły powietrzne zbudowały lotnisko, przy południowych bramach Miasta. Lotnisko służyło celom szkoleniowym.

Podczas walk, w styczniu 1945 roku, Miasto miało znaczenie militarne. W dniu 4.02.1945 roku, nastąpiła ewakuacja ludności i kilka godzin później wkroczyli do niego żołnierze radzieccy. Lecz jak się okazało to nie był koniec wojny w Chojnie. W dniu 16.02.1945 roku, rosjanie spalili i zniszczyli niemal całe Miasto. Zniszczono Kościół Najświętszej Marii Panny, ratusz i wszystkie kamienice w centrum. Substancja miejska została zniszczona w 80 procentach. Bez komentarza.

Odbudowana Katedra Mariacka. 2009 rok. Zdjęcie LAC
Odbudowana Katedra Mariacka. 2009 rok. Zdjęcie LAC

Na podstawie ponad narodowych umów, Chojna została przyznana Polsce. Co ciekawe, przez parę miesięcy Miasto nosiło nazwę Władysławsko, ale już pod koniec 1945 roku, przyjęto dawną słowiańską nazwę Chojna. Pozostała ludność niemiecka została przesiedlona za Odrę. W pierwszych latach po II wojnie światowej, największą populację ludnościową stanowili Rosjanie, którzy utrzymywali tu duży garnizon.

Mimo, że od czasów wojny minęło wiele dziesięcioleci, nie usunięto do dziś wszystkich szkód wojennych. Gotycki ratusz zrównany z ziemią odbudowano dopiero po 1977 roku. Podobny los spotkał klasztor, który został wybudowany praktycznie od podstaw. Od 1994 roku, trwa odbudowa Kościoła Mariackiego.

Odbudowany ratusz w Chojnie. 2009 rok. Zdjęcie LAC
Odbudowany ratusz w Chojnie. 2009 rok. Zdjęcie LAC

W latach 1975–1998, Miasto należało administracyjnie do Województwa Szczecińskiego. Obecnie Chojna należy do Województwa Zachodniopomorskiego i Powiatu Gryfickiego. Jest Gminą Miejsko-Wiejską.

Chojna należy do mniejszych miast Rzeczypospolitej. W 2007 roku, zamieszkiwało ją 7 283 osoby i jest to stan utrzymujący się od 2000 roku. Młodzieży i dzieci było 1 599, w wieku produkcyjnym było 4 822, a ludzi starszych 862 osoby. Chojna ma powierzchnię 12,36 km kwadratowych. Strefa numeracyjna telefonów 91. Kod pocztowy 74-500. Tablice rejestracyjne ZGR.

Pomnik Jan Pawła II w Chojnie. 2009 rok. Zdjęcie LAC
Pomnik Jan Pawła II w Chojnie. 2009 rok. Zdjęcie LAC

Historia Lotniska Chojna.

Z początkiem 1939 roku, niemieckie siły powietrzne zbudowały u południowych bram Miasta lotnisko. Lotnisko służyło celom szkoleniowym. Na lotnisku stacjonowały myśliwce. Początkowo na lotnisku było gruntowe pole wzlotów. Betonowa DS powstała w trakcie wojny.

Podczas II wojny światowej, na terenie lotniska w dyspozycji komendanta garnizonu znajdował się rozbudowany park samochodowy, sieć łączności, kompanie obsługi i kompanie wartownicze, garnizonowa straż pożarna itp. Ponadto baza lotnicza w Chojnie dysponowała lotniskami zapasowymi w: Moryniu (Mohrin), Mieszkowicach (Bärwalde), Jaworze (Gabbert), Chełmie Dolnym (Wartenberg). W czasie wojny do rozbudowy lotniska w Chojnie i lotnisk zapasowych Niemcy wykorzystywali także kobiety z filii obozu koncentracyjnego w Ravensbrück.

Militarne znaczenie lotniska wzrastało wraz ze zbliżaniem się radzieckiego frontu. Już od 14.01.1945 roku, kiedy ruszyła ofensywa styczniowa Rosjan, samoloty i piloci w Chojnie byli w pełnej gotowości. Na uzbrojeniu pojawiły się samoloty z napędem turboodrzutowym. Chojna znalazła się w pasie działania I frontu białoruskiego marszałka Gieorgija Żukowa. W tym też czasie obsługa lotniska na polecenie burmistrza Chojny zorganizowała kuchnię polową dla uciekinierów, którzy przechodzili przez Chojnę w drodze na zachód. Kiedy radzieckie czołgi, z końcem stycznia 1945 roku, zaczęły zbliżać się do Chojny, komendant lotniska rozpoczął przygotowania do ewakuacji garnizonu i wysadzenia infrastruktury lotniska oraz zgromadzonych na nim samolotów, których nie można było ewakuować. Siły zgromadzone na lotnisku w liczbie około 1 500 ludzi, ewakuowano za Odrę mostem w Schwedt. Samoloty zdatne do lotu, które miał kto pilotować, odleciały na lotnisko w Hallen. Wysadzenie budynków i infrastruktury lotniska nastąpiło w nocy z 31.01.1945r./1.02.1945r. Pożary szalały jeszcze przez dwa dni. Jednak mimo to na lotnisko pozostało kilka zdolnych do lotu samolotów i zapasy amunicji.

W dniu 4.02.1945 roku, Lotnisko Chojna zajęły wojska radzieckie i nie opuściły go do 1994 roku, czyli blisko 50 lat. Pomimo zniszczeń, jakie poczynili na lotnisku wycofujący się Niemcy, wojska radzieckie miały do swej dyspozycji szereg obiektów. Nadal stały koszary typu ryglowej konstrukcji. Stały dwa hangary remontowe. Jeden o kubaturze 46 200 m sześciennych i drugi mniejszy o kubaturze 30 000 m sześciennych. Stały mury wieży kontroli lotów i inne.

Początkowo na lotnisku stacjonowały różne jednostki lotnicze przerzucane ze wschodu na zachód i odwrotnie. W 1950 roku, lotnisko objął we władanie 582. Pułk.

W 1951 roku, rosjanie powiększyli lotnisko w Chojnie. Wiązało się to z likwidacją pobliskich gospodarstw, które i tak nie były zajęte przez rolników. Zbudowano nową betonową DS, którą zorientowano na kierunku wschód-zachód. Miała ona wymiary 1 800 m x 40 m. Planowano także budowę kolejnych DS, równoległych do istniejącej, ale ostatecznie powstały tylko jedna DS, o nawierzchni gruntowej-trawiastej.

Główna DK i CPPS. Widok w kierunku wschodnim. 2006 rok. Zdjęcie LAC
Główna DK i CPPS. Widok w kierunku wschodnim. 2006 rok. Zdjęcie LAC

Na mocy stosownych umów w 1956 roku, a więc po powołaniu do istnienia UW obszar Lotniska Chojna wyłączono z jurysdykcji Polskiej, choć było to tylko formalnością. Lotnisko od samego momentu przejęcia przez Rosjan było silnie strzeżone. Były liczne posterunki wartownicze, patrole piesze i zmotoryzowane. Kontrolowano każdy pojazd cywilny, który jechał w kierunku Cedyni lub Kostrzynia i jego kierowca trochę zwolnił, nie wspominając o tych, którzy się nieopatrznie zatrzymali. Ponieważ lotnisko stykało się z Miastem inwigilacja służb radzieckich była bardzo duża. W samym mieście nie było możliwości zbudowania wysokich bloków, gdyż mogłyby służyć obserwacji bazy.

Rosjanie systematycznie rozbudowywali bazę, wznosząc na nim szereg obiektów potrzebnych do jego sprawnego funkcjonowania przy wdrażaniu coraz nowocześniejszych typów uzbrojenia. Powierzchnia garnizonu wzrosła do 495 hektarów.

Ponieważ pułk radziecki należał do pierwszoliniowych (pierwszorzutowych) w strukturach UW, zawsze miał na stanie najnowsze samoloty myśliwskie. Początkowo MiG-15, MiG-17, następnie MiG-21, MiG-23, MiG-25 (?), a skończył z Su-27. Przed opuszczeniem Polski pułk miał na stanie 30-34 maszyny typu Su-27.

Na początku 70-tych lat, wybudowano dla samolotów MiG-21 schrono-hangary. Z rosyjska zwane łubiny. Wzniesiono garaże dla rozrastającego się parku samochodowego. Na terenie lotniska zlokalizowane zostały magazyny amunicji i bombo składy, o powierzchni około 9,4 ha. Z dużym prawdopodobieństwem możemy napisać, że trzymano w nich także broń jądrową. Na terenie było ponad 260 różnych budynków i budowli. Skład paliw miał pojemność 21 700 m sześciennych.

Schrono-hangary na lotnisku. 2007 rok. Zdjęcie LAC
Schrono-hangary na lotnisku. 2007 rok. Zdjęcie LAC

Lotnisko Chojna, schrono-hangar. 2007 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Chojna, schrono-hangar. 2007 rok. Zdjęcie LAC

Na zdjęciu jest widoczny schrono-hangar typu AU-16 (Angar Ubnia). Wrota mają grubość 1 metra i przesuwane są na dwóch wózkach, instalacją ręcznie-hydrauliczną.

Lotnisko Chojna, schrono-hangar. 2007 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Chojna, schrono-hangar. 2007 rok. Zdjęcie LAC

Wnętrze schrono-hangaru z dobrze widocznymi śluzami, dzięki którym możliwe było uruchamianie silników samolotów we wnętrzu obiektu.

W tym czasie zainstalowano także nowoczesną stację kierowania i naprowadzania samolotów, włącznie z systemem dalekiej nawigacji. Pod te obiekty przeznaczono 31,5 hektara. W okresie od 1965 roku do 1970 roku, lotnisko miało kod wywoławczy ANGARKA, a w okresie od 1970 roku do 1990 roku ANTRAKT.

W 70-80-tych latach, stale rozwijano system obrony przeciwlotniczej. W garnizonie zainstalowano 89. Pułk Rakiet Przeciwlotniczych, z pociskami rakietowymi ziemia-powietrze typu Wołchow. Także na terenie bazy był zlokalizowany pułk (brygada) wojsk rakietowych z pociskami rakietowymi klasy ziemia-ziemia. Jest to informacja pewna, zważywszy na budowle, jakie powstały na terenie lotniska. Mamy tu na myśli ukrycia żelbetowe w kształcie rury obsypanej ziemią zwane Granit. Tego typu ukrycia można spotkać niemal we wszystkich poradzieckich bazach (Lotnisko Bagicz) i to nie tylko lotniczych (np. Świnoujście Mulnik), eksploatowanych na terenie Polski. Tu ukrywano samojezdne wyrzutnie pocisków balistycznych klasy z-z typu R-11, o zasięgu 300 km, a następnie RSD-10 Pionier.

Schron typu Granit. 2007 rok. Zdjęcie LAC
Schron typu Granit. 2007 rok. Zdjęcie LAC

Na terenie chojeńskiego garnizonu stacjonował również 380. samodzielny batalion technicznego Zabezpieczenia Lotniska. Na terenie bazy funkcjonowała też tzw. szkoła pilotów, w której nowo przybyli do pułku młodzi piloci uzupełniali swoją wiedzę pilotażową i taktykę działania w strefie potencjalnego konfliktu.

Musimy także wiedzieć, że radzieckie garnizony na terenie Polski były samowystarczalne. Były tu sklepy-kantyny, szpital, piekarnia, stołówki oraz obiekty sportowe i rekreacyjne. Szpital garnizonowy miał kubaturę 2 986 m sześciennych. Poza granicami bazy w miejscowości Stoki nad jeziorem Ostrów, rosjanie mieli do swej dyspozycji ośrodek wypoczynkowo-rekreacyjny. Oceniamy, że w bazie w różnych okresach było od 2 000 do 4 000 osób.

Znaczą część zaopatrzenia przywożono transportem lotniczym. Ale zdecydowanie najwięcej docierało transportem kołowy ciężarówkami. Sowieci rzadko korzystali z drogi kolejowej eszelonami, ze względu na skromną sieć szerokich torów na terenie Polski. W umowach rządowo-wojskowych pomiędzy Polską, a CCCP na terenie Polski wyznaczono osiem tras, którymi mogły się przemieszczań radzieckie transporty drogowe bez jakiegokolwiek powiadamiania Polskiej administracji. W kolumnach królowały; Ziły, Krazy, Mazy i Biełazy, a w 80-tych latach Kamazy. Z mniejszych pojazdów były Gazy, później Uazy.

Wśród mieszkańców Chojna i okolic, krążą informacje o kilometrach podziemnych tuneli biegnących nawet pod Katedrę w Chojnie, które powstały jeszcze w okresie wojennym. Według dostępnych informacji jest to prawda, tylko, że wyolbrzymiona. Projekty niemieckich lotnisk uwzględniały wiele nowatorskich rozwiązań, które nie zawsze sprawdziły się w kolejnych latach. Jednym z takich projektów jest system dostarczania paliwa samolotom nie autocysternami, ale układem rurociągów biegnących właśnie podziemnymi tunelami bezpośrednio na stanowisko postojowe samolotu. Podobnie ma się z systemem podgrzewania DS, układem centralnego ogrzewania, co teoretycznie czyni ją zdatna do użytku nawet przy silnych opadach śniegu i niskich temperaturach.

W dniu 5.05.1992 roku, oficjalnie 582. PLM odleciał do Smoleńska, a w dniu 7.07.1992 roku, Lotnisko zostało przekazane władzom Rzeczypospolitej, choć ostatni żołnierz wyjechał z Chojny w 1994 roku. Opuszczając obiekt rosjanie bardzo go zdewastowali, co nie powinno nikogo dziwić. Jest to podstawowe prawo prymitywnych ludów wojowniczych – jeśli nie mogą czegoś zabrać ze sobą to niszczą.

Po opuszczeniu lotniska przez Rosjan, majątek został przejęty przez Gminę. Drogi wewnętrzne stały się ulicami i otrzymały nazwy. Większość z tych nazw jest silnie powiązana z Polską i Polskim Lotnictwem; Żwirki i Wigury, Generała Andersa, Generała Władysława Sikorskiego, Orląt i inne. Wolno, ale systematycznie zrujnowany teren uzyskuje nowe typowo miejskie funkcje; mieszkalne, handlowe i produkcyjne. Duża cześć obiektów jest już zaadaptowana przez różne firmy. Reszta czeka na inwestorów. Hangary są w dobrym stanie. W jednym z nich mieści się nawet klub bokserski. Swego czasu były duże dyskoteki i występy zespołów muzycznych, organizowane przez właściciela klubu Champion. Jak na razie Lotnisko Chojna to raj dla paralotni, motolotni, balonów, modelarstwa lotniczego. Dużo jest paralotniarzy startujący z wyciągarek. Nie powstał jednak w Chojnie żaden Aeroklub lub Stowarzyszenie Lotnicze. Mimo to na byłym lotnisku zorganizowano kilka imprez kulturalnych. Ich organizatorami byli; Chojeński Urząd Miasta, Centrum Kultury Chojna i Uczniowski Klub Sportowy "Stoki". Jeszcze lądują tu samoloty Dromadery gaśnicze i śmigłowce ratunkowe.

Lotnisko Chojna. 2009 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Chojna. 2009 rok. Zdjęcie LAC

Lotnisko Chojna. 2020 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Chojna. 2020 rok. Zdjęcie LAC

Kolej w mieście Chojna.

Przez Chojnę przebiega linia kolejowa Nr 273, która łączy Wrocław ze Szczecinem. Szlak jest zelektryfikowany. Od szlaku była poprowadzona bocznica kolejowa na lotnisko. Ze stacji w Chojnie korzysta około 1 000 pasażerów na dobę.

Opracował Karol Placha Hetman