19.12.2009r. Kraków
14 Eskadra Lotnictwa Transportowego
w Powidzu.
2007r. – ...



14 ELTr posiada własną odznakę pamiątkową zatwierdzoną decyzją nr 240/MON z 15.07.2009r..

14 Eskadra Lotnictwa Transportowego ( ELTr ) została zorganizowana w wyniku decyzji przyjęcia na uzbrojenie SP RP średnich samolotów transportowych C-130 Herkules. W wyniku analiz podjęto decyzję, że samoloty te będą stacjonowały na Lotnisku Powidz, czyli w 33 Bazie Lotniczej. 
Eskadra rozpoczęła działalność 1.06.2007r.. Została sformowana na podstawie decyzji MON nr Z-67/Org/P-1 z 22.09.2006r., a następnie rozkazu Dowódcy Sił Powietrznych nr Z-261 z dnia 15.11.2006r..
Eskadrę formowano miedzy innymi na bazie kadry 7 ELT, którą częściowo przeniesiono do Świdwina.
Personel, który został w Powidzu był zalążkiem kadry dla 14 ELTr i został skierowany do USA w celu przeszkolenia do obsługi samolotów C-130 E Hercules. Na stanie eskadry jako pierwsze pojawiły się lekkie samoloty transportowe typu PZL M-28 Bryza. 
W dniu 5.11.2007r. w Powidzu odbyły się uroczystości z okazji rozpoczęcia działalności eskadry.

W styczniu 2008r. ( dokładnie 31.01.2008r. ) nastąpiły zmiany podporządkowania niektórych jednostek lotniczych. Od dnia 31.01.2008r. 3 Brygada Lotnictwa Transportowego przyjęła w bezpośrednie podporządkowanie 33 BLot Powidz.
Od 31.01.2008r. w składzie 3 BLTr znajdują się:
2 Eskadra Lotnictwa Transportowo-Łącznikowego ( 2 ELTŁ ) w Bydgoszczy; 
3 Eskadra Lotnictwa Transportowo-Łącznikowego ( 3 ELTŁ ) we Wrocławiu; 
13 Eskadra Lotnictwa Transportowego ( 13 ELTr ) w Krakowie; 
14 Eskadra Lotnictwa Transportowego ( 14 ELTr ) w Powidzu; 
2 Baza Lotnicza ( 2 Blot ) w Bydgoszczy; 
3 Baza Lotnicza ( 3 Blot ) we Wrocławiu; 
8 Baza Lotnicza ( 8 Blot ) w Krakowie;
33 Baza Lotnicza ( 33 Blot ) w Powidzu.

Od 1.01.2009r. zgodnie z Rozkazem Dowódcy Sił Powietrznych Nr PF 198 z 26.08.2008r.. nastąpiła zmiana nazwy 3 Brygady Lotnictwa Transportowego w 3 Skrzydło Lotnictwa Transportowego. Była to zmiana czysto kosmetyczna idąca w kierunku ujednolicenia nazw w SP RP z nomenklaturą obowiązującą w NATO.

M-28 Bryza 2007r.
Pierwszymi samolotami przyjętymi na wyposażenie 14 ELTr stały się Polskie M-28 Bryza w liczbie 3 maszyn. Samoloty pochodzą z produkcji z okresu 2000r.-2004r. i wykonane zostały jako maszyny transportowo-desantowe. Ich napęd to turbośmigłowe silniki PZL-10 S. W pierwszych miesiącach istnienia eskadry służyły one głównie do doskonalenia pilotażu samolotów wielo silnikowych oraz wykonywały loty na rzecz eskadry i bazy lotniczej w Powidzu.

M-28 Bryza nb 0207 użytkowana w 14 ELTr. 2008r.

W najbliższym czasie 14 ELTr otrzyma kolejne maszyny tego typu, wówczas na stanie powinno być 7-8 maszyn tego typu. Nowsze maszyny będą napędzane silnikami kanadyjskimi PT6A-65B. 

C-130 E Herkules dla 14 ELTr. 2009r.
Pozyskanie używanych, ale zmodernizowanych średnich samolotów transportowych typu C-130 E Herkules wynikało ze znacznego zaangażowania Polski w konfliktach na całym świecie i w związku z tym zapewnienie sprawnego transportu. Cały proces był długi, skomplikowany, ale zakończony sukcesem. Odbywał się na poziomie rządowym, ministerialnym i wojskowym. Związany był z inwestycjami na lotnisku i wydatkami, których znaczną część pokryła strona jankeską, w tym w ramach grantu przyznanego przez Kongres Stanów Zjednoczonych na finansowanie programu. Rozwiązano także kwestię szkolenia załóg. 
Samoloty wytypowane dla Rzeczypospolitej poddano remontowi poprzez wymianę centropłata. Remont z jednoczesną modernizacją dotyczył głównie awioniki. Samolot otrzymał tak zwaną otwartą architekturę, czyli w przyszłości, w razie konieczności i dostępnych finansów, można montować kolejne nowe systemy. Awionika pozwala na loty w międzynarodowej strefie i zgodnie ze standardami NATO. Samoloty otrzymały systemy pasywnej obrony. Zamontowano także nowe systemy obsługi ładunków. Strona jankeska zaoferowała nam wymianę silników i śmigieł już na początku. Jednak odmówiliśmy, ze względów finansowych i czasu realizacji. Po pięciu latach samoloty przejdą remonty planowe, dlatego wówczas ze zdobytymi doświadczeniami możemy zakupić odpowiednie modyfikacje. Przeprowadzony remont pozwala na eksploatację maszyn przez jeszcze 20 lat. 
Szkolenie personelu rozpoczęto w Polsce od doskonalenia języka angielskiego do poziomu ECL 80-85 dla pilotów i ECL 70-75 dla personelu naziemnego. Szkolenie języka technicznego przeprowadzono w USA. Szkolenie techniczne w USA i w Polsce. To szkolenie już rozpoczęto w 2005r. W 2008r. do USA wysłano pierwsze osoby personelu latającego. Rekrutacje przeprowadzono wśród lotników samolotów An-26, C-295 M i M-28. Szkolenie prowadzono w 118 Skrzydle Lotnictwa Transportowego Gwardii Narodowej w Nashville. 
W dniu 17.11.2008r. po 11 tygodniach intensywnego szkolenia lotniczego w Nashville w USA, pierwsze dwie załogi polskich C-130 E Herkules zdały stosowne egzaminy i stały się zdolne do pilotowania tych maszyn. Polscy lotnicy, pod okiem instruktorów ze 118 Skrzydła Lotnictwa Transportowego Gwardii Narodowej zdobywali przez ten czas wiedzę teoretyczną, szkolili się na symulatorach lotu oraz statkach powietrznych. 
Do lutego 2009r. wyszkolono w USA dwie kompletne załogi; 4 pilotów, 2 nawigatorów, 2 techników pokładowych, 2 techników załadunku i 25 osób personelu naziemnego. Kolejne trzy przeszkolone załogi wróciły do kraju w marcu 2009r. W ten sposób zamknięto pakiet szkoleniowy. Strona Polska przeprowadziła kolejne rozmowy w wyniku których ma być wyszkolonych jeszcze 5 załóg. Będzie to wówczas optimum, czyli dwie załogi na jeden samolot. Aby w pełni wykorzystać możliwości samolotu istnieje potrzeba wyszkolenia 3 załóg na samolot oraz kierowanie 2 razy w roku personelu latającego na szkolenie na symulatorach w USA na okres 3-5 dni ( brak takiego symulatora w Europie ).
Pierwszy C-130 do Polski miał przylecieć z końcem 2008r.. Podawano nawet dokładne daty; 21.11.2008r., 18.12.2008r., 25.02.2009r. Datę przesuwali jankesi z powodów technicznych. Podano nawet, że powodem jest opóźnienie prac na lotnisku w Powidzu. Być może. Faktem jest natomiast, że daty te podawała prasa, a nie Dowództwo Sił Powietrznych Rzeczypospolitej. Data podana przez SP to był dzień 24.03.2009r. i tak się stało. 

23.03.2009r. Polski C-130 E Herkules nb 1501 tuż przed przylotem do Powidza na terenie bazy USAF Rammstein.

W dniu 24.03.2009r. z lotniska bazy USAF na terenie niemiec wystartował C-130 E, który pojawił się nad lotniskiem w Powidzu w towarzystwie dwóch F-16 Jastrząb. Wykonał krąg nad lotniskiem i o godzinie 12;25 przyziemił. W ten sposób PSP rozpoczęły przygodę z C-130. 
We wtorkowej ( 24.03.2009r. ) uroczystości udział wziął m. in. podsekretarz stanu w MON ds. polityki obronnej Stanisław Jerzy Komorowski, dowódca Sił Powietrznych gen. broni pil. Andrzej Błasik, dowódca 3 Skrzydła Lotnictwa Transportowego gen. bryg. pil. Tadeusz Mikutel, a także przedstawiciele władz samorządowych i lokalnych. 

24.03.2009r. C-130 E Herkules nb 1501 ląduje w Powidzu. Oznaczenia jeszcze USAF.

Wszystkie 5 samolotów C-130 będzie stacjonowało w 33 BLot razem z ośmioma M-28 Bryza ( obecnie – 2009r. 4 sztuki ). 
Dla Powidza przewidziano także dwa samoloty transportowo tankujące MRTT ( Multi-Role Transport Tanker ), ale niezgodne z traktatem stowarzyszeniowym z NATO decyzje Rządu Rzeczypospolitej ( z premierem Donaldem Tuskiem ), odsunęły to zobowiązanie w nieokreśloną przyszłość. W przyszłości 14 ELTr i 33 Baza Lotnicza zostaną połączone w jeden organizm – 33 Bazę Lotnictwa Transportowego, nadal pod dowództwem 3 Skrzydła Lotnictwa Transportowego z siedziba w Powidzu.
Miłośnicy lotnictwa mieli możliwość podziwiania pierwszego Polskiego C-130 E Herkules w locie i na ziemi, podczas Air Show 2009 w Radomiu.

C-130 E Herkules nb 1501. Radom 2009r.

Kolejny C-130. 2009r.
W 2009r. trwało nadal szkolenie personelu 14 ELTr w zakresie eksploatacji i procedur związanych z użytkowaniem samolotów C-130 Herkules. W tym celu w dniach 16-14.06.2009r. w Powidzu przebywała 40 osobowa grupa żołnierzy ze 182 Skrzydła Transportowego Powietrznej Gwardii Narodowej stanu Illinois, którzy przybyli do Polski na pokładzie jankeskiego samolotu C-130 Hercules.
Jesienią 2009r. już było wiadomo, że kolejny C-130 dla Polski nie przyleci w tym roku. Jankesi poczuwając się do niedotrzymania warunków umowy podjęli jednostronnie decyzję przekazaniu SP RP innego samolotu.
W dniu 20.10.2009r. na lotnisku w Powidzu wylądował kolejny C-130 nb 1506 Przeznaczony dla 14 ELTr. Jednak nie jest to kolejny z partii 4 maszyn przewidzianych dla Polski. Dostawa drugiego C-130 dla Polski znacznie się opóźniła, dlatego ten samolot został wylisingowany od jankesów celem prowadzenia szkolenia załóg C-130. Maszyna przybyła z Rammstein, dużej bazy USAF na terenie niemiec. Załoga jankeska pozostała cały dzień w Polsce celem pokazania różnic w wyposażeniu miedzy tym samolotem, a samolotami zamówionymi przez SP RP. Szkolenie zakończono wspólnymi lotami z mieszanymi załogami. Zdaniem dowódcy 14 eltr, ppłk. pil. Mieczysława Gaudyna, różnice w wyposażeniu nie są duże; to przecież ten sam samolot w tej samej wersji E, którą mamy w kraju od marca. Oczywiście, są pewne niuanse, ale nie wzmagają one od naszego personelu zmiany wyuczonych nawyków i innego rozkładania uwagi w kabinie.

C-130 E Herkules nb RS 73 299, który trafił do 14 ELTr z nb 1506. Okęcie 2009r.

Mimo, że samolot witany był na Okęciu w Warszawie, to jego lotniskiem macierzystym przez najbliższy czas będzie lotnisko w Powidzu. To nic, że ma oznaczenia identyfikacyjne USAF. Za kilka dni Polskie znaki rozpoznawcze Sił Powietrznych RP: numer 1506 i biało-czerwona szachownica będą się dumnie prezentowały na ogromnym stateczniku pionowym.
Od rana było już wiadomo, że 2.11.2009r. w Powidzu wyląduje kolejny C-130 E. Ten sam, którym przylecieli instruktorzy w celu przeprowadzenia zajęć oraz wykonania wspólnych lotów mających zapoznać Polskie załogi C-130 z 14 ELTr z różnicami występującymi w kokpicie samolotu. Minęły dwa tygodnie i samolot jest na miejscu, zgodnie z umową na 11 miesięcy. Tak, jak pierwotnie zakładano, został on nieodpłatnie użyczony stronie Polskiej ze względu na opóźnienia w dostawie kolejnych maszyn. Zadaniem użyczonego C-130E będzie wsparcie procesu szkolenia lotniczego.
Na przylot samolotu czekali: Dowódca 3 SLTr. gen. bryg. pil. Tadeusz Mikutel, Szef Szkolenia 3 SLTr płk mgr inż. pil. Michał Erdmański, Dowódca 14 ELTr ppłk pil. Mieczysław Gaudyn, Z-ca Dowódcy 33 BLot. ppłk mgr inż. Andrzej Górnicki, Szef Wydziału Techniki Lotniczej 3 SLTr ppłk mgr inż. Roman Bąk, Dowódca Dywizjonu Lotniczego ppłk mgr inż. Robert Nowak.
Samolot do Powidza przybył zgodnie z planem. Nosił jeszcze oznaczenia USAF i nb RS 73 299 i już wkrótce otrzymał Szachownice i nb 1506. Dotychczas służył w bazie Rammstein. 

C-130 E Herkules nb RS 73 299, który trafił do 14 ELTr z nb 1506. Powidz 2009r.

Dowódcy 14 ELTr;
- ppłk pil. Mieczysław Gaudyn (1.06.2007r. – 11.2007r. )
- p.o. mjr pil. Cezary Zdebski ( 11.2007r. – obecnie 2009r. )

Opracował Karol Placha Hetman