Historia Konstrukcja Zestawienie

WSK Nr 4 PZL Okęcie Jak-12, PZL-101 Gawron 1956r.

Kraków 2.04.2014r.

145b Rozdział 1.09.1956r., 14.04.1958r.

WSK Nr 4 PZL Okęcie Jak-12, PZL-101 Gawron

Polska

Samolot dyspozycyjny Jak-12 (Як-12).

Samolot rolniczy.

Konstrukcja

PZL-101 B Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman
PZL-101 B Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Dobrze widoczny niewielki garb na kadłubie oraz płyty brzegowe na końcach skrzydeł.

PZL-101 B Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman
PZL-101 B Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Przed silnikiem brak żaluzji, których w Polsce zwykle nie używano.

 

Konstrukcja

Wielozadaniowy, jednosilnikowy, górnopłat zastrzałowy konstrukcji metalowej, kryty duraluminiową blachą, o grubości 0,4-1,0 mm oraz płótnem.

 

Skrzydła

Skrzydła o obrysie prostokątnym. W wersji Jak-12 A zewnętrzne części skrzydeł mają obrys trapezowy. Konstrukcja skrzydła dwudźwigarowa; dźwigar główny i dźwigar tylny, pomocniczy, który łączy się z dźwigarem głównym w okolicach żebra Nr 19. Skrzydło ma 36 żeber. Skrzydła kryte duralem i płótnem. Na lewym skrzydle umieszczono reflektor i rurkę Pitota. Skrzydło wyposażone w lotki, klapy i sloty (skrzela - stałe we wczesnych wersjach, automatyczne w Jak-12A). Samoloty PZL-101 Gawron otrzymały skrzydła o obrysie prostokątnym i stałe skrzela (sloty) na krawędzi natarcia. Wersja rolnicza na końcach płatów otrzymała duże kierownice aerodynamiczne (płyty brzegowe). Po przebudowie z wersji rolniczej na wielozadaniową, często płyty brzegowe demontowano. 

 

Kadłub

Kadłub konstrukcji kratownicowej, wykonany z rur stalowych 30HGSA. Oprofilowano je podłużnicami z duraluminium. Przednia część kadłuba kryta blacha duraluminiową D16A-T. W tyle kryty płótnem naturalnym AM-100 lub syntetycznym. Kadłub rozpoczyna się ogniową przegrodą wykonaną z blachy stalowej. Do tej przegrody mocowane jest łoże, a do niego silnik. Wejście do kadłuba zapewniają drzwi na obu burtach. Mają one system awaryjnego zrzutu. Okna wykonane są ze szkła organicznego.

PZL-101 Gawron otrzymał podniesiony grzbiet, który stworzył niewielki garb i znacznie zwiększył przestrzeń w kabinie. Ściany kabiny pokryto tapicerką. W kabinie są cztery miejsca; dwa fotele w przedzie i kanapa w tyle. Oparcia przednich foteli są odchylane do przodu w celu ułatwienia zajmowana miejsc z tyłu. Za kabiną umieszczono bagażnik do którego dostęp umożliwiają drzwiczki zamontowane na lewej burcie. W tym miejscu umieszczono także wyposażenie radiowe.

PZL-101 B Gawron. Dostęp do bagażnika. 1982r. Zdjęcie LAC
PZL-101 B Gawron. Dostęp do bagażnika. 1982r. Zdjęcie LAC

Jak-12 M tablica rozdzielcza. 1985r. Zdjęcie LAC
Jak-12 M tablica rozdzielcza. 1985r. Zdjęcie LAC

Usterzenie

Usterzenie klasyczne z podziałem na stery i stateczniki. Stery wyposażono w klapki wyważające. Wychylenie steru kierunku po 25 stopni w obie strony. Ster wysokości wychylany 30 stopni w górę i 20 stopni w dół.

 

Podwozie

Podwozie samolotu stałe, klasyczne, z kółkiem ogonowym.

Podwozie PZL-101 Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Podwozie PZL-101 Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Zespół napędowy

Silnik 9-cylindrowy AI-14 R o mocy nominalnej 220 KM (161 kW) i startowej 260 KM (191 kW). Silniki produkowano w Kaliszu w PZL-Kalisz pod oznaczeniem PZL AI-14R. Chłodzony powietrzem. Przepływ powietrza regulowany żaluzją. Silnik osłonięty dwuczęściową osłoną (część górna i część dolna).

Śmigło dwułopatowe o regulowanym skoku. Rozpiętość do 2,70 m.

Dwa zbiorniki paliwa w skrzydłach o łącznej pojemności 225 litrów. Można podwieszać pod skrzydłami dwa dodatkowe zbiorniki o pojemności po 95 litrów.

 

PZL Okęcie Jak-12

Dane T-T Jak-12 M Jak-12 A
Wymiary Miano
R 12,60-12,70 12,70 M.
D 9,00 9,00 M.
H 3,12 3,12 M.
Pow. nośna 23,80 22,60 M2
Masa Własna 1 026 1 059 Kg
Całkowita 1 450 1 588 Kg
Max Kg
Ładunku 300-424 529 Kg
Paliwo 115-180 litrów 225 litrów Kg
Prędkość Max 180 200 Km/h
Max 182 215 Km/h
Wznoszenia 4,1 3,6-3,9 m/s
Przelotowa 160 180 Km/h
Lądowania 82 89 Km/h
Zasięg Max 765 1 070 Km
Z ładunkiem 450 600 Km
Pułap 4 169 4 000 M.
Rozbieg Dobieg 126/90 153/131 M.
Silnik Typ AI-14 R AI-14 R
Ciąg 260 KM (191 kW) 260 KM
Załoga 1-2 1-2
Liczba sztuk

Długotrwałość lotu; Jak-12M: 3 h, Jak-12A: 3,5 h.

 

PZL Okęcie PZL-101 Gawron

Dane T-T PZL-101 Gawron  1958r. PZL-101 Gawron 1965r.
Wymiary Miano
R 13,00 12,68 M.
D 9,00 9,00 M.
H 3,12 3,12 M.
Pow. nośna 23,80 23,80 M2
Masa Własna 1 050 1 040 Kg
Całkowita 1 600 1 660 Kg
Max 1 700 1 700 Kg
Ładunku 600 660 Kg
Paliwo 225 litrów 225 litrów Kg
Prędkość Max 170 170 Km/h
Max 180 185 Km/h
Wznoszenia 2,5 2,5-3,5
Przelotowa 160 160 Km/h
Lądowania 55-85 50-85 Km/h
Zasięg Max 1 100 1 200 Km
Z ładunkiem 240 240-600 Km
Pułap 3 300-3 700 3 380-4 000 M.
Rozbieg Dobieg 150/90 150/90 M.
Silnik Typ PZL-Kalisz AI-14 R PZL-Kalisz AI-14 R
Ciąg 260 KM 260 KM
Załoga 1-2 1-2
Liczba sztuk

Rysunek Jak-12 M 1970r. Zdjęcie LAC
Rysunek Jak-12 M 1970r. Zdjęcie LAC

Rysunek Jak-12 A 1970r. Zdjęcie LAC
Rysunek Jak-12 A 1970r. Zdjęcie LAC

Opracował Karol Placha Hetman