System awaryjnego zatrzymania samolotów BAK-12. 2020r.

Data publikacji: 2020-09-15
|
Ostatnia zmiana: 2020-09-18
|
Kategoria: Nawigacja
Facebook
Twitter

System BAK-12 na tle samolotu Northrop F-5 Freedom Fighter. 2015 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
System BAK-12 na tle samolotu Northrop F-5 Freedom Fighter. 2015 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

System BAK-12. 2015 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
System BAK-12. 2015 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Minęły już czasy, kiedy myśliwiec MiG-21 był awaryjnie zatrzymywany przez "MiGołapki", czyli zaorany kawałek pola. W 60-latach, w Polsce były testy systemu awaryjnego zatrzymywania samolotów TS-11 Iskra, w sieć. System nie wszedł jednak do służby. Ale takie systemy na świecie są używane.

W obecnym czasie (2020 rok) w Wojsku Polskim jest używany system zwany BAK-12. Skrót BAK-12 oznacza Barrier Arresting Kit, czyli zestaw bariery zatrzymania. BAK-12 został opracowany przez amerykańską firmę ATECH Inc., i jest używany w siłach zbrojnych USA. BAK-12 należy do systemu MAAS, czyli mobilny system zatrzymania statków powietrznych.

Samolot wielozadaniowy F-16 wykonuje rutynową misję szkoleniową. W pewnym momencie pilot zauważa, że z samolotem jest coś nie tak. Pilot ląduje awaryjnie i podczas dobiegu uwalnia hak ogonowy samolotu. Hak zaczepia o linę rozciągniętą w poprzek DS (RWY), która rozwijając się z bębna wyposażonego w hamulec, bezpiecznie spowalnia samolot. Tak, w uproszczony sposób działa system BAK-12.

Jeden zestaw BAK-12 kosztuje około 250 000 $. System może być stacjonarny lub mobilny. System musi być testowany co najmniej raz w roku, jeśli nie jest używany podczas rzeczywistego zagrożenia w ciągu tego roku. W Polsce z tego systemu korzystają tylko samoloty wielozadaniowe Lockheed Martin F-16 Jastrząb, a w przyszłości będą używały samoloty F-35. Tylko myśliwce mogą używać BAK-12, ponieważ są jedynymi samolotami z zaczepami na ogonie.

BAK-12 spowalnia samolot za pomocą hamulców B-52 Bliss Brakes, które są zamontowane po obu stronach pasa startowego (RWY), połączonych liną biegnącą w poprzek pasa. Hamulce są cierne dociskane układem hydraulicznym, który w równym tempie spowalnia samolot, utrzymując go na środku RWY. Środkowy element układu to lina, która co kawałek ma gumową rolkę. Rolka utrzymuje linę kilka centymetrów nad nawierzchnią, aby hak samolotu złapał linę. Poza drogą startową lina jest połączona z gumowo-materiałowymi pasami. Pasy są nawinięte na bębny po jednej i drugiej stronie RWY. Kiedy z bębna rozwija się pas, to jest on hamowany układem hydraulicznym ciernych tarcz hamulcowych. Hamulec wyzwala się automatycznie. Po zatrzymaniu samolotu, pas nawijany jest na bęben przy pomocy sinika spalinowego (wysokoprężnego), a lina wraca na swoje miejsce. Żołnierze obsługi BAK-12 poprawiają ułożenie rolek na linie.

System BAK-12, oryginalny fragment pasa. 2020 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
System BAK-12, oryginalny fragment pasa. 2020 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

System BAK-12 oraz F-16 Jastrząb nb 4044. 2020 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
System BAK-12 oraz F-16 Jastrząb nb 4044. 2020 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

System BAK-12 w Mińsku Mazowieckim. 2018 rok. Zdjęcie satelitarne
System BAK-12 w Mińsku Mazowieckim. 2018 rok. Zdjęcie satelitarne

System stacjonarny BAK-12 jest w stanie zatrzymać transportowy Lockheed C-130, bo wyhamuje samolot o masie 59 000 kg. Wszystko zależy od masy samolotu i jego prędkości. W systemie stacjonarnym lina opuszczona jest do rowka, a w momencie konieczności użycia podnosi się do góry o kilka centymetrów. System może być uruchamiany automatyczne, gdy układ elektroniczny, oparty na fotokomórkach, oceni, że samolot ma za dużą prędkość ruchu. Ale hak samolotu musi być zwolniony.

System mobilny BAK-12 PIV, to taki system który rozkłada się na dowolnym lotnisku w ciągu 4-6 godzin. Taki system wyhamuje samolot o masie około 20 000 kg. System mobilny jest kotwiczony do podłoża za pomocą 2-metrowych kotw (takie wielkie śledzie namiotowe). Tych kotw jest kilkanaście i są ze sobą połączone metalowymi klamrami. Kotwy są wbijane w ziemię przy pomocy młotów hydraulicznych. Te same młoty służą do wyciągania tych kotw przy demontaży (zwijaniu) systemu.

System BAK-12 jest odporny na wiatr, piasek, deszcz, śnieg, promieniowanie UV.

System stacjonarny BAK-12 jest w Polsce zamontowany na lotniskach: Świdwin, Mirosławiec, Malbork, Krzesiny, Łask, Mińsk Mazowiecki. Dodatkowo, Wojsko Polskie posiada dwa systemy mobilne BAK-12 PIV, które można zamontować na dowolnym lotnisku, na przykład w Radomiu lub Dęblinie.

W Polsce obsługą systemów BAK-12 zajmuje się specjalna jednostka 1. Regionalna Baza Logistyczna - Warsztaty Techniki Lotniczej w Toruniu, ulica Okólna 37.

System BAK-12. 2020 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
System BAK-12. 2020 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Opracował Karol Placha Hetman