PZL Mielec M-24 Dromader Super 1987r.

Kraków 1.10.2013r.

277b Rozdział 20.07.1987r.

PZL M-24 Dromader Super

PZL WSK Mielec

 

Samolot rolniczo-pożarniczy.

Historia

Zobacz M-18 Dromader

Pierwszy prototyp PZL M-24 Dromader Super Nr 1AKP 01-02 rejestracja SP-PFA 1987r. Zdjęcie PZL Mielec

Pierwszy prototyp PZL M-24 Dromader Super Nr 1AKP 01-02 rejestracja SP-PFA 1987r. Zdjęcie PZL Mielec

Pierwszy prototyp PZL M-24 Dromader Super Nr 1AKP 01-02 rejestracja SP-PFA 1987r. Zdjęcie LAC

 

Historia

PZL M-24 to kolejny samolot rolniczo-pożarniczy z rodziny maszyn Dromader. Samolot otrzymał nazwę własną Dromader Super. Jest największym samolotem rolniczym świata. Jego konstruktorem jest zespół inżyniera Józefa Olesiaka.

Prace nad samolotem rozpoczęto w 1981r.. Projekt zatwierdzono w czerwcu 1981r. i rozpoczęto opracowanie dokumentacji technicznej. Ukończono ją w połowie 1982r.. Samolot opracowanie zgodnie w przepisami FAR 23 z poprawką 27. Udźwig użyteczny maszyny to 2 500 kg. Wiele elementów dla M-24 wzięto z mniejszego M-18. Dotyczy to głównie elementów zespołu napędowego, wyposażenia kabiny. Dla nowego samolotu opracowano nowy powiększony zbiornik na chemikalia. Jego pojemność to 2 700 litów. Sam zbiornik waży około 150 kg. W M-24 powiększono udźwig o 500 kg (1 600-2 000 kg). Zbiornik wyposażono w dużą górną klapę, dzięki czemu samolot może przewozić towary, np. części zamienne lub wyposażenie operacyjne. Aparatura specjalistyczna otrzymała wydajniejszą pompę chemikaliów o wydajności do 40 litów/sek (144 m3/h). Pompa jest sterowana elektrohydraulicznie.

Kabinę załogi powiększono i wyposażono w drugi fotel w układzie tandem. Dzięki temu samolot można niewielkim kosztem dostosować do szkolenia pilotów.

Przekonstruowano podwozie, dostosowują je do większych obciążeń. Zastosowano dwukomorowe amortyzatory. Podwozie nie utraciło zdolności operowania z gruntowych dróg startowych.

Znacznie powiększono skrzydła. Umieszczono w nich większe zbiorniki paliwa (1 400 litrów).

Zakład metali lekkich w Kętach opracował nowe profile. Do programu włączyła się Wojskowa Akademia Techniczna, wykonując dużą ilość testów. Modelarze z Krosna wykonali zdalnie sterowany model samolotu, na którym przeprowadzono miedzy innymi próby korkociągowe. Model pilotował inżynier Waldemar Peszke z Krosna.

Ponieważ program nie był priorytetowy, dlatego jego realizacja odbywała się w miarę wolnych mocy produkcyjnych. Prototyp do prób statycznych został przekazany w dniu 20.01.1987r.. Drugi prototyp był gotowy w kwietniu 1987r., a trzeci prototyp w październiku 1987r.. Kiedy przystąpiono do budowy pierwszego prototypu PZL M-24, jego mniejszy odpowiednik, PZL M-18 był już zbudowany w około 400 egzemplarzach.

Samolot został oblatany przez pilota doświadczalnego inżyniera Andrzeja Pamułę, w dniu 20.07.1987r. Samolot był napędzany tym samym silnikiem co PZL M-18, który potraktowano jako zastępczy; ASz-62 IR o mocy 1 x 736 kW.

Docelowym silnikiem miał być silnik PZL-Kalisz K-9 o mocy 1 x 883 kW (1 x 1 200 KM). Samolot z tym silnikiem pierwszy lot wykonał w 1988r.. Silnik PZL-Kalisz K-9 zamontowano także na samolocie PZL M-18 B i wykonano lot w 1993r.

Trzeci prototyp wyposażono w silnik turbośmigłowy Pratt & Whitney PT6A-45AG.

Zbudowano cztery lotne prototypy, które otrzymały rejestracje; SP-PFA (1AKP 01-02), SP-PFB (1AKP 01-03), SP-PFC (1AKP 01-04), SP-PFD (1AKP 01-05). Był także zbudowany niekompletny prototyp do prób wytrzymałościowych. Jednak samolot nie wszedł do produkcji seryjnej.

Podstawowe dane; wymiary rozpiętość 19,90 m, długość 10,80 m, wysokość 3,80 m, powierzchnia nośna 45 m2. Zbiornik chemikaliów o objętości 2 700 litrów i nośności 1 600-1 800 kg. Masa startowa 5 000 kg, a w wersji ograniczonej aż 5 300-5 500 kg. Pojemność zbiorników paliwa 1 400 litrów. Każdy samolot można wyposażyć w drugie sterownice.

 

Opracował Karol Placha Hetman


Kraków 1.10.2013r.

277b Rozdział 20.07.1987r.

PZL M-24 Dromader Super

PZL WSK Mielec

 

Samolot rolniczo-pożarniczy.

Konstrukcja

Zobacz PZL M-18 Dromader

Pierwszy prototyp PZL M-24 Dromader Super Nr 1AKP 01-02 rejestracja SP-PFA 1987r. Zdjęcie LAC

Pierwszy prototyp PZL M-24 Dromader Super Nr 1AKP 01-02 rejestracja SP-PFA 1987r. Zdjęcie LAC

Pierwszy prototyp PZL M-24 Dromader Super Nr 1AKP 01-02 rejestracja SP-PFA 1987r. Zdjęcie LAC

 

Konstrukcja

PZL M-24 Dromader Super jest jednosilnikowym, wolnonośnym dolnopłatem, o konstrukcji metalowej i stałym podwoziu. Konstrukcja wytrzymuje przeciążenie +3,5 g, -1,4 g. Konstrukcje oparto na mniejszym modelu PZL M-18.

Skrzydła

Skrzydła generalnie zaczerpnięto z M-18 wstawiając dużą sekcje centropłata. Przez to skrzydło składa się z dużego centropłata i odejmowanych zewnętrznych części. Konstrukcją siłową skrzydeł są dwa dźwigary. Centropłat jest na stałe połączony z kadłubem. W centropłacie znajduje się wolna przestrzeń gdzie umieszczono dolną część zbiornika chemikaliów. Podwozie główne jest zamontowano także do centropłata. Skrzydła wyposażono w dwuczęściowe, szczelinowe klapy zaskrzydłowe i szczelinowe lotki. Na krawędzi natarcia umieszczono stałe sloty. W odejmowanych częściach skrzydeł, między dźwigarami umieszczono integralne zbiorniki paliwa, o łącznej pojemności 1 400 litrów.

Kadłub

Kadłub o konstrukcji szkieletowej, kratownicowy, spawany z rur chromowo-molibdenowych. Kratownica osłonięta jest pokrywami, z których niemal wszystkie można łatwo zdemontować i uzyskać dostęp do wnętrza. Kabina dwumiejscowa w układzie tandem. Szkielet kabiny jest wzmocniony na wypadek kapotażu. Fotele regulowane, zaopatrzone w bezwładnościowe pasy bezpieczeństwa. Drzwi kabiny z możliwością zrzutu awaryjnego. Z uwagi na charakter wykonywanych lotów, brak jest ciśnieniowej kabiny i max pułap wynosi do 4 000 m.

Usterzenie

Usterzenie klasyczne, z podziałem na stery i stateczniki. Usterzenie poziome podparto dwoma parami zastrzałów. Stery wyważono aerodynamicznie i zaopatrzono w klapki wyważające.

Podwozie

Podwozie stałe, trójpodporowe z kołem ogonowym. Wszystkie koła pojedyncze. Podwozie dostosowano do operowania z przygodnych lądowisk. Pneumatyki są na tyle duże, iż tolerują zbronowane pole. Wymiary opon głównych 800 x 260 mm. wymiary opony koła ogonowego 380 x 150 mm. Amortyzatory podwozia głównego olejowo-gazowe dwukomorowe. Podwozie główne wyposażono w hamulce hydrauliczne, tarczowe.

Napęd

Zespół napędowy skład się z tłokowego silnika, w układzie gwiazdy, chłodzonego powietrzem ASz-62 IR wyposażonym w reduktor, o mocy 1 x 736 kW (1 x 1 000 KM). Silnik jest doskonale znany z samolotu An-2.

Docelowym silnikiem miał być silnik ASz-62 IR/M o nowym oznaczeniu PZL Kalisz K-9, o zwiększonej mocy do 1 x 883 kW (1 x 1 200 KM).

Śmigło metalowe 4-łopatowe, o stałej prędkości obrotowej.

Zbiorniki integralne umieszczone w skrzydłach o pojemności 1 400 litów. Zbiornik oleju o pojemności 75 litrów.

Zużycie paliwa w lotach agro wnosi 160-240 litrów na godzinę.

Wyposażenie agrolotnicze

Podstawą jest zbiornik chemikaliów wykonany z laminatu, o objętości 2 700 litrów i udźwigu 2 000 kg. Posiada klapę towarową i hydraulicznie sterowaną pokrywę do załadunku. Instalacja agrolotnicza jest obsługiwana poprzez układ hydrauliczny sterowany przyciskami na drążku sterowym. Rozrzutnik do substancji sypkich z koszem wysypowym, układem kanałów i napędem wiatrakowym. Dla oprysku, pompa do substancji płynnych napędzana wiatrakiem. Stosuje się pompy o wydajności do 20 litrów/sekundę lub do 40 litrów/sekundę. Do mgławienia jest wykorzystywana instalacja wyposażona w 8 atomizerów, ta sama co stosowana do samolotów PZL-106 Kruk. Opis przy samolocie PZL-106 Kruk. Instalacja do gaszenia pożarów, w ciągu 2 sekund zrzuca 2 500 litrów wody.

Wyposażenie

Generalnie układ sterowania jest sztywny, dźwigniowo-popychaczowy. Są także użyte arensy, czyli linki w pancerzu. Sterowanie sterem kierunku linkowe. Klapy wychylane hydraulicznie.

Instalacja hydrauliczna o ciśnieniu 15 MPa, używana do poruszania klap, hamowania kół i obsługi instalacji specjalistycznej.

Samolot ma podstawowe przyrządy pilotażowe. Możliwe jest zainstalowanie dodatkowego wyposażenia; radiostacje, transpondery, odbiorniki VOR/LOC, radiotelefon, radiokompas, żyrobusoli, reflektorów do prac nocnych, oświetlenia zewnętrznego, klimatyzacja kabiny, pokładowego dystrybutora paliwa dla tankowania z beczek, zdwojonego układu sterowania.

 

Dane T-T PZL M-24 Dromader Super 1987r.
Wymiary Miano
R 19,90 M.
D 10,80 M.
H 4,30 M.
Pow. nośna 45,0 M2
Masa Własna 2 870 Kg
Całkowita 5 000 Kg
Max 5 500 Kg
Ładunku 2 000 – 2 500 Kg
Paliwo 1 400 litrów Kg
Prędkość Max 160-190. Prędkość prac agro. Km/h
Max 230 Km/h
Wznoszenia 3-5 m/s
Przelotowa 220 Km/h
Lądowania 110 Km/h
Zasięg Max 1 800 km. Z instalacja do dalekich przelotów wzrasta do 3 500 km. Km
Z ładunkiem Km
Pułap 4 000 M.
Rozbieg Dobieg 340 m na wysokość 15 m po betonie/ 470 m z wysokości 15 m po betonie M.
Silnik Typ PZL Kalisz K-9
Ciąg 1 x 883 kW (1 x 1 200 KM)
Załoga 1 + 1
Liczba sztuk 4

PZL M-24 Dromader Super 1987r. Zdjęcie PZL Mielec

PZL M-24 Dromader Super 1987r. Zdjęcie Piotr Górski

 

Opracował Karol Placha Hetman



Kraków 1.10.2013r.

277b Rozdział 20.07.1987r.

PZL M-24 Dromader Super

PZL WSK Mielec

 

Samolot rolniczo-pożarniczy.

Zestawienie

Typ Nr Rejestracja Data Uwagi
PZL M-18 Dromader 1ZP-01-01 Prototyp do prób statycznych
PZL M-18 Dromader 1ZP 01-02 SP-PBW 27.08.1976r. Pierwszy prototyp lotny. Pilot Andrzej Pamuła. Utracony podczas prób. Pilot uratował się skokiem na spadochronie.
PZL M-18 Dromader 1ZP 01-03 SP-PBZ 2.10.1976r. Drugi prototyp. Najczęściej fotografowany
10 maszyn serii próbnej
PZL M-18 Dromader 1Z 001-01 SP-PSV 14.04.1978r. Pierwszy seryjny. Pilot Tadeusz Gołębiewski
PZL M-18 Dromader pożarniczy 1Z 001-05 SP-PBT 7.09.1978r. Pilot Tadeusz Gołębiewski. Pierwszy pożarniczy
PZL M-18 A Dromader 1Z 004-05 SP-ZUK 15.01.2982r. Prototyp nowej wersji, z miejscem dla drugiego lotnika
PZL M-21 Mini 1ALP 01-01 SP-PDM 18.07.1982r. Prototyp nowej odmiany. Konstruktor Jarosław Rumszewicz. Pilot Tadeusz Pakuła
PZL M-21 Mini 1ALP 01-02 SP-PDN 03.1985r. Drugi prototyp
PZL M-18 A Dromader Seryjny M-18 A 03.1985r. Seryjny M-18 A
PZL M-24 Dromader Super 1AKP 01-02 SP-PFA 20.07.1987r. Prototyp M-24. Pilot Andrzej Pamuła
PZL M-24 Dromader Super 1AKP 01-03 SP-PFB
PZL M-24 Dromader Super 1AKP 01-04 SP-PFC
PZL M-24 Dromader Super 1AKP 01-05 SP-PFD
PZL M-18 AS Dromader 1Z 014-12 Seryjny szkolny SP-PBO 21.03.1988r. Pilot Henryk Bronowicki. Seryjny dwuster
M-18 Dromader Turbo 1985r. Samoloty z silnikiem turbośmigłowym powstały w Kanadzie
M-18 B 1993r. Zmodyfikowana wersja M-18 A ze zwiększoną pojemnością.
M-18 BS 1994r. Dwuster ze znacznie rozbudowaną kabiną
M-18 C 1995r. Wersja z mocniejszym silnikiem Kalisz K-9 o mocy 895 kW (1200 KM
AII AVA-303 Wersja budowana w Iranie jako AVA-303.
Do końca 1987r. zbudowano 433 maszyny w tym 3 prototypy i 10 serii informacyjnej. Do 2010r. zbudowano około 500 sztuk. W 2013r. samolot nadal w ofercie.

Opracował Karol Placha Hetman