Polski Przemysł Lotniczy - Część 01

 

Kraków 19.01.2015r.

 

Polski Przemysł Lotniczy

Część 1

 

Początki

Polski Przemysł Lotniczy swymi tradycjami sięga niemal samych narodzin światowego lotnictwa.

W 1908r., pierwsi Polacy uzyskują uprawnienia lotnicze; hrabia Michał Scipio del Campo we Francji, a Rudolf Warchałowski w Austrii. Pan Rudolf Warchałowski stał się prekursorem przelotów z pasażerami. Warto także wspomnieć o pilocie Grzegorzu Piotrowskim, który w dniu 22.09.1910r., ustanowił światowy rekord odległości przelotu z jednym pasażerem na dystansie Petersburg – Kronsztad, uzyskując wynik 37 km.

W 1909r., w Warszawie powstała pierwsza organizacja lotnicza pod nazwą Koło Awiatów i jednocześnie powstała pierwsza modelarnia lotnicza założona przez Wojciecha Woynę.

W dniu 19.09.1909r., nad Warszawą, pierwszy raz demonstruje samolot w powietrzu pilot francuski Legagneux.

 

Awiata

Pierwsza Polska fabryka samolotów została założona w dniu 21.05.1910r., przez Warszawskie Towarzystwo Lotnicze Awiata, na Polu Mokotowskim, przy ulicy Puławskiej. Inicjatorem budowy był książę Stanisław Lubomirski, finansista, przemysłowiec, propagator automobilizmu i aeronautyki. Członkiem Awiaty był między innymi Czesław Tański.

Rosyjska Marynarka Wojenna we wrześniu i październiku 1910r., zakupiła w Awiacie dwa samoloty. W okresie 1911r.-1912r., zakład produkował samoloty typu Farman-III i Farman-IV. Samoloty te powstawały na licencji germańskiej firmy Aviatik (license with a license). Zbudowano ich około 8-10 sztuk, w ciągu 8 miesięcy. Były one nazywane także Farman-Awiata. Później budowano samoloty Breliot XI. Te maszyny budowano na podstawie oryginalnej dokumentacji francuskiej. Zdolność produkcyjna zakładu wynosiła 15 samolotów rocznie. Kilka egzemplarzy zakupiła rosyjska armia. W 1911r., Awiata, oprócz dwóch wspomnianych typów, oferowała na sprzedaż także samoloty Etrich Taube.


Samolot Farman III. Zdjęcie Wikipedia 2014 rok
Samolot Farman III. Zdjęcie Wikipedia 2014 rok

Latem 1911r., hrabia Michał Scipio del Campo dokonał oblotu pierwszej Polskiej konstrukcji zbudowanej przez Stanisława Cywińskiego i Czesława Zbierańskiego.


Oprócz budowy samolotów Awiata prowadziła Szkołę Pilotażu. Na jej czele stał pilot Henryk Segno, a później hrabia Michał Scipio del Campo. W szkoleniu wykorzystywano samoloty Farman-Aviatic i Breliot XI. Awiata wydała około 10 certyfikatów pilotów. Latem 1911r., Awiata zorganizowała stałą wystawę lotniczą i pokazy powietrzne, pod nazwą I Ogólnorosyjska Wystawa Aeronautyczna. Zaprezentowano na niej wszystkie trzy typy samolotów.

W styczniu 1912r., władze carskie odebrały Awiacie koncesję na prowadzenie działalności. W marcu 1912r., zaborca rosyjski zlikwidował zakład produkcyjny. Majątek przejęła armia państwa moskiewskiego. W zabudowaniach Awiaty zaborca urządził własną szkołę lotniczą, która była filią Szkoły Lotniczej w Gatczynie (45 km na południowy-zachód od Petersburga). W dniu 17.11.1912r., z Wojskowej Szkoły Lotniczej w Gatczynie przybyło na Pole Mokotowskie 32 oficerów, 50 żołnierzy oraz kilku instruktorów pilotażu. Przez 5 miesięcy, do końca marca 1913r., prowadzono tu szkolenie lotnicze. Po jego zakończeniu samoloty przekazano do twierdz w Modlinie i Brześciu Litewskim. Na Polu Mokotowskim zaborca umieścili kompanię (aeronautyczną) balonową.

Po wybuchu wielkiej wojny światowej do Warszawy wkroczyli germańcy i przejęli obiekty Awiata. Uruchomili tutaj filię zakładów lotniczych Albatros i Szkołę Obserwatorów. Postawili nowe obiekty, w tym budynki warsztatowe i nowe, kolejne hangar.

 

Jeszcze w trakcie trwania wielkiej wojny światowej założono Polskie Towarzystwo Żeglugi Napowietrznej. W dniu 1.02.1917r., zorganizowało ono pierwszy kurs lotniczy.

 

Opracował Karol Placha Hetman