Lotnisko Okęcie 2010r.

Kraków 1 luty 2010 rok


Lotnisko Okęcie 

Część 2

W tej części omówimy historię Lotniska Okęcie od 1945 roku do 1990 roku.

Kilka zdań o RWY (DS.) na Lotnisku Okęcie.


Kiedy w 1934 roku oddano do użytku Lotnisko Okęcie nie było utwardzonych dróg startowych. Pole wzlotów został zbudowane na kształt elipsy, według ówczesnych wzorów francuskich. Obszary przeznaczone do kołowania samolotów składały się z dwóch części. Pierwsza to betonowa płyta peronowa. Usytuowana była przed budynkami dworcowymi i sąsiadującymi obok hangarami. Na niej odbywała się cała obsługa samolotów i pasażerów. Już wówczas bagaże pasażerów dostarczała do samolotu służba lotniskowa na ręcznych wózkach. Poza płytą znajdowało się pole wzlotów. Pole wzlotów lotniska miało wymiary 1 270 m na osi północ-południe i 1 470 m wzdłuż osi wschód-zachód. Miało nawierzchnię gruntową, z systematycznie koszoną trawą. Masa samolotów nie była taka wielka, aby konieczne było dodatkowe utwardzanie pola wzlotów. W tamtych czasach start i lądowanie samolotów odbywała się dokładnie pod wiatr. Dlatego szykujący się do startu samolot kołował na skraj pola wzlotów na stronie zawietrznej. Tam ustawiał się przodem do wiatru i wykonywał start. Był to wówczas światowy standard. 

Pierwotny układ DS (RWY) na Lotnisku Okęcie. Około 1950 roku. Zdjęcie google-map
Pierwotny układ DS (RWY) na Lotnisku Okęcie. Około 1950 roku. Zdjęcie google-map

Niestety, bardzo szybko okazało się, że DS. (RWY) na kierunku 03/21 nie może być użytkowana. Na jej przedłużeniu z jednej strony powstał maszt w Raszynie, a z drugiej w centrum Warszawy Pałac Kultury i Nauki. Tak lotnisko pozostało z dwiema DS. (RWY), które w ciągu kolejnych lat wydłużono, poszerzono i zwiększono ich nośność. DS. (RWY) na kierunku 03/21 do dnia dzisiejszego pełni rolę DK.

Lotnisko Okęcie w czasach PRL
Po drugiej wojnie światowej Okęcie przez długie lata pozostawało w znikomym procencie odbudowane, a odprawy pasażerów odbywały się w prowizorycznie przystosowanych budynkach, mieszczących się przy ulicy 17 Stycznia. Praktycznie nie zachowały się żadne zdjęcia z tego okresu. Nie ma się co temu dziwić. W PRL każdy posiadający aparat fotograficzny, np. Druch, był potencjalny szpiegiem. Najbezpieczniejsze zdjęcia były robione w atelier do Dowodu Osobistego i w ZOO. 

Co było tego powodem? Możemy napisać krótko – rządy komunistyczne. Ale to jest pójście na skróty. Po pierwsze. Loty pasażerskie uznawano na Wschodzie za imperialistyczną wygodę. Po drugie. Sowieci podjęli decyzję o budowie wielkiego lotniska wojskowego na terenie Bemowa. To na tamtym lotnisku lądowały samoloty z delegacjami z zagranicy. To tam demonstrowano sowieckie cuda techniki, jak na przykład samolot Tupolew Tu-104, który aby wylądować na Lotnisku Bemowo musiał użyć spadochronów hamujących.

Lotnisko Okęcie. 1946 rok. Zdjęcie LAC
Lotnisko Okęcie. 1946 rok. Zdjęcie LAC

Pasażerowie dowożeni są ciężarówką, bo produkcji autobusów jeszcze nie uruchomiono. Za płotem stoją dwa myśliwce Spitfire, którymi wrócili z Anglii do kraju piloci Dywizjonu 302 i 317. Po kilku latach samoloty te pocięto i zniszczono siekierami. Lotnisko Okęcie 1946 rok. 

Pierwszy po wojnie dworzec lotniczy był więcej niż spartański. Zlokalizowano go w północnej części lotniska przy ulicy 17 Stycznia. Po otwarciu w 1969 roku, MDL (Międzynarodowego Dworca Lotniczego) zaczął pełnić tylko funkcje Dworca Krajowego. Wszyscy odlatujący do Polskich miast korzystali z tego dworca przez długie dziesięciolecia, do końca 80-tych lat. 

An-24 SP-LTP nr 67302802 imię własne Poprad na płycie postojowej przed Krajowym Dworcem Lotniczym przy ulicy 17 Stycznia. 1975 rok. Zdjęcie LAC
An-24 SP-LTP nr 67302802 imię własne Poprad na płycie postojowej przed Krajowym Dworcem Lotniczym przy ulicy 17 Stycznia. 1975 rok. Zdjęcie LAC

W maju 1951 roku, nastąpiło włączenie miasta Włochy i gminy Okęcie do miasta Warszawy. Stały się one częścią składową Dzielnicy Warszawa-Ochota, która została wówczas wyodrębniona, jako samodzielna jednostka administracyjno-gospodarcza.

W 1994 roku, w wyniku nowego podziału administracyjnego miasta, Okęcie stało się częścią składową gminy Warszawa-Włochy. Zmiany zarówno przynależności administracyjnej jak i włączenie Okęcia do miasta Warszawy miały znaczny wpływ na rozwój gospodarczy i szkolnictwa na tym terenie, spowodowany wzrostem liczby mieszkańców.

Dworzec lotniczy z 1969 roku

Do budowy nowego dworca lotniczego szykowano się niemal od 1945 roku, ale zawsze szło po grudzie. Z końcem 50-tych lat XX wieku wykonano kolejne analizy i konieczność wybudowania nowego dworca okazywała się wręcz niezbędna. Analiza ta została wykorzystana przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Architektów Polskich i w 1960 roku, zorganizowano konkurs na projekt Międzynarodowego Dworca Lotniczego (MDL). Zwycięzcą konkursu okazał się projekt magistrów inżynierów Krystyny i Jana Dobrowolskich. Koniecznym okazało się nie tylko pobudowanie MDL, ale rozbudowa wszystkich obiektów Centralnego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie. Powoli do świadomości władz docierała informacja, że Lotnisko Okęcie to ma być wizytówka Polski, Polski Socjalistycznej. „Gdzie ludziom żyje się dostatnio”. 

Po długich miesiącach Partia dała zielone światło i w Warszawskim Biurze Studiów i Projektów Transportu Drogowego i Lotniczego przystąpiono do wykonania projektu technicznego. Kierownikiem zespołu technicznego został magister inżynier Dariusz Rogowski. Konstrukcję budynku zaprojektowali; Aleksander Włodarz, Czesław Cywiński, Witold Jędrzejewski i Tadeusz Tesarski. Przy tak nietypowym budynku mocno się napracowali.

Dopiero w 1964 roku, przystąpiono do budowy MDL. Dworca z prawdziwego zdarzenia. Na miarę tego z 1934 roku, oczywiście w nowej skali. Pod koniec panowania nieudolnego Władysława Gomułki, po pięciu latach budowy, w dniu 27 kwietnia 1969 roku, otwarto nowy dworzec lotniczy wraz z wieżą kontroli lotów, zwaną grzybkiem i słynnym tarasem widokowym.

Plan MDL Okęcie. 1969 rok. Zdjęcie LAC
Plan MDL Okęcie. 1969 rok. Zdjęcie LAC

Sam dworzec był przestronny i mógł się podobać. Szczególny zachwyt wzbudzał sufit; przestrzenny, graniastosłupowy, jakby kryształowy. Znakomicie dopełniał całość i nic dziwnego, że to on był eksponowany niemal na wszystkich zdjęciach. Doskonale prezentował się wewnątrz jak i na zdjęciach lotniczych. Szkoda tylko, że były usterki w wykonaniu dachu i lokalnie przeciekał. Obiekt tak się spodobał partyjnym kolegom, że zdecydowali się wyróżnić go nagrodą państwową. Dostrzeżony również z uznaniem, z racji swej architektury i konstrukcji, przez przedstawicieli zagranicznych linii lotniczych i przybywających do Polski zagranicznych pasażerów.

Wnętrze MDL Okęcie. 1969 rok. Zdjęcie LAC
Wnętrze MDL Okęcie. 1969 rok. Zdjęcie LAC

Wnętrze MDL Okęcie. 1975 rok. Zdjęcie LAC
Wnętrze MDL Okęcie. 1975 rok. Zdjęcie LAC

MDL Okęcie. Budynek dworca, wieża i słynny taras. Polskie autobusy marki San, którymi dowożono pasażerów do samolotów. 1970 rok. Zdjęcie LAC
MDL Okęcie. Budynek dworca, wieża i słynny taras. Polskie autobusy marki San, którymi dowożono pasażerów do samolotów. 1970 rok. Zdjęcie LAC

MDL Okęcie. Budynek dworca i słynny taras. 1987 rok. Zdjęcie LAC
MDL Okęcie. Budynek dworca i słynny taras. 1987 rok. Zdjęcie LAC

Taras był niezwykle prostą, ale bardzo atrakcyjną budowlą. Jego całkowita długość wynosiła 230 m. To z niego żegnano odlatujących i witano przylatujących bliskich i znajomych. Było to także miejsce rodzinnych i szkolnych wycieczek, nie tylko warszawiaków. Taras ten stał się miejscem wielu scen w Polskich Filmach. 

Nowoczesnym obiektem była wieża kontroli. Nie tak wysoka jak ta z 1934 roku, ale swoje zadanie wypełniała znakomicie. Z niej obsługiwano ruch samolotów na płycie peronowej. Pod wieżą był tak zwany domek pilota.

Wieża na Okęciu. 1970 rok. Zdjęcie LAC
Wieża na Okęciu. 1970 rok. Zdjęcie LAC

Wraz z otwarciem nowego dworca uruchomiono linię autobusową nr 175, który kursuje do dnia dzisiejszego (2009 rok).

Okęcie 1977 rok. Zdjęcie LAC
Okęcie 1977 rok. Zdjęcie LAC

Tak się prezentowało Lotnisko Okęcie w 1977 roku. Z lewej strony doskonale widoczny dach MDL (Międzynarodowego Dworca Lotniczego). Obok budynki zaplecza z wieżą i parkingiem samochodowym dla służb lotniska. Dobrze widoczny także taras widokowy. Na CPP (Centralnej Płaszczyźnie Postojowej) możemy dostrzec; dwa Tu-134, dwa Ił-18, jeden Ił-62, wszystkie PLL LOT oraz Boeing 707 linii PanAm (firma istniała od 1927 roku do 1991 roku, wspólnie z LOT obsługiwała loty Polska-USA) i Boeing 727.

Okęcie 1988 rok. Zdjęcie LAC
Okęcie 1988 rok. Zdjęcie LAC

Tak się prezentowało Lotnisko Okęcie w 1988 roku. Jak widzimy przez 11 lat zmian niewiele. Powstał budynek techniczny. Na CPP niemal te same samoloty, choć w nowym malowaniu; jeden Ił-18, jeden Tu-134 A, jeden Ił-62 M. Wszystkie PLL LOT. 

Dworzec był użytkowany do 1992 roku, kiedy to otwarto nowy dworzec zwany już terminalem, a dokładnie Terminal 1. Dalsza gospodarka przestrzenna inwestora doprowadziła do powstania zagranicznych pawilonów, jak fińskiego, a później niemieckiego. W efekcie dworzec z 1969 roku został rozebrany w 1998 roku.

Opracował Karol Placha Hetman