Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice 2013r.

Kraków 2013-05-10

Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice

Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice na mapie Polski. 2011 rok.
Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice na mapie Polski. 2011 rok.

Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice na mapie Polski. 2011 rok. Zdjęcie GoogleMaps
Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice na mapie Polski. 2011 rok. Zdjęcie GoogleMaps

Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice 2013 rok. Zdjęcie GoogleMaps
Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice 2013 rok. Zdjęcie GoogleMaps

Port Lotniczy Katowice 2010 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Port Lotniczy Katowice 2010 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Parę zdań odnośnie nazwy lotniska

Lotnisko powstało podczas okupacji germańskiej. W 1945 roku, zajęli je sowieci. W 1948 roku, sowieci oddali je pod administrację Wojska Polskiego. Od tego momentu zaczęła funkcjonować nazwa Lotnisko Mierzęcice, od miejscowości położonej w pobliżu, która obecnie ma statut gminy. Nazwa ta funkcjonowała aż do 2000 roku, kiedy lotnisko zostało przejęte przez spółkę cywilną. W tym czasie zaczęła funkcjonować nazwa Lotnisko Pyrzowice. Nazwa ta zaczerpnięta została od niewielkiej miejscowości położonej najbliżej lotniska. Zmiana nazwy miała pomóc w promowaniu lotniska, aby u potencjalnych pasażerów wywołać wrażenie, iż uruchomiono zupełnie nowe lotnisko, które w systemie połączeń lotniczych dopiero się zrodziło. Fizycznie lotnisko już istniało. Lecz od 2000 roku, zaczęło funkcjonować jako cywilny port lotniczy, świadczący usługi komercyjne.

Trochę historii regionu

Od początku państwowości Polskiej ziemie na których leży Lotnisko Mierzęcice Pyrzowice należały do naszego państwa. Po rozbiciu dzielnicowym, a następnie zjednoczeniu Polski przez Władysława Łokietka znalazły się na granicy między Śląskiem, a Rzeczypospolitą. Za Kazimierza Wielkiego weszły w granice Królestwa Polskiego. Tak było do najazdu szwedów na Rzeczypospolitą w 1655 roku. Wówczas to Opole z Głogówkiem, aż po Częstochowę objęli w posiadanie Wazowie. Po drugim rozbiorze Polski obszar ten dostał się pod władzę prusaków. Po trzecim rozbiorze Polski ostatecznie teren ten trafił pod kuratelę zaboru rosyjskiego. I za Księstwa Warszawskiego i za Królestwa Polskiego obszar ten znajdował się na granicy germanii.

Po 1918 roku, interesujący nas obszar trafił w granice Odrodzonej Rzeczypospolitej. Władze Polskie zachowały na terenach dawnego zaboru rosyjskiego podział administracyjny. Reforma administracyjna Rzeczypospolitej została przeprowadzona w 1927 roku. W dniu 1927-01-01, utworzono nowy Powiat Zawierciański. Wówczas to Gmina Mierzęcice została wyłączona z Powiatu Będzińskiego i przyłączona do Powiatu Zawierciańskiego. Po ataku zarazy germańskiej na Rzeczypospolitą obszar został wcielony do rajchu. Dopiero w 1945 roku, powrócił do Polski. W latach 1945-1975 miejscowość należała do Województwa Śląskiego, następnie w latach 1975-1998 do Województwa Katowickiego, a od 1999 roku do Województwa Śląskiego.

Na interesującym nas terenie, od 1955 roku, funkcjonowały dwie gromady skupiające po 20 miejscowości:

Przeczyce: Przeczyce, Boguchwałowice, Boguchwałowice II, Toporowice, Mrowiniec, Skotnica, Stara Wieś, Podmłynie, Zarzecze, Pasieka Zakamień, Komorne, Dąbrowska, Gostów, Pałęczek, Gaj, Sławniów, Przymiarka, Pustkowie Górnicze, Biała;

Mierzęcice: Sadowie I i II, Najdziszów, Nowa Wieś, Targoszyce, Zawada, Zendek, Strąków, Przy Szosie, Przy Kościele, Łubne, Niwiska, Zadzień, Godowa, Pasternik, Dąbrówka, Ostrowy, Mierzęcice-stacja kolejowa, pustkowie Niedźwiadek.

W dniu 1973-01-01, z tych dwóch gromad utworzono Gminę Mierzęcice. W jej składzie znalazło się 9 miejscowości, które skupiono w 8 sołectwach. W 1975 roku, zlikwidowano powiaty. W dniu 1999-01-01, gmina weszła w skład reaktywowanego Powiatu Będzińskiego.

Mierzęcice

Miejscowość Mierzęcice jest położona w Województwie Śląskim, w Powiecie Będzińskim. Jest siedzibą gminy. Pełni funkcje rolniczą i mieszkaniową oraz rekreacyjną, z uwagi na zbiornik wodny Przeczyce.

Gmina Mierzęcice leży w centralnej części Wyżyny Śląskiej, w odległości 25 km na północ od Katowic. Według danych z 2002 roku, Gmina Mierzęcice ma 51,27 km kwadratowych. Użytki rolne zajmują 67 %, a lasy 15 %. Gmina stanowi 13,93 % powierzchni powiatu. W 2004 roku, gminę zamieszkiwało 7 305 osób, 3 748 kobiet, 3 557 mężczyzn, gęstość zaludnienia to 142 osoby na km kwadratowy. Według danych z 2002 roku, średni dochód na mieszkańca wynosił 1 225,88 złotych.

Geografia obszaru. Teren należy do Wyżyny Górnośląskiej z najwyższym wzniesieniem 397 m nad poziomem morza. Przez wschodnią część gminy przepływa rzeka Czarna Przemsza. Znajduje się tutaj także Zalew Przeczycki o powierzchni 6 km kwadratowych. Północną część gminy pokrywają lasy stanowiące Leśny Pas Ochronny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W gminie funkcjonują 2 gimnazja oraz 5 szkół podstawowych, dwa przedszkola i Ognisko Pracy Pozaszkolnej. W placówkach uczy się około 900 dzieci.

Przez miejscowość przebiega Droga Krajowa Nr 78 na kierunku wschód-zachód, która łączy Chmielnik z Chałupkami, przy południowej granicy Rzeczypospolitej. Z kolei od Drogi Krajowej Nr 1 z południowego-wschodu do Portu Lotniczego biegnie Droga Ekspresowa S 1 o długości około 12 km.

Samo Lotnisko leży na granicy Gminy Mierzęcice i Ożarowice, jednocześnie na granicy Powiatu Będzińskiego i Tarnogórskiego.

Historia Lotniska Mierzęcice

Po ataku zarazy germańskiej na Rzeczypospolitą teren Mierzęcic został wcielony do terenów Niemiec. Nie do generalnej guberni. Zgodnie z ideologią niemiecką zaczęto rozbudowywać system militarny na byłych zachodnich terenach Rzeczypospolitej. Interesujący nas obszar został przeznaczony na posadowienie poligonu wojskowego, którego głównym obiektem miało być lotnisko.

Zgodnie z decyzją władz germańskich do budowy lotniska przystąpiono w 1940 roku. Wybrano bagnisty teren pomiędzy miejscowościami; Mierzęcice, Pyrzowice (Ożarowice) i Zendek. Z wysiedleniem ludności germańcy nie mieli wielkiego problemu, gdyż była to eksterminacja ludności tubylczej, czyli Ślązaków i Polaków. Znaczny odsetek tej ludności okupant wykorzystał do robót przymusowych.

Kompleks nazwano Zendek. Samo lotnisko pierwotnie nosiło (prawdopodobnie) nazwę Tarnowitz. Lecz już od 1937 roku, na terenie Niemiec istniało lotnisko o takiej samej nazwie. Dlatego, aby nie dochodziło do pomyłek nawa została zmieniona.

Najpierw przystąpiono do prac melioracyjnych. Wykopano kilometry rowów melioracyjnych i założono setki metrów drenażu. Wody odprowadzano do stawów z posadzoną wikliną i tatarakiem. Zarastające stawy miały w przyszłości służyć do pozyskiwania torfu, jako materiału energetycznego. W miejscach planowanych DS. (RWY) przywożono ziemię i gruz z rozebranych domów. Teren został zniwelowany.

Lotnisko zostało zaprojektowane zgodnie z ówczesnymi trendami. Wytyczono trzy DS. (RWY) na planie trójkąta. Na kierunku 14/32 DS. o długości 1 000 m, DS. na kierunku 04/22 o długości 1 500 m, oraz DS. na kierunku 09/27 o długości 1 500 m. Wszystkie miały 50 metrów szerokości i nawierzchnię bitumiczno-betonową lub asfaltowo-bazaltową. Taka konfiguracja miała zagwarantować możliwości bezpiecznego lądowania, niezależnie od kierunku wiejącego wiatru.

Lotnisko Mierzęcice. Pierwotny układ DS. (RWY) 1943 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Lotnisko Mierzęcice. Pierwotny układ DS. (RWY) 1943 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Lotnisko od początku służyło za etapowe dla jednostek lotniczych podążających na i z frontu wschodniego i jego zaopatrzenia. Prowadzono tutaj także szkolenie szybowcowe przyszłych pilotów „niezwyciężonej armii”.

W 1942 roku, lotnisko otrzymało nazwę Udetfeld na cześć niemieckiego asa lotnictwa z I wojny światowej, generała Ernst’a Udet’a, który w 1941 roku, popełnił samobójstwo, protestując przeciw polityce hitlera (?!).

Pod koniec wojny, za sprawą niemieckiego konstruktora lotniczego, na terenie lotniska rozpoczęto testy samolotów odrzutowych z napędem rakietowym Messerschmitt 163 Komet. Powołano także szkołę pilotażu, która przyczyniła się do powstania dwóch eskadr samolotów Me 163.

Fiasko działań wojennych sprawiło, iż Niemcy opuścili lotnisko bez walki w styczniu 1945 roku (prawdopodobnie 1945-01-19), częściowo je niszcząc. Na drogach startowych pozakładane zostały, w równych odstępach ładunki wybuchowe. Detonacja ładunków utworzyła głębokie wyrwy w nawierzchni. Sowieci bardzo szybko leje zasypali i lotnisko eksploatowali. Przewaga wiatrów zachodnich spowodowała, że moskale całkowicie wyremontowano tylko RWY na kierunku 09/27, a dwóch pozostałych RWY nie ruszano i nie wykorzystywano. Moskale Lotnisko zajmowali do 1948 roku, kiedy to doszło do pewnej korekty podległości lotnisk na terenie Polski. Sedno sprawy było w tym, że moskale nie byli w stanie utrzymać przejętych na terenie Polski lotnisk (a było ich około 20) i innych krajów „sojuszniczych”. Niektóre lotniska zarządzane przez Wojsko Polskie trafiły w ręce sowieckie, a inne sowieci oddali Wojsku Polskiemu. Tak lotnisko trafiło w Polskie ręce i wówczas otrzymało nazwę (niejawną) Mierzęcice.

Lotnisko w rękach Polskich

Po wybuchu wojny w Korei oraz blokadzie Berlina, Kreml zmusił nas do rozwoju lotnictwa wojskowego ponad potrzeby obrony własnych granic. Zdecydowano, iż Lotnisko Mierzęcice stanie się miejscem bazowania 39. i 40. PLM wchodzących w skład 7. DLM w Krakowie.

W latach 1949-1951 nastąpiła przebudowa i rozbudowa lotniska z myślą o eksploatacji samolotów z napędem turboodrzutowym. Podstawowym sprzętem bojowym miały być samoloty Jakowlew Jak-23.

Jak-23 nb 16 na Lotnisku Mierzęcice. Początek 50-tych lat XX wieku. Zdjęcie LAC
Jak-23 nb 16 na Lotnisku Mierzęcice. Początek 50-tych lat XX wieku. Zdjęcie LAC

Ten sam samolot, Jak-23 nb 16 w Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Ten sam samolot, Jak-23 nb 16 w Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Ten sam samolot, Jak-23 nb 16 w Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny. 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Ten sam samolot, Jak-23 nb 16 w Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny. 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Jakowlew Jak-17 W Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Jakowlew Jak-17 W Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Oddziały Wojskowe

W 1951 roku, 2. PLM przeszkala się na samoloty z napędem turboodrzutowym na Lotnisku Bemowo. Od 1952 roku, 2. PLM z samolotami Jak-23 rozpoczyna swoją działalność na krakowskim lotnisku Czyżyny-Rakowice. Dowódcą jednostki w tym czasie był Jan Frej-Bielecki. Na bazie stanu osobowego 2. PLM zaczynają być organizowane kolejne dwa pułki myśliwskie, stanowiące wraz z nim 7. DLM OPL.  Jest to 39. PLM i 40. PLM. Dla nowo tworzonych pułków wyremontowane zostało Lotnisko Mierzęcice. Tak, więc październik 1951 rok, oraz Kraków są miejscem rozpoczęcia działalności 39. PLM i 40. PLM.

Za datę powstania 39. PLM przyjmuje się dzień 1951-04-17, chociaż podaje się także dzień 1951-08-01. Różnice te wynikają z interpretacji faktów. W dniu 1951-04-17, zapadła decyzja o rozpoczęciu formowania 39. PLM, a w dniu 1951-08-01, ukazał się pierwszy rozkaz.

Wyprzedzając fakty podamy, że 39. PLM z własnym zapleczem logistycznym był podporządkowany 7. DLM OPK z dowództwem w Krakowie. W dniu 1958-06-01, 39. PLM został podporządkowany 1. Korpusowi Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju z dowództwem w Warszawie. W 1962 roku, jednostkę podporządkowano dowódcy 3. PLM Strachowice.

Już w lutym 1952 roku, 39. PLM jest w Mierzęcicach, jako JW. 4208. Pułki z 7. DLM dla ćwiczeń korzystają z poligonu Pustynia Błędowska. 39. PLM oprócz Lotniska Mierzęcice do dyspozycji miał Lotnisko Kamień Śląski w Województwie Opolskim. Tam, przynajmniej raz w roku przebazowywano Pułk. Przebazowania były zwykle związane z ćwiczeniami, ale także z remontem DS. i DK. Taki remont przeprowadzano średnio co 5 lat (w różnym zakresie). Między innymi na przełomie 1983-1984.

W trakcie służby numer jednostki JW. 4208 został zmieniony na JW. 1901. Ten numer utrzymywał się najdłużej, bo do czasu rozformowania 39. PLM, czyli do 1987 roku. Przez cały czas służby 39. PLM bazował na Lotnisku Mierzęcice (1952-1987).

Odznaka pamiątkowa 39. PLM Mierzęcice
Odznaka pamiątkowa 39. PLM Mierzęcice

Równolegle z 39. PLM został sformowany 40. PLM. Także na Lotnisku Czyżyny i także został przebazowany w lutym 1952 roku, na Lotnisko Mierzęcice. Lecz już w dniu 1953-01-17, został przebazowany rzutem powietrznym aż na Lotnisko Świdwin, gdzie pozostaje do dnia dzisiejszego (2013 rok), jako 40. ELT, w składzie 1 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego.

Początkowo eksploatowano samoloty myśliwskie typu Jakowlew Jak-23. Warto zaznaczyć, iż 39. i 40. PLM nigdy nie eksploatowały myśliwców z napędem śmigłowym. Bardzo szybko 39. PLM zostaje przezbrojony w samoloty MiG-15, pozyskane z innych Polskich pułków, a następnie w nowe Lim-1/2.

SB Lim-2 nb 308 na Lotnisku Mierzęcice. Zdjęcie LAC
SB Lim-2 nb 308 na Lotnisku Mierzęcice. Zdjęcie LAC

SB Lim-2 nb 304. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
SB Lim-2 nb 304. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

SB Lim-2 nb 2004 Muzeum Lotnictwa Polskiego 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
SB Lim-2 nb 2004 Muzeum Lotnictwa Polskiego 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Lim-2 nb 1230. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Lim-2 nb 1230. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Jesienią 1957 roku, 39. PLM otrzymał na wyposażenie pierwsze nowe samoloty typu Lim-5. Wkrótce na Lotnisku pojawiły się naddźwiękowe samoloty MiG-19.

Lim-5 nb 1414. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Lim-5 nb 1414. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

MiG-19

MiG-19 PM nb 905 na lotnisku. 1965 rok. Zdjęcie LAC
MiG-19 PM nb 905 na lotnisku. 1965 rok. Zdjęcie LAC

Ten sam samolot, MiG-19 nb 905. Czyżyny. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Ten sam samolot, MiG-19 nb 905. Czyżyny. 2012 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Ten sam samolot, MiG-19 nb 905. Czyżyny. 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Ten sam samolot, MiG-19 nb 905. Czyżyny. 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

W drugiej połowie 50-tych lat Kreml niechętnie zgodził się na sprzedaż Polsce myśliwców typu MiG-19. W 1958 roku, 39. PLM został wytypowany, obok 62. PLM Krzesiny i 28. PLM Słupsk, do przezbrojenia na pierwsze w Polsce samoloty myśliwskie o prędkości naddźwiękowej. Piloci z Mierzęcic przeszkolenie na MiG-19 odbywali w Polsce na lotnisku w Modlinie w Wyższej Szkole Pilotów. Wprowadzenie myśliwców MiG-19 na stan Lotniska Mierzęcice świadczyło o znaczeniu tego lotniska w systemie obrony Polski, a samoloty rozmieszczono tak, aby pokryć ich działaniem całą zachodnią część kraju. Samoloty MiG-19 P były na wyposażeniu pierwszej eskadry pułku od 1958 roku. Ilość samolotów MiG-19 P, PM w Pułku ulegała zmianie. Najwięcej maszyn (max 16 szt.) było na stanie Pułku po przekazaniu części samolotów z pierwszej eskadry 62. PLM.

Wiosną 1962 roku, kilkuosobowa grupa pilotów wyjechała do CCCP na szkolenie w przechwytywaniu z użyciem kierowanych pocisków rakietowych RS-2 U, które były na wyposażeniu MiG-19 PM. Cała grupa składała się z pilotów z dowództwa WOPK, 28. i 39. PLM, a znaleźli się w niej: mjr pil. Czesław Kantyka - dowódca grupy, kpt. pil. Henryk Dańko, por. pil. Mieczysław Furmanek, kpt. pil. Bogusław Jaromin, por. pil. Wojciech Matonóg, kpt. pil. Zdzisław Skrzydłowski, por. pil. Władysław Waltoś oraz oficer służby uzbrojenia z WOPK.

W dniu 1965-07-01, na stanie 39. PLM było: 5 MiG-19 PM, 9 MiG-19 P, 6 Lim-5, 13 Lim-2, 8 MiG-15 UTI, 2 TS-8 Bies i 1 An-2.

W dniu 1966-08-02, w 39. PLM miała miejsce katastrofa lotnicza. Pułk był przebazowany na lotnisko zapasowe w Kamieniu Śląskim. Piloci przygotowywali się do nocnego wylotu. Jako pierwszy wykołował na start kpt. pil. Eugeniusz Nasiorowski, na samolocie MiG-19 P nb 727. Podczas startu, po 100-150 m rozbiegu, w samolocie nastąpiła asymetria ciągu. Prawy silnik pracował na maksymalnym ciągu –„forsaż”, a lewy wszedł tylko na „maksymał” lub „nominał” (komisji powypadkowej nie udało się tego ustalić). Samolot zboczył z pasa i sunął po trawiastej część lotniska wprost na stojankę wypełnioną samolotami. Pilot widząc zaistniałą sytuację, bojąc się zderzenia z samolotami poderwał maszynę. Zbyt mała prędkość spowodowała, że samolot przepadł z wysokości 5-10 m na skrzydło. W momencie upadku rozlało się paliwo i nastąpił wybuch. Całą tą tragiczną sytuację obserwowali inni piloci eskadry siedzący w swoich przygotowanych do startu samolotach. Natychmiast do walki z pożarem ruszyli strażacy, starając się ugasić płonący samolot, a także nie dopuścić ognia do samolotów na stojance. Niestety kpt. pil. Eugeniusz Nasiorowski zginął w płonącej maszynie. Cześć Jego Pamięci!

W trakcie służby Pułk przekazał kilka samolotów MiG-19 P, PM do 28. PLM. Wycofywanie myśliwców MiG-19 z 39. PLM rozpoczęto w 1965 roku. Ostatnie loty na samolotach MiG-19 przeprowadzono w maju 1967 roku. Także w maju 1967 roku, przekazano kilka ostatnich samolotów do 28. PLM, który najdłużej użytkował ten typ myśliwca.

MiG-21 PF nb 1704 na Lotnisku Mierzęcice. Zdjęcie wykonano po 1966 roku. Zdjęcie LAC
MiG-21 PF nb 1704 na Lotnisku Mierzęcice. Zdjęcie wykonano po 1966 roku. Zdjęcie LAC

MiG-21 PFM nb 5612 na Lotnisku Mierzęcice. Prawdopodobnie początek 80-tych lat, po przekazaniu samolotu z 26. PLM Zegrze Pomorskie. Zdjęcie LAC
MiG-21 PFM nb 5612 na Lotnisku Mierzęcice. Prawdopodobnie początek 80-tych lat, po przekazaniu samolotu z 26. PLM Zegrze Pomorskie. Zdjęcie LAC

MiG-21 PFM nb 4205. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
MiG-21 PFM nb 4205. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Po wycofaniu ze służby samolotów MiG-19 Pułk nadal użytkował samoloty typu Lim-5 i Lim-5 P oraz SB Lim-2. W 1966 roku, do Pułku dostarczono pierwsze maszyny typu MiG-21 PF. Były to samoloty nowe. Jeszcze w 60-tych latach, prawdopodobnie w 1969 roku, Pułk otrzymał na stan myśliwce typu MiG-21 PFM. Także nowe. Oba typy były eksploatowane do chwili rozwiązania Pułku, czyli do 1987 roku. Watro zaznaczyć, że inne bojowe wersje MiG-21 w 39. PLM w Mierzęcicach nie były eksploatowane. Jeśli były, to wyjątkowo i w pojedynczych egzemplarzach. Uzupełnieniem wersji bojowych było kilka sztuk szkolnych MiG-21 U i MiG-21 US.

W 1973 roku, po reorganizacji w 39. PLM liczbę eskadr z trzech zmniejszono do dwóch. Była to 1. ELM i 2. ELM, zwane potocznie „lotnymi” oraz eskadra techniczna, która zabezpieczała je od strony obsług bieżących i usuwała zaistniałe awarie.

Jednym z dowódców 39. PLM, w latach 1976-1981, był ówczesny pułkownik, a późniejszy dowódca wojsk lotniczych Jerzy Gotowała.

Trudna sytuacja gospodarcza Polski, powodowana nieudolnością władz komunistycznych, zmusza MON do redukcji uzbrojenia. W pułkach zmniejsza się liczbę użytkowanych samolotów. Dla podtrzymania nawyków lotniczych u pilotów, szeroko wprowadzono szkolno-treningowe samoloty TS-11 Iskra. Jednak, na niewiele to się zdaje i konieczne są dalsze redukcje. 39. PLM zostaje rozformowany. Sztandar Pułku został przekazany dowódcy WOPK w Warszawie.

Uroczystość rozformowania 39. PLM Mierzęcice. 1987 rok. Zdjęcie LAC
Uroczystość rozformowania 39. PLM Mierzęcice. 1987 rok. Zdjęcie LAC

Samoloty używane w 39. PLM:

Samoloty turboodrzutowe; Jak-17 W Agata, Jak-23, MiG-15, UTI MiG-15, SB Lim-1/2, Lim-2, Lim-5, MiG-19 P, MiG-19 PM, MiG-21 PF, MiG-21 PFM, MiG-21 U, MiG-21 US, TS-11 Iskra.

Samoloty tłokowe; TS-8 Bies, An-2, PZL-104 Wilga.

Po rozformowaniu (1987 rok) 39 PLM sprawne samoloty MiG-21 zostały przekazane do 10. PLM Łask. Lotnisko Mierzęcice i stacjonująca na nim jednostka zostało przekształcone w Komendę Obsługi Lotniska jako JW. 4043. Teren lotniska stał się także nieetatową bazą wycofanych z eksploatacji statków powietrznych. Wykorzystując personel inżynieryjno-lotniczy pozostały po rozwiązaniu 39. PLM z dniem 1987-09-01, utworzono 51 Polowe Warsztaty Lotnicze, których zadaniem było remontowanie śmigłowców bojowych Mi-24 W/D. Oddział 51. PWL został rozwiązany z dniem 1990-11-31 (JW 2490).

Mi-24 nb 177 remontowany na Lotnisku Mierzęcice. Koniec 80-tych lat XX wieku. Zdjęcie LAC
Mi-24 nb 177 remontowany na Lotnisku Mierzęcice. Koniec 80-tych lat XX wieku. Zdjęcie LAC

W 1990 roku, Lotnisko Mierzęcice staje się widowiskiem cięcia na złom kilku maszyn typu MiG-21 PF, aby zademonstrować wolnemu światu jednostronną redukcję uzbrojenia.

MiG-21 PF na złom. Lotnisko Mierzęcice. 1990 rok. Zdjęcie LAC
MiG-21 PF na złom. Lotnisko Mierzęcice. 1990 rok. Zdjęcie LAC

2 Eskadra Lotnictwa Myśliwskiego w Mierzęcicach

W 90-tych latach wojsko jeszcze nie chciało pozbywać się Lotniska, licząc na reaktywację oddziałów lotniczych w nowej pokomunistycznej rzeczywistości. Dlatego w tym czasie na Lotnisko Mierzęcice została przeniesiona jedna z eskadr 11. PLM ze Starachowic.

W styczniu 1989 roku, z 11. PLM Starachowice wydzielono 2. Eskadrę Lotnictwa Myśliwskiego i przebazowano na Lotnisko Mierzęcice. Na Lotnisku Strachowice pozostała 1. ELM. W Mierzęcicach zabezpieczenie logistyczne realizował Batalion Zabezpieczenia Lotniska (JW. 4043). Kadrę pilotów Eskadry stanowił głównie piloci promocji - Dęblin 1988 roku, a techników żołnierze ze Szkoły Chorążych w Oleśnicy, promocja 1989 roku.

Taka organizacja 2. ELM przetrwała równo 10 lat, kiedy to w 1999 roku, Eskadra powróciła do 11. PLM Starachowice. Lecz już w listopadzie 1999 roku, 11. PLM został rozformowany. Ostatni samolot 2. ELM po usunięciu niesprawności i obsłudze startowej odleciał z Lotniska Mierzęcice w dniu  1999-05-20 do 10. PLM w Łasku (MIG-21 MF numer boczny 9011).

Szczególną cechą 2. ELM było posiadanie własnej grupy remontowej. Był to jedyny taki przypadek, w którym eskadra wchodząca organizacyjnie w skład pułku posiadała własne zaplecze remontowe, które skracało do minimum czas wykonania obsług bieżących, jak również usuwała niesprawności zaistniałe podczas wykonywania lotów.

W czasie szkolenia promocji pilotów Dęblin, 1988 roku, Eskadra straciła 3 samoloty typu MIG-21 MF:


W czerwcu 1989 roku, podczas pierwszego samodzielnego lądowania uszkodzony został samolot 7715. Samolot w wyniku uszkodzeń został skasowany.

W dniu 1991-03-01, wykonując loty w szyku, w rejonie lotniska, przy zmianie tego szyku doszło do zderzenia dwóch samolotów MIG-21 MF o numerach 8015 A (nr 96008015, pilot kapitan Zawada), 7405 (nr 96007405, pilot kapitan Wójcik). Lot w szyku wykonywały cztery samolotu. Po wejściu w chmury rozpoczęto zmianę szyku. Doszło do zderzenia samolotów z trzeciej i czwartej pozycji. Kapitan Zawada katapultował się. Kapitan Wójcik szczęśliwie wylądował.

W dniu 1991-04-13, Kpt. pil. Kusiak na MiG-21 MF 7715. Podczas podejścia do lądowania urwała się pokrywa silnika, w wyniku czego nastąpił spadek obrotów silnika i utraty mocy. Samolot wyremontowano.

Wyżej wymienione trzy samoloty były jedynymi maszynami utraconymi przez 2. ELM w czasie jej bazowania na Lotnisko Mierzęcice. Warto zaznaczyć, że Eskadra w czasie szkolenia i wykonywania zadań bojowych nie poniosła żadnych strat wśród personelu. 11. PLM był dwukrotnie wyróżniony za bezpieczeństwo lotów. Podczas 38. Konferencji Bezpieczeństwa Lotów Lotnictwa Sił Zbrojnych RP w Kiekrzu (1996-02-08) za bezpieczeństwo lotów w 1995 roku, oraz podczas 41. Konferencji Bezpieczeństwa Lotów Lotnictwa Sił Zbrojnych RP w Kiekrzu (1999-02-02) za bezpieczeństwo lotów w 1998 roku (po raz drugi).

Eskadra miała na wyposażeniu samoloty MIG-21 M, MIG-21 MF, MIG-21 UM, TS-11 Iskra.

TS-11 Iskra nb 1415. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
TS-11 Iskra nb 1415. Czyżyny 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Baza Statków Powietrznych

Z dniem 1990-12-01, powołano do funkcjonowania Bazę Statków Powietrznych (B.S.P. - JW 4044). Zadaniem Bazy była kasacja samolotów, które zakończyły resurs lotny i techniczny, a znajdowały się na wyposażeniu Polskiego Lotnictwa Wojskowego. Jednostka zajmowała się także odzyskiwaniem podzespołów oraz sprzedażą spisanych ze stanu samolotów odbiorcom prywatnym, także zagranicznym. Za granicą, wiele z tych maszyn przywrócono do stanu lotnego.

Baza Statków Powietrznych została rozwiązana z dniem 1999-01-31.

Wojsko całkowicie z Mierzęcic wycofało się w 2000 roku. Majątek został przekazany pod zarząd AMW. Agencja Mienia Wojskowego zarządzała lotniskiem do maja 2001 roku. W czerwcu 2001 roku, użytkownikiem Lotniska zostaje Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze (GTL).

Opracował Karol Placha Hetman