Lotnisko Czyżyny-Rakowice. 2021r.

Data publikacji: 2021-04-13
|
Ostatnia zmiana: 2021-04-20
|
Lotniska
Facebook
Twitter

Kraków 2021-04-13

Koleją na lotnisko Rakowice - Czyżyny.

Wielu krakowian pamięta, że w Krakowie było duże lotnisko Rakowice - Czyżyny. Wielu krakowian także wie, że na lotnisko w Balicach imieniem Jana Pawła II, można dojechać wygodnie koleją, w 15 minut z dworca Kraków Główny. Ale niewielu krakowian wie, że w Drugiej Rzeczypospolitej, na lotnisko Rakowice - Czyżyny, można było dojechać pociągiem.

Szlak Nr 111. 2021 rok. Praca Karol Placha Hetman
Szlak Nr 111. 2021 rok. Praca Karol Placha Hetman

Generalnie do lotniska Rakowice - Czyżyny kursowały autobusy z Małego Rynku. Ale była także możliwość dojazdu pociągiem. W tamtym czasie sieć kolejowa w Krakowie wygladała inaczej. Pociąg ruszał ze stacji Kraków Główny, przez stację Kraków Grzegórzki, dalej nie istniejącym torem: Kraków Wieczysta, Kraków Czyżyny i dalej: Bieńczyce, Grębałów, Prusy do Kocmyrzowa. Jeszcze przed wielką wojną światową zbudowano w Czyżynach odgałęzienie kolejowe: Czyżyny Monopol (tytonie) oraz do Mogiły (klasztor Ojców Cystersów). Cały szlak nosił Nr 111.

Parowóz T2D. 2021 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Parowóz T2D. 2021 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Opis do zdjęcia: Między innymi takie parowozy jeździły na szlaku Nr 111. Ten parowóz T2D został zbudowany w 1950 roku, w Chrzanowie. Przez wiele lat jeździł w Hucie imieniem Lenina i miał oznaczenie HL-19. Obecnie stoi jako eksponat przed dworcem Kraków Płaszów.

Lotnisko Rakowice - Czyżyny, hangar PLL LOT. 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman
Lotnisko Rakowice - Czyżyny, hangar PLL LOT. 2019 rok. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Opis do zdjęcia: Hangar PLL LOT z 1931 roku. Przy tym hangarze pasażerowie wsiadali i wysiadali z samolotów PLL LOT. W odległości 900 m była stacja kolejowa Kraków - Czyżyny.

Szlak kolejowy Nr 111.

W 1890 roku, Sejm Krajowy Galicji zdecydował o rozbudowie sieci kolejowej w Galicji. Utworzono „Krajowy Fundusz Kolejowy”. Z zebranych funduszy powstała między innymi linia Kraków Główny - Kocmyrzów, o długości 18,910 km, czyli szlak kolejowy Nr 111, który łączył stację kolejową Kraków Główny z Kocmyrzowem, potocznie zwaną „Kocmyrzówką”. Otwarcie linii nastąpiło w dniu 14 lutego 1899 roku. Prowadzenie eksploatacji na tych liniach objął Zarząd Kolei Państwowych.

Linia został zbudowana w 1899 roku, jako wojskowa linia dwóch zaborców Polski. Linia „Kocmyrzówka” należała do Austro-Węgier. W Kocmyrzowie była stacja graniczna z Zaborem Rosyjskim. Z drugiej strony granicy była linia wąskotorowa do Kazimierzy Wielkiej. Z pociągów korzystali głównie fabrykanci, właściciele majątków ziemskich oraz drobni przemytnicy, którzy przewozili deficytowe towary przez granicę, aż do końca wielkiej wojny światowej. W 1910 roku, zbudowano w stacji Czyżyny odnogę do Mogiły. Na całej linii Nr 111 od początku prowadzono przewozy towarowe i pasażerskie.

Po wielkiej wojnie światowej, znaczenie linii Nr 111 bardzo spadło. Austro-Węgry się rozpadły, a Rosja wprowadzała zbrojnie komunizm. Linia Nr 111 zaczęła obsługiwać głównie przewozy towarowe z pobliskich zakładów przemysłowych Krakowa: Elektrownia Dajwór, Zakłady Szatkowskiego (Zieleniewskiego), Zakłady Mięsne, młyn, tytonie oraz płody role z Kocmyrzowa, Proszowic i Kazimierzy Wielkiej.

W 1954 roku, wstrzymano ruch kolejowy na odgałęzieniu do Mogiły. Było to spowodowane uruchomieniem linii tramwajowej ulicą Mogilska i Plany 6-letniego (obecnie Aleja Jana Pawła II). Pociągi do Kocmyrzowa kursowały jeszcze w 60-latach. W 1968 roku, sytuacja się zmieniła, kiedy uruchomiono tramwaj ulicą Kocmyrzowską do Wzgórz Krzesławickich, gdzie budowano wielkie osiedla mieszkaniowe. Ruch kolejowy pociągów pasażerskich wstrzymano w 1970 roku. Linię systematycznie rozbierano, jednocześnie dokonywano drobne przeróbki.

Szlak Nr 111 został zlikwidowany i obecnie są tylko niewielkie po niej pozostałości. Z ciekawych pozostałości „Kocmyrzówki” jest kładka nad rzeką Dłubnia w Nowej Hucie, przy ulicy Michała Wańkowicza, której przyczółki były kiedyś mostem kolejowym szlaku Nr 111. Inną pamiątka jest wiadukt tramwajowy nad ulicą Łowińskiego i 100 metrów dalej wiadukt tramwajowy nad torami kolejowymi. Tak jak teraz biegnie tramwaj tak biegła linia kolejowa Nr 111.

Jeszcze w 90-latach na „Kocmyrzówce” urządzano przejazdy pociągami retro, z lokomotywą na przedzie i wagonami boczniakami.

Stacja kolejowa Grzegórzki.

Stacji kolejowej Grzegórzki nie należy mylić z nowym przystankiem kolejowym, który powstał na estakadzie kolejowej obok Hali Targowej przy ulicy Grzegórzeckiej.

Stacja Grzegórzki znajdowała się nad Wisłą na wprost obecnego centrum handlowego Galeria Kazimierz. Została zbudowana w 1899 roku. Od torów kolejowych z Krakowa Głównego do stacji Kraków Płaszów (obecnie szlak Nr 91), tuż przed Wisłą odbijał jeden tor w kierunku wschodnim i ciasnym łukiem wchodził na stację Grzegórzki. Ze stacji Grzegórzki odchodziła bocznica kolejowa na zachód, pod wiaduktem kolejowym, w kierunku Elektrowni Dajwór, Krakowskiej Gazowni, aż pod sam Wawel. Wagony które podjeżdżały pod Wawel służyły do przeładunku towarów płynących barkami z góry Wisły oraz piasku rzecznego. Na ulicy Starowiślna tor kolejowy krzyżował się z torami tramwajowymi na tym samym poziomie. Stacja obsługiwała zakłady mięsne, zakłady Szadkowskiego (Zieleniewski) i inne mniejsze, w tym jednostkę wojskową. Na stacji była rampa kolejowa o długości 100 m. Stacja posiadała niedużą wieżę wodną. Od 1945 roku, pociągi do Kocmyrzowa odjeżdżały tylko ze stacji Kraków Grzegórzki, a nie ze stacji Kraków Główny.

Ze stacji Grzegórzki tory dalej przebiegały pod mostem Kotlarskim na Wiśle, który oddano do użytku w 2001 roku, i wzdłuż dzisiejszej ulicy Marka Stachowskiego i przekraczały ulicę Grzegórzecką. W asfalcie ulicy Grzegórzeckiej i Fabrycznej nadal są tory kolejowe. Torowisko nadal było w strefie przemysłowej.

Dalej tory przecinały obecną Aleję Pokoju, na Dąbiu i kierowały się w kierunku wschodnim. W 1942 roku, podczas okupacji niemieckiej zbudowano stację kolejową Olsza i nasypem kolejowym poprowadzono tory w kierunku Wisły i przez Wisłę do stacji Kraków Płaszów. Zamysł był taki, aby odciążyć stację Kraków Główny i pociągi towarowe skierować obwodnicą. Nowe tory wykorzystano i zrobiono łącznicę ze szlakiem Nr 111, w rejonie wiaduktu nad Aleją Pokoju. W ten sposób, w przyszłości była możliwa likwidacji szlaku Nr 111, od Alei Pokoju w stronę Nowej Huty.

Dalej tor szlaku Nr 111 biegły obok Krakowskich Młynów, przy ulicy Mogilskiej.

Stacja kolejowa Kraków Czyżyny.

Stacja Kraków Czyżyny była użytkowana w okresie 1899 - 1971. Została zlikwidowana w 1973 roku. Stacja mieściła się przy obecnym Rondzie Czyżyńskim, w miejscu obecnej stacji paliw samochodowych „Carrefour”. Z tej stacji jest około 900 m do hangaru PLL LOT na lotnisku Rakowice - Czyżyny, gdzie pasażerowie wsiadali do samolotu. Stacja kolejowa miała dwa dalsze kierunki: Mogiła i Kocmyrzów.

Ze stacji Czyżyny odchodziła też bocznica do bazy Społecznego Przedsiębiorstwa Budowlanego (później przemianowanego na Przedsiębiorstwo Budowy Mieszkań Nowa Huta, a następnie na Kombinat Budownictwa Mieszkaniowego) zlokalizowanego w miejscu dzisiejszego placu handlowego „Tomex".

W stronę Mogiły pociąg ruszał torami prowadzonymi łukiem w prawo, aby przyciąć ulicę, która dzisiaj nosi nazwę Jana Pawła II i dalej linia biegła po jej południowej stronie. W kierunku Mogiły była jeszcze jedna stacja w rejonie obecnej ulicy Biskupa Piotra Tomickiego.

Stacja kolejowa w Mogile.

Linia kolejowa z Czyżyn do Mogiły, która była stacją końcową, została otwarta w dniu 16 czerwca 1900 roku. Stacja Mogiła była ulokowana w pobliżu cmentarza mogilskiego.

W związku z budową nowego miasta Nowa Huta i kombinatu stalowego Huta imieniem Lenina, w 1953 roku, ten szlak został zamknięty dla ruchu pasażerskiego, a w 1954 roku, dla ruchu towarowego. Zlikwidowano stację Mogiła. W ostatnich latach istnienia połączenia kolejowego pociąg do Mogiły przyjeżdżał o 07:15, a dojeżdżał o 07:30, aby po raz drugi przyjechać do Mogiły o 15:15 i odjechać o 15:30. Z pociągu korzystała młodzież i studenci uczący się w Krakowie. W 1954 roku, pociąg przegrał z tramwajem, na który był tańszy bilet.

Stacja kolejowa Kocmyrzów.

Stacja kolejowa Kocmyrzów powstała w 1899 roku. Była stacją graniczną zaborów i stacją kolei normalnotorowej, a w Kocmyrzowie stykała się z koleją wąskotorową. Ostatnie pociągi towarowe odjechały z Kocmyrzowa w 1995 roku. Na stacji był trzykondygnacyjny budynek dworca z zadaszeniem, lokomotywownia i wieża wodna. Stacja miała sześć torów normalnotorowych i wąskotorowych. Był taki tor na którym wagony normalnotorowe mogły wjechać na specjalne wózki kolei wąskotorowej. Dzięki temu nie trzeba było przeładowywać towarów. Była także rampa załadunkowa i plac składowy. Torowisko było oświetlone latarniami. Dla pasażerów był jeden niski peron. Ostatni użytkowany odcinek linii Nr 111 to był odcinek Grębałów - Prusy - Kocmyrzów. W 2006 roku, stację Kocmyrzów rozebrano. W 1971 roku, wstrzymano ruch pasażerski na szlaku wąskotorowym. W 1993 roku, wstrzymano ruch towarowy, na szlaku wąskotorowym.

W najlepszym okresie do Kocmyrzowa w ciagu dnia przyjeżdżał pociąg cztery razy dziennie, przywodząc pasażerów do Czyżyn, skąd mogli dalej tramwajem dojechać do centrum Krakowa. Były dwa kursy poranne i dwa kursy popołudniowe.

Opracował Karol Placha Hetman