Historia Konstrukcja Zestawienie

Antonow An-12 1966r.

Kraków 2008-12-02


202c Rozdział 1966-09-24

Antonow An-12


Polska

Konstrukcja

Samolot transportowy.

Polski samolot An-12 podczas ćwiczeń Jesień. 1966 rok. Zdjęcie LAC
Polski samolot An-12 podczas ćwiczeń Jesień. 1966 rok. Zdjęcie LAC

Antonow An-12 to średni ( a w Polsce ciężki ) samolot transportowy, średniego zasięgu. Jego odpowiednikiem na zachodzie jest C-130 Herkules. An-12 jest samolotem całkowicie przystosowanym do potrzeb wojskowych. Służy do transportu i desantowania żołnierzy i sprzętu wojskowego. Załoga składa się standardowo z 5 członków załogi; pierwszy pilot ( kapitan statku ), drugi pilot. Między nimi siedzi na składanym fotelu mechanik ( inżynier pokładowy ), w oszklonym dziobie kadłuba siedzi nawigator, za pierwszym pilotem jest stanowisko radiotelegrafisty ( operatora urządzeń łączności ). Dodatkowo w skład załogi może wchodzić; strzelec pokładowy, technik załadunku i technik urządzeń specjalnych.

An-12 to wolnonośny czterosilnikowy górnopłat. Konstrukcja całkowicie metalowa. Aerodynamika jest jednym z najmocniejszych punktów tego samolotu.

Skrzydło dwudźwigarowe składa się z pięciu części. Centropłat przymocowany do kadłuba. Części pośrednie przymocowane do centropłata z gondolami silnikowymi. Części zewnętrzne. Lotki szczelinowe mają klapkę odważającą i klapkę wyważającą ( trymer ). Lotki są wspomagane przerywaczami umieszczonymi na górnej powierzchni skrzydeł, przed lotkami. Są one mechanicznie połączone z lotkami. Przy wychlaniu lotek do 3 stopni wychylane są przerywacze.

Kadłub w przedniej części mieści kabinę załogi. Za kabiną załogi znajduje się pomieszczenie dla 14 osób. Może tam przebywać oddział skoczków do desantowania z dużej 
wysokości, czyli bez wymuszonego otwarcia spadochronów w czasie opuszczania samolotu. Desant dokonywany jest przez boczne drzwi, z lewej strony kadłuba. Przedział ten i kabina 
załogi pozwala na taką hermetyzację, że do pułapu 10 000 m nie trzeba korzystać z masek tlenowych. W środkowej części kadłuba umieszczono główną ładownię o wymiarach 13,5 x 3,5 x 2,6 m, pojemności 97,2 m sześciennego. Tylne drzwi o wymiarach 7,70 x 2,95 m. Drzwi te składają się z trzech części. Wszystkie one otwierają się do środka. Dodatkowym 
elementem jest trap wysuwany z włazu, służący do załadunku i wyładunku towarów na ziemi. W locie drzwi te są otwierane przez nawigatora przy pomocy urządzenia elektro-hydraulicznego. Do za i wyładunku wykorzystuje się suwnicę stropową z wyciągarką i transporter taśmowy. Wzdłuż burt ładowni oraz na środku umieszczono składane 
siedzenia. W sumie cztery rzędy. Takie umieszczenie ławek pozwala na desant skoczków dwoma rzędami. Ładownia jest wentylowana i ogrzewana. Wyposażono ją w instalację tlenową do podpięcia masek. Wykorzystuje się ją od 4 000 m wysokości. Kadłub wyposażono w 10 okien w każdej burcie. Dodatkowo kadłub posiada dwa wyjścia awaryjne; przednie i górne. W części ogonowej umieszczono stanowisko strzeleckie w postaci wieżyczki ogonowej z dwoma działkami NR-23. W samolotach An-10 w tym miejscu umieszczono toaletę. Polskie An-12, już w pierwszych latach eksploatacji zostały pozbawione uzbrojenia strzeleckiego.

Usterzenie klasyczne. Poziome z podziałem na ster i statecznik. Każdy ster wyposażono w klapkę wyważającą. Usterzenie pionowe dzisiaj nazywamy pasmowym. Składa się z klasycznego usterzenia pionowego i podstawy, której kąt natarcia krawędzi jest bardzo duży. Krawędzie natarcia usterzenia odladzane są elektrycznie.

Podwozie trójpodporowe, chowane w locie. Podwozie przednie jednogoleniowe, z dwoma kołami, sterowane. Podwozie główne także jednogoleniowe z wózkami czterokołowymi. Chowane jest do gondoli umieszczonych przy kadłubie. Hamulce tarczowe, hydrauliczne. Amortyzatory olejowo gazowe.

Kabina An-12. Pod tablicą widać przejście i fotel nawigatora. 1980 rok. Zdjęcie LAC
Kabina An-12. Pod tablicą widać przejście i fotel nawigatora. 1980 rok. Zdjęcie LAC

Polski An-12 nb 50. Załadunek samochodu GAZ-69 umieszczonego na platformie desantowej. 1966 rok. Zdjęcie LAC
Polski An-12 nb 50. Załadunek samochodu GAZ-69 umieszczonego na platformie desantowej. 1966 rok. Zdjęcie LAC

Napęd samolotu An-12


Zespołem napędowym są cztery silniki turbośmigłowe AI-20 K o mocy 4 x 3 128 kW ( 4 x 4 250 KM ), przy 12 350 obrotach/min. Moc przelotowa 4 x 1 654 kW ( 4 x 2 250 KM ).

Silnik składa się z 10-stopniowej sprężarki, pierścieniowej komory spalania, 3-stopniowej turbiny. Silniki napędzają metalowe, lewo obrotowe, cztero-łopatowe śmigła 
samo-przestawialne typu AW-68I ( AW-681 ), o średnicy 4,5 m. Śmigła mają możliwość ustawienia w chorągiewkę i na ciąg wsteczny. Masa suchego silnika wynosi 1 240 kg. Silniki 
obliczono na 12 000 godzin pracy. Okres międzyremontowy wynosi 4 000 godzin pracy. Przelotowe zużycie nafty lotniczej wynosi 2 400 litrów na godzinę lotu. Rozruch silników 
elektryczny za pomocą turboprądnicy TG-16 lub za pomocą urządzeń naziemnych.

Paliwo mieści się w 22 zbiornikach umieszczonych w skrzydłach. W wersji desantowej samolot zabiera 18 000 litrów. Wersja An-10 zabiera 13 900 litrów. Paliwo umieszczono w częściach pośrednich skrzydeł, mieści się w zbiornikach gumowanych. Paliwo umieszczone w częściach zewnętrznych skrzydeł ma zbiorniki integralne i są one opróżniane w pierwszej kolejności.

W gondoli podwozia głównego, z lewej strony umieszczono dodatkowy silnik APU. Jego zadania są następujące; Napędza prądnice służące do rozruchu silników głównych. Dostarcza 
energii elektrycznej na postoju, gdy silniki główne są wyłączone. Służy do uruchamiania transportera podłogowego i suwnicy podsufitowej. To dzięki niemu można dokonywać 
załadunku i wyładunku towarów, także w powietrzu.

Instalacja hydrauliczna.


Składa się z dwóch instalacji. Głównej, o ciśnieniu 21,0 MPa i awaryjnej, o ciśnieniu 15,0 MPa. Główna; chowa i wypuszcza podwozie, steruje golenią przednią, hamuje kołami 
podwozia głównego, napędza wycieraczki przednich szyb. Awaryjne hamuje kołami podwozia głównego, przestawia śmigła, załadowuje komory hydro-akumulatorów. Stosowano olej AMG-10.

Inne instalacje.

Instalacja klimatyzacji i wentylacji.
 Instalacja przeciwpożarowa.
 Instalacja przeciwoblodzeniowa.
 Instalacja elektryczna.

Wyposażenie radiowo nawigacyjne An-12.


Jak na czasy, w których ten samolot był opracowany wyposażenie radiowe ( łączności ) jak i nawigacyjne jest stosunkowo bogate. Umożliwia loty bez widoczności ziemi.

Automatyczny pilot typu AP-6 A.

Urządzenie pilotażowo nawigacyjne Put, stacja radiolokacyjna meteo Emblema.

Transponder SSR-1600, radar nawigacyjny DISS-013, radiodalmierz SD-67.


Dwie radiostacje UKF Łandyn 20, jedna radiostacja R-802W, dwa radiokompasy ARK-11, dwa zestawy nawigacyjne Kurs MP-2, radiowysokościomierz RW-UM, telefon pokładowy SPU-7.


W tylnej części kadłuba z boku po prawej stronie umieszczono dwie elektrorakietnice sygnałowe, uruchamiane z kabiny pilotów.

Uzbrojenie An-12.


Wersja typowo wojskowa została wyposażona w tylne stanowisko strzeleckie umieszczone w ogonowej wieżyczce. Umieszczono tam dwa sprzężone działka NR-23 kal. 23 mm. Polskie An-12 także posiadały te stanowiska. Jednak bardzo szybko działka te zostały zdemontowane.

Dane T-T An-12. 1966 rok.



Rozpiętość 38,00 m

Długość 33,10 m

Wysokość 10,58 m

Powierzchnia nośna 121,70 m2


Masa własna 28 000 kg


Masa całkowita 54 000 – 55 100 kg


Masa maksymalna 61 000 kg


Masa ładunku 20 000 kg


Paliwo 18 000 litrów


Prędkość maksymalna 600 - 777 km/h


Prędkość wznoszenia 10 m/s


Prędkość przelotowa 550 - 670 km/h


Prędkość lądowania 190 - 210 km/h


Zasięg maksymalny 4 090 – 5 700 km


Zasięg z ładunkiem 3 400 – 3 600 km


Pułap maksymalny 10 100 m.


Rozbieg Dobieg 700-850 / 500-860 m.


Silnik Typ AI-20 K 
Ciąg 4 x 3 126 kW, 4 x 4 250 KM


Załoga 5 - 8 osób (żołnierzy)

Liczba sztuk samolotów 2 

An-12 rysunek 1975 rok. Zdjęcie LAC
An-12 rysunek 1975 rok. Zdjęcie LAC

Opracował Karol Placha Hetman