Zarys historii nawigacji Struktura Lotnictwa Polskiego w 70-lata XX wieku.

Kraków 1.12.2014r.


Zarys historii nawigacji

Struktura Lotnictwa Polskiego w 70-lata XX wieku.



Organizacja Lotnictwa Wojskowego w każdym kraju na świcie zależy od kilku czynników, z których na plan pierwszy wysuwają się trzy:

1 Sytuacja polityczna.

2 Ilość funduszy łożonych na wojsko.

3 Posiadany sprzęt, planowane zakupy i jego wymiana.


Te trzy czynniki determinują strukturę Lotnictwa Wojskowego. Właśnie 70-lata XX wieku w Polskim Lotnictwie Wojskowym były okresem rozsądnej stabilizacji, bez raptownych i chaotycznych zmian. Sprzyjała temu równowaga przeciwstawnych bloków militarnych. Po wydarzeniach na Wybrzeżu, w grudniu 1970r., stery w PZPR przejęła nowa władza, i po raz kolejny Naród Polski uwierzył, że socjalizm może mieć ludzką twarz. Lotnictwo było stabilnie finansowane. Uzyskano zadowalający poziom nasycenia w technikę. Wysoki był poziom wyszkolenia żołnierzy zawodowych i służby zasadniczej, czemu sprzyjało wysokie morale. Nie odnotowywano aktów dezercji wśród kadry zawodowej. Już po 12-latach służby oficer zawodowy mógł przejść do cywila, lecz już po 15-latach służby uzyskiwał minimalne świadczenie emerytalne i mógł podjąć pracę w cywilnej gospodarce. Z drugiej strony, Wojsko Polskie wielu ludziom „ratowało” życie. Dawało względną stabilizację finansową i mieszkaniową. Armia była tym sektorem, gdzie żołnierz zawodowy dostawał mieszkanie służbowe, w którym mógł pozostać nawet po przejściu na emeryturę. W społeczeństwie wojskowy był postrzegany jako ten który „strzeże granic” i należy się mu szacunek. Prawie wszyscy młodzi mężczyźni trafiali do służby zasadniczej, więc nieliczne były rodziny, które nie miały nic wspólnego z Polskim Wojskiem. Z uwagi na obowiązek noszenia strojów wyjściowych poza koszarami, powodował, że żołnierze byli łatwo zauważalni na ulicy, a noszone dystynkcje, baretki, odznaki i naszywki przynależności do określonego rodzaju sił zbrojnych były powodem dumy i wzbudzały szacunek. Do szczególnie wyróżnianych służb należeli; marynarze, podhalańczycy, czerwone berety i oczywiście stalowe mundury. (To jest szerokie zagadnienie warte do omówienia w innym artykule).


Zanim przejdę do struktury Wojskowego Lotnictwa okresu 70-lat to muszę jeszcze wspomnieć, iż w tym czasie Polska była krajem okupowanym. W naszym kraju stacjonowała wielotysięczna armia z państwa moskiewskiego, która dysponowała nawet zamkniętymi miastami na terenie Polski. Ich stolicą była Legnica, powszechnie przez nich nazywana Małą Moskwą.


Struktura Polskiego Lotnictwa Wojskowego

Przyjrzyjmy się teraz strukturze Polskiego Lotnictwa Wojskowego. Ukształtowała się ona w okresie 1967r.-1969r., i w zasadzie przetrwała (z niewielkimi korektami) do 1989r.

W listopadzie 1967r., powołano Dowództwo Wojsk Lotniczych powstałe z połączenia Lotnictwa Operacyjnego z Inspektoratem Wojsk Lotniczych. Siedziba Poznań. W rezultacie w 1968r., powstały: Wojska Lotnicze oraz Wojska Obrony Powietrznej Kraju. Całość logistycznie spinało Dowództwo Wojsk Lotniczych (DWL). Różnica między jednym a drugim rodzajem wojsk polegała na charakterze wykonywanych zadań i podległości. Wojska Lotnicze, poprzednio zwane Lotnictwem Operacyjnym w ewentualnym konflikcie, wspólnie z armią państwa moskiewskiego ruszyłyby na Zachód. Podlegały pod dowództwo układu warszawskiego.

Natomiast Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, zwane poprzednio OPL OK (Obrony Przeciw-Lotniczej Obszaru Kraju), były przeznaczone jako tarcza do obrony granic i obszaru Polski.



Wojska Lotnicze

Wojska Lotnicze – Lotnictwo Myśliwskie

w 1967r., dysponowało dwiema Dywizjami i czterema Pułkami:

5 DLM Świdwin – 4 PLM Goleniów, 40 PLM Świdwin,

9 DLM Malbork – 29 PLM Orneta, 41 PLM Malbork.


Jednostki te dysponowały samolotami myśliwskimi:

Lim-2/5 – 60 sztuk,

MiG-21 PF – 22 sztuki,

MiG-21 PFM – 47 sztuk.

Razem 129 myśliwców


W 1967r., 4 PLM Goleniów zmienił nazwę na 2 PLM „Kraków” Goleniów. Poprzedni 2 PLM Czyżyny został rozformowany. 2 PLM Goleniów – W marcu 1971r. wyszedł ze struktur 3/5 Dywizji Lotnictwa Szturmowego/Myśliwskiego i przechodzi pod dowództwo 4 DLM.


W 1967r., sformowano 4 Pomorską Dywizję Lotnictwa Myśliwskiego. Powstała ona poprzez zamianę nazwy 9 DLM Malbork. Dywizja istniała do 1991r. Miała w swoim składzie; 41 PLM Malbork oraz 9 PLM Debrzno (nowa Jednostka na bazie rozformowanego 11 PLM – 1968r.).

29 PLM Debrzno został rozformowany w dniu 31.12.1968r..

W marcu 1971r., 40 PLM Świdwin z pułku myśliwskiego stał się Pułkiem Szturmowym ( 40 PLSz ). Było to największe przeobrażenie pułku w czasach PRL, związane z całkowitą wymianą samolotów.


Wojska Lotnicze - Lotnictwo Myśliwsko-Szturmowe

w 1967r., dysponowało jedną Dywizją i trzema Pułkami:

16 DLM-Sz Piła – 6 PLM-Sz Piła, 51 PLM-Sz Piła, 53 PLM-Sz Mirosławiec.

br

Jednostki te dysponowały samolotami myśliwsko-szturmowymi:

Lim-5 – 60 sztuk,

Lim-6 bis – 88 sztuk.

Razem 148 samolotów myśliwsko-szturmowych


W dniu 30.06.1967r., 53 PLM-Sz Mirosławiec zmienia nazwę na 8 PLM-Sz (dokładnie 8 Brandenburski PLM-Sz Mirosławiec ).


W 1969r., 16 DLM-Sz zmienia nazwę na 5 Brandenburską DLM-Sz i ma w składzie;

3 PLM-B – Bydgoszcz,

6 PLM-Sz – Piła, połączony z 51 PLM-Sz,

8 PLM-Sz – Mirosławiec poprzednio 53 PLM-Sz,

45 PLM-Sz – Babimost.

W listopadzie 1969r., 45 PLM Babimost , wychodzi ze struktur 3 Korpusu OPK i przechodzi do 2 DLM-Sz Wojsk Lotniczych (Lotnictwa Operacyjnego) i staje się 45 PLM-Sz.

1971r. - 3 Brandenburska Dywizja Lotnictwa Szturmowo-Rozpoznawczego Świdwin – Powstała w dniu 6.03.1971r. z przekształcenia 5 Brandenburskiej DLM Świdwin. Jednocześnie w dniu 27.03.1971r. otrzymuje pod dowództwo; 8 PLM-Sz Mirosławiec, 32 PLRT Sochaczew.


W 1971r., 8 PLM-Sz Mirosławiec zmienia się z Myśliwsko-Szturmowego na Szturmowy ( 8 PLSz ) i przechodzi pod 3 Brandenburską DLSz-R Świdwin.


8 DLM-Sz Bydgoszcz

W Wojskach Lotniczych w 1967r., była także 8 DLM-Sz Bydgoszcz – 5 PLM-Sz Bydgoszcz, 48 PLM-Sz Inowrocław. Jednak ze względu na wprowadzenie do służby samolotów Su-7 nastąpiły zmiany. W dniu 4.05.1967r. 5 PLM-Sz Bydgoszcz zmienia nazwę na 3 Pomorski PLM-B Bydgoszcz. Pułk podlega bezpośrednio pod Dowództwo UW, ale z czasem operacyjnie podległ pod 16 DLM-Sz Piła. 48 PLM-Sz Inowrocław został rozformowany z końcem 1967r..


3 Pułk Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego Bydgoszcz w 1967r., – posiada na stanie samoloty myśliwsko-bombowe zdolne do wykonania uderzeń jądrowych (atomowych);

Su-7 BM – 6 sztuk,

Su-7 BKL – 14 sztuk.

Razem 20 sztuk.

Harmonogram dostaw;

1964r. – 6 Su-7 BM,

1966r. – 12 BKL

1968r. – 2 Su-7 BKŁ

1969r. – 3 Su-7 U

1971r. – 4 Su-7 BKŁ, 1 Su-7 U

1972r. – 12 Su-7 BKŁ

1973r. – 1 Su-7 U

W latach 1974-1977r. – 4 Su-7 U (dostarczone razem z Su-20 do Powidza). W 1986r. Samoloty te przekazano do 3 Pułku Lotniczego w Bydgoszczy.



Wojska Lotnicze - Lotnictwo (Bombowo)-Rozpoznawcze

w 1967r., miało w strukturach trzy jednostki;

7 BLR-B Modlin następnie Powidz,

21 PLRT Sochaczew,

32 PLRT Sochaczew – Pułk posiadał na stanie samoloty rozpoznawcze MiG-21 R,


W 1967r., Pułki te posiadały następujące samoloty;

Posiadany sprzęt bombowy;

Ił-28 – 10 sztuk.

Posiadany sprzęt rozpoznawczy;

Ił-28 R – 20 sztuk,

Ił-28 E – 10 sztuk,

Ił-14 E – 1 sztuka,

Lim-2 R – 20 sztuk,

Lim-5 R – 15 sztuk,

Lim-2 A – 13 sztuk,

SM-1/2 – 20 sztuk.

Razem 99 sztuk.


Wojska Lotnicze – inne jednostki lotnicze

(1967r.);

13 PLTr (Pułk Lotnictwa Transportowego) Balice,

17 EL (eskadra lotnicza),

36 SPLTr (Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego) Okęcie,

56 PŚ (Pułk Śmigłowcowy),

49 PŚ (Pułk Śmigłowcowy),

47 PLLSAN (Pułk lotniczy lotnictwa sanitarnego),

47 SzkPŚ – później przekazany pod WOSL Dęblin,

10 ELT (eskadra lotnictwa taktycznego),

11 ELT (eskadra lotnictwa taktycznego),

26 SELT (samodzielna eskadra lotnictwa taktycznego).


Wojska Lotnicze – Jednostki zabezpieczające

w 1967r.; 6 pł, 7 pzab, 3 pzab, 132 rwrs, 8 składnica mat tech, 11 składnica MPS, 11 składnica amunicji.

W 1972r., ukształtowała się nowa struktura Wojsk Lotniczych;

2 DLSz-R – 6 PLM-Sz Piła, 45 PLM-Sz Babimost, 21 PLRT Sochaczew, 47 ELŁ,

3 DLSz-R – 8 PLSz Mirosławiec, 40 PLSz Świdwin, 32 PLRT Sochaczew, 48 ELŁ.

4 DLM – 2 PLM Goleniów, 9 PLM Debrzno, 41 PLM Malbork, 46 ELŁ.

38 LPSzk-Boj Powidz – od 1974r.


Pozostałe jednostki Wojsk Lotniczych;

7 BLR-B Modlin / Powidz. (7 PLB-R Powidz – W 1974r. przybywają pierwsze samoloty o zmiennej geometrii Su-20). Centrum Szkolenia Lotniczego Powidz przemianowano na 38 lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy.

3 PLM-B Bydgoszcz,

13 PLT Balice,

36 SPL Okęcie,

37 PŚT Łęczyca,

49, 56 PLWL,

17 EL.


Wojska Obrony Powietrznej Kraju

Wojska OPK były podzielone na trzy Korpusy. Na czele było Dowództwo Wojsk Obrony Powietrznej Kraju;


1 Korpus OPK – 1 PLM Mińsk Mazowiecki, 10 PLM Łask, 13 PLM Łęczyca, 42 ELŁ-T (eskadra lotnictwa łącznikowo-transportowego),

10 PLM Łask powstał w 1968r., na bazie 31 Lotniczego Pułku Szkolno-Bojowy Łask oraz PLM 2 Czyżyny.

13 PLM Łęczycy – Rozformowano 31.12.1971r.


2 Korpus OPK – 26 PLM Zegrze Pomorskie, 28 PLM Słupsk, 34 PLM Babie Doły, 19 LEH Siemirowice, 43 ELŁ-T (eskadra lotnictwa łącznikowo-transportowego).

34 PLM w 1972r., ma na stanie MiG-21 PFM, M, MF.

28 PLM Słupsk w 1979r., przybywają pierwsze myśliwce MiG-23. Pułk w Słupsku był jedną jednostką wyposażoną w ten typ w Polsce.

W 1980r., do 26 PLM Zegrze Pomorskie i 34 PLM Babie Doły przybywają pierwsze myśliwce MiG-21 bis.


3 Korpus OPK – 3/11 PLM Starchowice, 39 PLM Mierzęcice, 62 PLM Krzesiny, 44 ELŁ-T (eskadra lotnictwa łącznikowo-transportowego).

11 PLM ( 3 Korpus OPK ) Starachowice – Z końcem 1967r., 11 PLM Strachowice zmienia nazwę z 3 PLM Starachowice na 11 Brandenburski PLM Starachowice.


Lotnictwo Marynarki Wojennej

Lotnictwo Marynarki Wojennej było traktowane dwutorowo. Z jednej strony pełniło funkcje obrony wybrzeża i Morza Bałtyckiego, podlegając pod Marynarkę Wojenną. Z drugiej strony działało w ramach Wojsk Obrony Powietrznej Kraju. Na jego czele stało Szefostwo Lotnictwa Marynarki Wojennej, któremu jednak nie podlegał 34 PLM Babie Doły.

7 PLM-Sz MW Siemirowice – Powstał w 1967r. poprzez zmianę nazwy 30 PLM-Sz na 7 PLM-Sz.

15 SELR MW (Samodzielna Eskadra Lotnictwa Ratunkowego),

18 ELŁ MW (Eskadra Lotnictwa Łącznikowego),

28 ERat MW (Eskadra Ratownicza).


Pułki szkolne i szkolno-bojowe

31 Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy Łask – W 1967r. Został rozformowany. W jego miejscu powołano 10 PLM Łask.


W 1969r., WOSL (Wyższa Oficerska Szkoła Lotnicza) Dęblin ma w składzie;

58 LPSzkB, 60 LPSzk 61 LPSzkB, 66 LPSzk, 23 LESzk.


W 1972r., WOSL (Wyższa Oficerska Szkoła Lotnicza) Dęblin ma w składzie;

38 LPSzk, 47 SzkPŚ, 58 LPSzkB, 60 LPSzk, 61 LPSzk-B - (Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy) Biała Podlaska – istniał w okresie 1976r.-2000r. ( JW. 5058 ). W 2000r. Przekształcony w 3 Ośrodek Szkolenia Lotniczego. 66 LPSzk, 23 LESzk.


Podsumowując, warto wspomnieć, iż dyslokacja jednostek lotniczych w 70-latach była podporządkowana możliwym kierunkom działań. Jednostki skupiono w północno-zachodniej części kraju. Mimo wstąpienia Rzeczypospolitej do paktu NATO w 1999r., nie nastąpiła zdecydowana zmiana dyslokacji jednostek lotniczych. Nastąpiła tylko redukcja. Rządzących nie było nawet stać na wykorzystanie wielkiego lotniska w Białej Podlaskiej, a dopuścili do jego degradacji. Uwidacznia się tutaj podległość agenturalna części polityków.


Opracował Karol Placha Hetman