Kraków 2.04.2014r.

145b Rozdział 1.09.1956r., 14.04.1958r.

WSK Nr 4 PZL Okęcie Jak-12, PZL-101 Gawron

Polska

Samolot dyspozycyjny Jak-12 (Як-12).

Samolot rolniczy.

 

Konstrukcja

PZL-101 B Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Dobrze widoczny niewielki garb na kadłubie oraz płyty brzegowe na końcach skrzydeł.

PZL-101 B Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Przed silnikiem brak żaluzji, których w Polsce zwykle nie używano.

 

Konstrukcja

Wielozadaniowy, jednosilnikowy, górnopłat zastrzałowy konstrukcji metalowej, kryty duraluminiową blachą, o grubości 0,4-1,0 mm oraz płótnem.

 

Skrzydła

Skrzydła o obrysie prostokątnym. W wersji Jak-12 A zewnętrzne części skrzydeł mają obrys trapezowy. Konstrukcja skrzydła dwudźwigarowa; dźwigar główny i dźwigar tylny, pomocniczy, który łączy się z dźwigarem głównym w okolicach żebra Nr 19. Skrzydło ma 36 żeber. Skrzydła kryte duralem i płótnem. Na lewym skrzydle umieszczono reflektor i rurkę Pitota. Skrzydło wyposażone w lotki, klapy i sloty (skrzela - stałe we wczesnych wersjach, automatyczne w Jak-12A). Samoloty PZL-101 Gawron otrzymały skrzydła o obrysie prostokątnym i stałe skrzela (sloty) na krawędzi natarcia. Wersja rolnicza na końcach płatów otrzymała duże kierownice aerodynamiczne (płyty brzegowe). Po przebudowie z wersji rolniczej na wielozadaniową, często płyty brzegowe demontowano. 

 

Kadłub

Kadłub konstrukcji kratownicowej, wykonany z rur stalowych 30HGSA. Oprofilowano je podłużnicami z duraluminium. Przednia część kadłuba kryta blacha duraluminiową D16A-T. W tyle kryty płótnem naturalnym AM-100 lub syntetycznym. Kadłub rozpoczyna się ogniową przegrodą wykonaną z blachy stalowej. Do tej przegrody mocowane jest łoże, a do niego silnik. Wejście do kadłuba zapewniają drzwi na obu burtach. Mają one system awaryjnego zrzutu. Okna wykonane są ze szkła organicznego.

PZL-101 Gawron otrzymał podniesiony grzbiet, który stworzył niewielki garb i znacznie zwiększył przestrzeń w kabinie. Ściany kabiny pokryto tapicerką. W kabinie są cztery miejsca; dwa fotele w przedzie i kanapa w tyle. Oparcia przednich foteli są odchylane do przodu w celu ułatwienia zajmowana miejsc z tyłu. Za kabiną umieszczono bagażnik do którego dostęp umożliwiają drzwiczki zamontowane na lewej burcie. W tym miejscu umieszczono także wyposażenie radiowe.

PZL-101 B Gawron. Dostęp do bagażnika. 1982r. Zdjęcie LAC

Jak-12 M tablica rozdzielcza. 1985r. Zdjęcie LAC

 

Usterzenie

Usterzenie klasyczne z podziałem na stery i stateczniki. Stery wyposażono w klapki wyważające. Wychylenie steru kierunku po 25 stopni w obie strony. Ster wysokości wychylany 30 stopni w górę i 20 stopni w dół.

 

Podwozie

Podwozie samolotu stałe, klasyczne, z kółkiem ogonowym.

Podwozie PZL-101 Gawron Nr 63119 Rejestracja SP-WAK Muzeum Lotnictwa Polskiego 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

 

Zespół napędowy

Silnik 9-cylindrowy AI-14 R o mocy nominalnej 220 KM (161 kW) i startowej 260 KM (191 kW). Silniki produkowano w Kaliszu w PZL-Kalisz pod oznaczeniem PZL AI-14R. Chłodzony powietrzem. Przepływ powietrza regulowany żaluzją. Silnik osłonięty dwuczęściową osłoną (część górna i część dolna).

Śmigło dwułopatowe o regulowanym skoku. Rozpiętość do 2,70 m.

Dwa zbiorniki paliwa w skrzydłach o łącznej pojemności 225 litrów. Można podwieszać pod skrzydłami dwa dodatkowe zbiorniki o pojemności po 95 litrów.

 

PZL Okęcie Jak-12

Dane T-T

 

Jak-12 M

Jak-12 A

 

Wymiary

 

 

 

Miano

R

 

12,60-12,70

12,70

M.

D

 

9,00

9,00

M.

H

 

3,12

3,12

M.

Pow. nośna

 

23,80

22,60

M2

Masa

Własna

1 026

1 059

Kg

 

Całkowita

1 450

1 588

Kg

 

Max

 

 

Kg

 

Ładunku

300-424

529

Kg

 

Paliwo

115-180 litrów

225 litrów

Kg

Prędkość

Max

180

200

Km/h

 

Max

182

215

Km/h

 

Wznoszenia

4,1

3,6-3,9

m/s

 

Przelotowa

160

180

Km/h

 

Lądowania

82

89

Km/h

Zasięg

Max

765

1 070

Km

 

Z ładunkiem

450

600

Km

Pułap

 

4 169

4 000

M.

Rozbieg

Dobieg

126/90

153/131

M.

Silnik

Typ

AI-14 R

AI-14 R

 

 

Ciąg

260 KM (191 kW)

260 KM

 

Załoga

 

1-2

1-2

 

Liczba

sztuk

 

 

 

Długotrwałość lotu; Jak-12M: 3 h, Jak-12A: 3,5 h.

 

PZL Okęcie PZL-101 Gawron

Dane T-T

 

PZL-101 Gawron  1958r.

PZL-101 Gawron 1965r.

 

Wymiary

 

 

 

Miano

R

 

13,00

12,68

M.

D

 

9,00

9,00

M.

H

 

3,12

3,12

M.

Pow. nośna

 

23,80

23,80

M2

Masa

Własna

1 050

1 040

Kg

 

Całkowita

1 600

1 660

Kg

 

Max

1 700

1 700

Kg

 

Ładunku

600

660

Kg

 

Paliwo

225 litrów

225 litrów

Kg

Prędkość

Max

170

170

Km/h

 

Max

180

185

Km/h

 

Wznoszenia

2,5

2,5-3,5

 

 

Przelotowa

160

160

Km/h

 

Lądowania

55-85

50-85

Km/h

Zasięg

Max

1 100

1 200

Km

 

Z ładunkiem

240

240-600

Km

Pułap

 

3 300-3 700

3 380-4 000

M.

Rozbieg

Dobieg

150/90

150/90

M.

Silnik

Typ

PZL-Kalisz AI-14 R

PZL-Kalisz AI-14 R

 

 

Ciąg

260 KM

260 KM

 

Załoga

 

1-2

1-2

 

Liczba

sztuk

 

 

 

 

Rysunek Jak-12 M 1970r. Zdjęcie LAC

Rysunek Jak-12 A 1970r. Zdjęcie LAC

 

Opracował Karol Placha Hetman