Kraków 19.10.2014r.

010b Rozdział 7.07.1943r.

OKB Jakowlew Jak-1, Jak-3, Jak-7, Jak-9

Polska


Samolot myśliwski Jak-1, Jak-3, Jak-7, Jak-9 w Wojsku Polskim


Konstrukcja

Samoloty myśliwskie Jak-1 – Jak-9 to jednosilnikowe, jednomiejscowe dolnopłaty. Istniały odmiany dwumiejscowe szkolno-bojowe. Konstrukcja mieszana; drewniano-metalowa (stal i duraluminium). Wraz ze zwiększaniem dostaw duraluminium z USA, procentowy udział tego stopu metalu w konstrukcji płatowca wzrastał.


Skrzydła.

Skrzydła konstrukcji drewnianej, dwudźwigarowe, pokryte sklejką. Lotki kryte płótnem. Z czasem konstrukcja lotek była metalowa.

Jak-3 otrzymał skrzydło o konstrukcji metalowej, dwudźwigarowe, pokryte sklejką i płótnem.

Jak-7 miał skrzydło drewniane jak Jak-1. Z uwagi, że Jak-7 postawał jako samolot dwumiejscowy, to w tyle pozostała przestrzeń bagażowa.

Jak-9 otrzymał skrzydło o konstrukcji metalowej.


Kadłub.

Kadłub technologicznie podzielony na część przednią i zasadniczą. W przedniej części składa się z silnika zamontowanego na łożu. Całość okryta tłoczonymi blachami stalowymi i duraluminiowymi. Kadłub zasadniczy wykonano, jako stalowa kratownica, łączona przy pomocy spawania. W części środkowe kryty sklejką. W pozostałej części kryty płótnem.

Kabina pilota zamknięta, oszklona pleksiglasem. Wiatrochron stały. Zwykle wykonana z szyby pancernej o grubości 65 mm. Za pilotem czasami montowano także szybę pancerną. Owiewka odsuwana do tyłu. Z powodu małej przejrzystości pleksiglasu piloci często latali z otwartymi owiewkami. Tylne oszklenie, z uwagi na brak pleksiglasu, często wypełniano sklejką. Fotel pilota był od tyłu lekko opancerzony.

Jak-3 w kabinie otrzymał dodatkową osłonę pancerną w lewej burcie.


Usterzenie

Usterzenie klasyczne, konstrukcji drewnianej pokryte sklejką. Stery konstrukcji metalowej (duraluminium) pokryte płótnem.


Podwozie

Podwozie z kołem ogonowym. Podwozie główne chowane w skrzydła w kierunku kadłuba. Pokrywy komory podwozia posiadały pełne lub niepełne zakrycie pokrywami. Kółko ogonowe początkowo chowane. Później pozostawiano je niechowane. W samolotach Jak-9 kółko ogonowe ponownie jest chowane.


Zespół napędowy

Silnik: rzędowy 12-cylindrowy w układzie V. Silnik chłodzony cieczą. Instalacja olejowa także chłodzona;

- Jak-1/-7 - M-105P lub M-105PA – moc 1 100 KM na wysokości 2 000 m, 1 050 KM na 4 000 m. Chłodnica cieczy pod kadłubem, na wysokości krawędzi spływu skrzydeł i tylnej części kabiny pilota. Chłodnica oleju pod silnikiem.

- Jak-1/-7/-9 - M-105PF – moc na małej wysokości 1 260 KM (700 m), na średniej wysokości 1 180 KM (2 700 m).

- Jak-3/-9 - WK-105PF2. Moc na średniej wysokości 1 240 KM. Chłodnica cieczy pod kadłubem, na wysokości kabiny pilota. Chłodnica oleju w centropłacie, z wlotami powietrza u nasady skrzydeł.

- Jak-3/-9 - WK-107A. Moc na małej wysokości 1 650 KM (1 800 m), na średniej wysokości 1 500 KM (3200 m).


Wlot powietrza do gaźnika u nasady lewego skrzydła.

Śmigło trzyłopatowe. Średnica 3,0 m;

- metalowe przestawialne (WISz-61P na Jak-1, WISz-105SW na Jak-1b).

- drewniane nieprzestawialne w locie (WISz-105D-50 na Jak-1b).

Zapas paliwa;

Jak-1 - 408 litrów w 4 zbiornikach w skrzydłach.

Jak-3 - 270 litrów w 2 zbiornikach w skrzydłach i jednym wyrównawczym w kadłubie.


Uzbrojenie:

- Jak-1: działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał śmigła (120-130 nabojów) i 2 zsynchronizowane karabiny maszynowe 7,62 mm SzKAS nad silnikiem (po 750 nabojów) (salwa sekundowa 1,856 kg)

- Jak-1b: działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał śmigła (140 nabojów) i 1 zsynchronizowany wkm 12,7 mm UBS po lewej stronie nad silnikiem (200 nabojów)

- Jak-1 - Od października 1941r. (43. seria) montowano pod skrzydłami 6 prowadnic dla niekierowanych pocisków rakietowych RS-82. Zaprzestano je montować w maju 1942r. z uwagi na pogorszenie osiągów samolotu (skompletowano w tej wersji 1 148 samolotów). Ponownie, na większości samolotów z silnikiem M-105PF (od 80. do 126. i od 148. serii do końca) montowano cztery wyrzutnie pocisków rakietowych RS-82 i dwa wyrzutniki dla bomb 100 kg, lecz z powodu obniżenia osiągów samolotu, na wielu z nich były one demontowane w jednostkach. Pociski RS-82 mogły służyć do zwalczania grup bombowców lub celów naziemnych.

- Jak-3: działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał śmigła (120 nabojów) i 2 zsynchronizowane wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (po 150 nabojów) (pierwsze 197 samolotów – działko i jeden wkm).

- Jak-3P: działko 20 mm B-20M strzelające przez wał śmigła (120 nabojów) i 2 zsynchronizowane działka 20 mm B-20S nad silnikiem (po 130 nabojów) (masa salwy sekundowej: 3,52 kg)

- Jak-3 WK-107A: działko 20 mm B-20M strzelające przez wał śmigła (120 nabojów) i zsynchronizowane działko 20 mm B-20S nad silnikiem (120 nabojów).

- Jak-7UTI: 1 zsynchronizowany karabin maszynowy 7,62 mm SzKAS nad silnikiem.

- Jak-7, 7A: 1 działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał śmigła (120 nabojów) i 2 zsynchronizowane karabiny maszynowe 7,62 mm SzKAS nad silnikiem (po 750 nabojów - Jak-7, 500 nabojów - 7A) (salwa sekundowa 1,856 kg).

- Jak-7B: 1 działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał śmigła i 2 zsynchronizowane wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (140 i 260 nabojów) (salwa sekundowa 2,72 kg).

- Jak-7 - Do 10.05.1942r. montowano pod skrzydłami 6 prowadnic dla niekierowanych pocisków rakietowych RS-82 lub wyrzutniki dla bomb 25-100 kg. Zaprzestano je montować z uwagi na pogorszenie osiągów samolotu. Pociski RS-82 mogły służyć do zwalczania grup bombowców lub celów naziemnych.

- Jak-9, 9D, 9M: 1 działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał śmigła (120 nabojów) i 1 zsynchronizowany wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (200-220 nabojów).

- Jak-9T: 1 działko 37 mm NS-37 strzelające przez wał śmigła (32 naboje) i 1 zsynchronizowany wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (200-220 nabojów).

- Jak-9U, P: 1 działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał śmigła (120 nabojów) i 2 zsynchronizowane wkm 12,7 mm UBS nad silnikiem (po 170 nabojów).

- Jak-9UT: 1 działko 37 mm NS-37 strzelające przez wał śmigła (30 nabojów?) i 2 zsynchronizowane działka 20 mm B-20S nad silnikiem (po 120 nabojów)


Wyposażenie

- Radiostacja montowana na samolotach składała się z odbiornika PSI-4 "Maliutka" i nadajnika PSI-3 "Orieł". Pierwsze samoloty nie miały radiostacji, następnie odbiorniki montowano, na co dziesiątym, później co piątym, co trzecim, a od 20.08.1942r. na każdym samolocie. Nadajniki również montowano na co dziesiątym (maszyny dowódców), od 20.08.1942r. na co piątym, a od 1.10.1942r. na co trzecim samolocie.






Opracował Karol Placha Hetman