Opracował Adam Wyderko


ZASOBNIKI ROZPOZNAWCZE SAMOLOTU MiG-21R


W drugiej połowie lat 60. ubiegłego wieku Związek Radziecki zaoferował Polsce sprzedaż kilkudziesięciu samolotów rozpoznawczych MiG-21R (wyrób 94RA) wraz z podwieszanymi zasobnikami rozpoznawczymi typu „D”, „R” i „N”. Zasobnik „D” wyposażony był w zestaw aparatów (ASzczAFA-5M i A-39) umożliwiających prowadzenie taktycznego rozpoznania fotograficznego w dzień. Zasobnik „R” posiadał komplet urządzeń (stacje SRS-6 i SRS-7M) do prowadzenia taktycznego rozpoznania radiotechnicznego w dzień i w nocy. Zasobnik „N” pozwalał na prowadzenie rozpoznania fotograficznego w nocy, w zwykłych warunkach atmosferycznych (aparat UA-47 oraz naboje fotograficzne FP-100). Po zapoznaniu się z ofertą, analizami i przeprowadzeniu rozmów zapadła decyzja o zakupie 36 samolotów oraz po 18 zasobników typu „D” i „R”. Samoloty, wyposażenie oraz dokumentację dostarczono do Polski w okresie od września 1968 r. do stycznia 1972 r.

W czasie eksploatacji samolotów MiG-21R w charakterze maszyn rozpoznawczych (do 1997 r.), cała dokumentacja dotycząca wyposażenia specjalnego była niejawna. Co ciekawe dostarczona do Polski dokumentacja zawierała także podstawowe informacje dotyczące zasobnika typu „N”. Dopiero kilka lat po całkowitym wycofaniu samolotów, z instrukcji dla personelu latającego, dokumentacji technicznej: zasobników „D” i „R”, stacji rozpoznawczych, bloku zapisu fotograficznego oraz instrukcji dotyczących zasad opracowania wyników rozpoznania „zdjęto” klauzule „tajne” i „poufne”. Od tego czasu minęło kolejnych kilku lat, ale jak dotąd w czasopismach o tematyce lotniczej, czy na stronach internetowych ukazało się bardzo mało informacji dotyczących zasobników rozpoznawczych samolotu MiG-21R. Przedstawiony poniżej materiał – mam nadzieję - pozwoli w jakimś stopniu tę lukę wypełnić.


ZASOBNIK TYPU „D” DO PROWADZENIA ROZPOZNANIA FOTOGRAFICZNEGO W DZIEŃ



Konstrukcja zasobnika

Konstrukcja zasobnika całkowicie metalowa. Poprzeczny szkielet tworzy dwadzieścia wręg. Dwie z nich wręgi siłowe umożliwiają podwieszenie zasobnika pod samolotem. Wręgi dzielą zasobnik na przedziały przystosowane do montażu wyposażenia. Podłużny szkielet tworzą podłużnice. Pokrycie zasobnika przymocowane jest do szkieletu metodą nitowania. Podstawowym materiałem konstrukcyjnym zasobnika są stopy aluminium. Jedynie węzły siłowe zasobnika wykonano ze stali konstrukcyjnej. Do górnej części zasobnika przynitowana jest wyprofilowana nadbudówka, która po podwieszeniu zasobnika na samolot gumowym uszczelnieniem dokładnie przylega do pokrycia kadłuba.

Aby kurz i wilgoć nie dostawały się do wnętrza zasobnik jest hermetyczny. Hermetyk naniesiony jest od wewnątrz na szwy połączeń nitowanych i na połączenia krawędzi paneli z pokryciem.

Pokrywy wzierników są uszczelnione specjalnymi gumowymi profilami, które zamontowane są po obwodzie wzierników. W pokryciu zasobnika rozmieszczone są wzierniki umożliwiające montaż i demontaż wyposażenia oraz wykonywanie czynności obsługowych. W pokryciu dolnej części znajdują się okna, nad którymi umieszczone są obiektywy aparatów fotograficznych. Okna oszklone są szkłem kwarcowym i zasłonięte zasłonkami. Zasłonki otwierane są na czas działania aparatów fotograficznych.



Mocowanie zasobnika.

Zasobnik mocowany jest do samolotu na węzłach znajdujących się na 16 i 20 wrędze płatowca. Do mocowania na każdym z węzłów służą: sworzeń z nakrętką, czop oraz dwie śruby. Wręgi siłowe – na bokach w połowie ich wysokości - posiadają dodatkowe węzły umożliwiające umocowanie zasobnika na wózku transportowym.

Połączenie z samolotem.

Sieć elektryczna zasobnika połączona jest z siecią elektryczną samolotu i pulpitem sterującym za pomocą dwóch złącz wielostykowych RF-1 i RF-2. Gniazda tych złącz zabudowane są w dolnej części kadłuba, z lewej strony od osi symetrii samolotu, między 10 i 11 wręgą.


WYPOSAŻENIE



W przedniej części: 1 - wentylatory DW-3, 19 – dwa aparaty fotograficzne AFA A-39 do wykonywania zdjęć perspektywicznych, 2 - aparat fotograficzny ASzczAFA-5M do wykonywania zdjęć pionowych.

W środkowej części: 3 – przystawka wyjścia liniowego PŁW-1, 4 - skrzynka przekaźników, 5 - węzeł energetyczny, 6 - wzmacniacz elektromaszynowy UDM-150A, 7 - przyrządy sterujące aparatami AFA A-39 (A-39M), 8 - przyrząd sterujący aparatem ASzczAFA-5M, 16 - skrzynka wyłączników, 1 - wentylator DW-3, 17 - przetwornica PO-250, 18 - blok sterowania aparatem ASzczAFA-5M.

W tylnej części: 9 - trzy aparaty fotograficzne AFA A-39 oraz jeden aparat fotograficzny AFA A-39M do wykonywania zdjęć pionowych i bocznych, 10 - blok stacji ostrzegawczej SPO-3 SYRENA, 11 – skrzynka sterująca urządzeniem ASO-2I, 12 - przekaźnik czasowy RW-1, 13 - magnetofon MS-61 LIRA, 14 - belki (kasety strzałowe) urządzenia ASO-2I, 15 - złącze kontrolne.



Pulpit sterujący pracą urządzeń zasobnika

Pulpit umieszczony jest na specjalnym wsporniku nad tablicą przyrządów w kabinie pilota.

Przeznaczenie elementów sterujących aparatami fotograficznymi:

- wyłącznik „ZDJĘCIE” – włączanie i wyłączanie aparatów fotograficznych;

- przełącznik „ASzczAFA – NEUTRALNIE – PIONOWE” – przełącznik grupy aparatów;

- wyłącznik „PERSPEKTYWICZNE” – niezależnego włączenia i wyłączenia aparatów perspektywicznych;

- wyłącznik „OGRZEWANIE” – włączanie i wyłączania ogrzewania i wentylatorów DW-3;

- przełącznik „ZASOBNIK – CD” – praca zasobnika lub stacji radiolokacyjnej;

- przełącznik „WYSOKOŚĆ – KM” – do określenia wysokości fotografowania;

- lampka sygnalizacyjna ASzczAFA – sygnalizuje pracę aparatu;

- lampka sygnalizacyjna „PIONOWE” – sygnalizuje pracę aparatów;

- lampka sygnalizacyjna „PERSPEKTYWICZNE” – sygnalizuje pracę aparatów;

- lampka sygnalizacyjna „ZASŁONKI” – sygnalizuje otwarcie zasłonek obiektywów aparatów.

Przeznaczenie elementu sterującego stacją ostrzegawczą SPO-3:

- wyłącznik „SYRENA” – do włączania i wyłączania stacji.

Przeznaczenie elementów sterujących urządzeniem ASO-2I:

- przełącznik „RĘCZNIE - AUTOMATYCZNIE” – ustawienie sposobu odpalania nabojów na ręczne lub automatyczne - sygnałem ze stacji ostrzegawczej SPO-3;

- przełącznik „KOLEJNO – RÓWNOLEGLE - WYŁĄCZONE” – ustawienie trybu odpalania nabojów kolejno z pierwszej a następnie z drugiej kasety, lub równocześnie z obu kaset oraz wyłączania urządzenia;

- przełącznik „SERIA 4-16” – ustawianie długości serii 4 lub 16 nabojów;

- przycisk „ODPALANIE” – do ręcznego odpalania nabojów zakłócających.

Przeznaczenie elementu sterującego magnetofonem MS-61 „LIRA”:

- przełącznik „AUTOMATYCZNE URUCHAMIANIE – WYŁĄCZONY – ZAPIS CIĄGŁY” – uruchamianie zapisu w przypadku, gdy sygnał z laryngofonu przekracza odpowiedni poziom, wyłączanie magnetofonu, zapis ciągły.


Lotniczy aparat fotograficzny AFA (AeroFotoApparat) A-39 (A-39M) jest automatycznym aparatem sterowanym odległościowo, przeznaczonym do wykonywania zdjęć w dzień z wysokości 130 – 5 000 m i przy prędkości lotu 500 - 1 500 km/h. W szczególnych przypadkach aparat może wykonywać zdjęcia z pułapu do 10 000 m.



Dane aparatu fotograficznego A-39 (A-39M)



Aparat A-39 (A39-M) składa się z następujących podstawowych części: kasety, kamery oraz części obiektywowej.

Kaseta posiada mechanizmy przewijania i wyrównania błony oraz chroni błonę fotograficzną przed niepożądanym naświetleniem. W górnej części kasety znajduje się silnik elektryczny MA-30, o mocy 25 W i prędkości obrotowej 10 000 obr./min, służący do napędu mechanizmów aparatu: przewijania błony, wyrównania błony, napinania migawki, odsłaniania i zasłaniania rolety ochronnej.

Kamera - szkielet całego aparatu tworzy ciemnię optyczną. Wewnątrz kamery umieszczone są między innymi: migawka szczelinowa oraz roleta ochronna. Czas naświetlania migawką szczelinową ze stałą szczeliną zależy od prędkości z jaką ta szczelina porusza się w czasie naświetlania. W migawce aparatu A-39 (A-39M) zmianę czasu naświetlania uzyskuje się przez zmianę prędkości ruchu rolety migawki. Wymagany czas naświetlania wynoszący 1/700, 1/1 400 lub 1/1 800 s ustawia się za pomocą pokrętła. Roleta ochronna jest umieszczona w dolnej części korpusy kamery i wykonana z jedwabnego płótna gumowanego. Roleta ochronna zabezpiecza błonę fotograficzną przed naświetleniem podczas napinania migawki.

Część obiektywowa składa się z obiektywu, osłony oraz filtru świetlnego lub szkła ochronnego. W osłonie obiektywu znajduje się pierścień służący do ustawiania przysłony obiektywu.

Ogrzewanie. W celu zapewnienia optymalnych warunków pracy mechanizmów aparatu, zwłaszcza w warunkach niskich temperatur, każdy aparat posiada pięć grzejników elektrycznych. Grzejniki ogrzewają: dwie szpule z błoną fotograficzną (2 grzejniki), roletę migawki (1), roletę ochronną i obiektyw (1) oraz filtr świetlny (szkło ochronne) (1). Grzejnik filtru świetlnego umieszczony jest pomiędzy filtrem i pierwszą soczewką obiektywu i chroni powierzchnie optyczne przed „zapoceniem”. Oporowy element grzejny umieszczony jest w polu widzenia obiektywu. Grzejniki sterowane są przez trzy termoregulatory TR-4 utrzymujące temperaturę w zakresie od +3~15°C do +30°C.

Przyrządy sterujące (5 szt.) sterują pracą aparatów A-39 (A-39M) umożliwiając wykonywanie zdjęć z odpowiednimi przerwami czasowymi. Poszczególne przyrządy zapewniają przerwy czasowe wynoszące: 1,2; 2; 4; 8 i 16 s, zależne od wybranego wariantu fotografowania i wysokości lotu. Wysokość fotografowania pilot ustala za pomocą sześciopozycyjnego przełącznika na pulpicie sterującym w kabinie.

Podobnie jak aparaty fotograficzne również przyrządy sterujące są ogrzewane elektrycznie. Wewnątrz korpusu każdego z nich znajduje się grzejnik elektryczny oraz termoregulator TR-4.




Aparat A-39M (z prawej strony w pierwszej parze aparatów do zdjęć pionowo-bocznych) posiada zmodyfikowany układ elektryczny i podczas fotografowania z wysokości 0,2 – 0,4 km, w wariantach 1 i 2, steruje aparatami A-39. Aparaty pracują wówczas w trybie pracy ciągłej, z przerwą pomiędzy zdjęciami wynoszącą 0,7 s, bez wykorzystania przyrządów sterujących.


Lotniczy aparat fotograficzny ASzczAFA-5M

Lotniczy aparat fotograficzny ASzczAFA-5M (Awtomaticzeskij Szczelewoj AeroFotoApparat) jest automatycznym, dwuobiektywowym aparatem szczelinowym sterowanym odległościowo. Aparat umożliwia wykonywanie zdjęć w dzień z wysokości 90 – 600 m i przy prędkości lotu 500 – 1 200 km/h. Należy zaznaczyć, że konstrukcja aparatu pozwala na jego użytkowanie do wysokości 1 200 m, która w przypadku zasobnika typu „D” jest ograniczona zakresem pracy radiowysokościomierza małych wysokości RW-UM.

W aparacie szczelinowym, w odróżnieniu od aparatu wykonującego zdjęcia klatkowe, odbywa się ciągłe naświetlanie przesuwającej się błony fotograficznej przez stale otwartą szczelinę. Umożliwia to ciągłe fotografowanie terenu i otrzymanie negatywu w formie taśmy, bez podziału na klatki.




Komplet aparatu ASzczAFA-5M składa się z: części kamero-kasetowej, części obiektywowej, przyrządu sterującego, bloku sterowania, wzmacniacza elektromaszynowego UDM-150A oraz pokrowca ocieplającego.

Część kamero-kasetowa służy do zabezpieczenia filmów przed niepożądanym naświetleniem oraz zapewnia ich przewijanie. Każda z dwóch błon fotograficznych przewijana jest w oddzielnym mechanizmie transportującym. Wewnątrz części kamero-kasetowej zamontowane są: elektryczny zespół napędowy, dwa mechanizmy transportujące oraz zespół regulowania szczelin ekspozycyjnych. W aparacie ASzczAFA-5M wykorzystuje się automatyczną synchronizację prędkości przesuwania błony fotograficznej z prędkością ruchu obrazu optycznego terenu. Synchronizacja oparta jest na metodzie pośredniej obserwacji prędkości ruchu obrazu terenu, przez ciągły pomiar prędkości i wysokości lotu samolotu w czasie fotografowania. Prędkość przesuwania błony fotograficznej regulowana jest w zakresie od 30 do 300 mm/s. Mechanizmy transportujące napędzane są silnikiem typu D-75. Prędkość przesuwania błon fotograficznych jest proporcjonalna do prędkości obrotowej silnika. Silnik zasilany jest prądem stałym o napięciu 27 V (wirnik) z sieci pokładowej samolotu oraz o napięciu do 60 V (uzwojenie wzbudzenia) ze wzmacniacza elektromaszynowego UDM-150A. Każda błona przesuwa się nad „własną” szczeliną ekspozycyjną znajdującą się w płaszczyźnie ogniska obiektywu aparatu. Szerokość szczelin ekspozycyjnych regulowana jest automatycznie, w zależności od ustalonego czasu naświetlania i prędkości przesuwania błon fotograficznych. Zespół regulacji szerokości szczelin ekspozycyjnych napędzany jest silnikiem MU-010. Układ umożliwia utrzymanie stałego czasu naświetlania, w przypadku zmian prędkości przewijania błon. Czas naświetlania jest ustawiany pokrętłem na przyrządzie sterującym przed lotem.

Część obiektywowa składa się z dwóch obiektywów Orion-1a z przysłonami tęczowymi, filtru świetlnego oraz mechanizmu zdalnej regulacji przysłon, napędzanego silnikiem elektrycznym typu MU-010. Każdy z obiektywów umożliwia fotografowanie na jednej błonie fotograficznej o szerokości 19 cm.

Ogrzewanie. Aparat ASzczAFA-5M jest wyposażony w dziesięć grzejników elektrycznych oraz pięć termoregulatorów TR-4 utrzymujących temperaturę w zakresie od +3~15°C do +30°C. Siedem grzejników ogrzewa część kamero-kasetową, dwa mechanizm regulacji przysłon oraz jeden filtr świetlny obiektywów.


Przyrząd sterujący łącznie z pulpitem sterującym umieszczonym w kabinie pilota służy do sterowania pracą aparatu. Przyrząd umożliwia - przed lotem - m. in.: zdalne ustawienia przysłony obiektywów i czasu naświetlania.

Blok sterowania zawiera dwa podstawowe układy automatycznej regulacji aparatu. Pierwszy z nich układ sterowania prędkością przewijania błon fotograficznych zapewnia synchronizację prędkości przewijania błon fotograficznych z prędkością ruchu obrazu optycznego fotografowanego terenu w zależności od prędkości i wysokości lotu samolotu. Do automatycznej synchronizacji wykorzystuje się ciągłe sygnały pochodzące – poprzez przystawkę wyjścia liniowego PŁW-1 – z radiowysokościomierza RW-UM oraz samolotowego nadajnika prędkości DWS-10. Prędkość przewijania błony fotograficznej jest proporcjonalna do prędkości i odwrotnie proporcjonalna do wysokości lotu. Drugi z układów reguluje szerokość szczelin ekspozycyjnych, zapewniając - przy zmianie prędkości przewijania błon fotograficznych - stały czas ich naświetlania.

Wzmacniacz elektromaszynowy UDM-150A we współpracy z blokiem sterowania służy do regulacji prędkości obrotowej silnika elektrycznego typu D-75.



Układ ogrzewania i wentylacji. W celu zapewnienia odpowiednich warunków pracy wyposażenia fotograficznego - zwłaszcza podczas lotu na dużych wysokościach - w zasobniku zastosowano układ ogrzewania i wentylacji. Po włączeniu wyłącznika „OGRZEWANIE” na pulpicie sterującym ogrzewane są: aparaty A-39 (A-39M), przyrządy sterujące aparatami oraz aparat ASzczAFA-5M. Jednocześnie włączone zostają wentylatory DW-3 (3 szt.). Praca wentylatorów zapobiega wilgotnieniu szyb w oknach aparatów fotograficznych.

Układ sterowania zasłonkami. W celu zabezpieczenia aparatów fotograficznych przed zanieczyszczeniem podczas kołowania wszystkie obiektywy zabezpieczone są oszkleniem oraz zasłonkami otwieranymi na czas fotografowania. Dwie pojedyncze i jedna podwójna zasłonka są otwierana i zamykane za pomocą mechanizmu elektrycznego MU-100ARU (3 szt.). Otwieranie i zamykanie zasłonek umożliwiają przełączniki „ASzczAFA – NEUTRALNIE - PIONOWE” i „PERSPEKTYWICZNE” umieszczone na pulpicie sterującym zasobnikiem. Otwarcie zasłonek sygnalizuje zielona lampka „ZASŁONKI”.

Układ zasilania elektrycznego urządzeń zasobnika. Urządzenia zabudowane w zasobniku są zasilane prądem stałym o napięciu 27 V oraz jednofazowym prądem przemiennym o napięciu 115 V / 400 Hz. Zasilanie prądem stałym uzyskuje się z węzła energetycznego samolotu przez styki złącz RF-1 i RF-2. Zasilanie prądem przemiennym pochodzi z przetwornicy PO-250 zabudowanej w zasobniku.

Przetwornica PO-250 (Prieobrazowatiel Odnofaznyj), dwumaszynowy zespół elektryczny silnik-prądnica przetwarzający prąd stały o napięciu 27 V na jednofazowy prąd przemienny o napięciu 115 V / 400 Hz. Moc oddawana 250 VA, stabilizacja napięcia i częstotliwości. Przetwornica zasila: aparat ASzczAFA-5M, przystawkę PŁW-1 oraz stację ostrzegawczą SPO-3.

Magnetofon MS-61 Lira (Magnitofon Samolotnyj) przeznaczony jest do automatycznego zapisu korespondencji radiowej. Magnetofon składa się z bloku zapisu – umieszczonego w zasobniku oraz przełącznika znajdującego się na pulpicie sterującym zasobnikiem w kabinie pilota. Zapis rozmów dokonywany jest na drucie typu EI-708A o średnicy 0,05 mm z jednoczesnym kasowaniem poprzedniego sygnału. Prędkość przesuwania przewodu wynosi 150 mm/s, a maksymany czas zapisu wynosi 5,5 h.

Stacja ostrzegawcza SPO-3 SYRENA (Stancyja Prieduprieżdienija ob Obłuczenii) określa i sygnalizuje kierunek, z którego samolot jest opromieniowany falami elektromagnetycznymi przez naziemne lub samolotowe stacje radiolokacyjne. Stacja SPO-3 jest czterokanałowym odbiornikiem bezpośredniego wzmocnienia. Pilot jest ostrzegany sygnałem świetlnym na wskaźniku GD410-7 umieszczonym w kabinie na tablicy przyrządów oraz sygnałem dźwiękowym w słuchawkach hełmofonu. W zasobniku umieszczony jest blok stacji GD410-3. Bloki antenowo-detekcyjne GD410-1 (4 szt.) oraz wzmacniacze wizyjne GD410-2 (4 szt.) znajdują się w specjalnych owiewkach zamontowanych na końcówkach skrzydeł samolotu. Wyłącznik stacji ostrzegawczej „SYRENA” znajdującego się na pulpicie sterującym zasobnikiem w kabinie pilota.



Urządzenie ASO-2I (Awtomat Sbrosa Otrażatielej) przeznaczone jest do odpalania nabojów typu PRP-15 (ProtiwoRadiłokacyonnyj Patron) i (lub) PRP-50, z których wyrzucane są dipole półfalowe DOS-3 ~ DOS-15 oraz DOS-50 ~ DOS-63 do wytwarzania pasywnych zakłóceń radiolokacyjnych (λ = 0,6 ~ 3,0 i 10,0 ~ 12,6 cm). W skład kompletu urządzenia w zasobniku wchodzą: dwie belki ze zdejmowanymi kasetami strzałowymi mieszczącymi w sumie 64 naboje, skrzynka sterująca oraz przekaźnik czasowy RW-1. Przekaźnik wyklucza możliwość powtórnego włączenia urządzenia przy dłuższym jednorazowym naciskaniu przycisku odpalania. Naboje mogą być odpalane ręcznie lub automatycznie - sygnałem ze stacji SPO-3 – seriami po 4 lub 16 szt. kolejno z poszczególnych kaset lub z dwóch kaset jednocześnie. Naboje odpalane są elektrycznie z przerwą czasową 0,3 lub 1,0 s. Przerwy czasowe są ustawiane indywidualnie na każdej belce przez personel naziemny przed wylotem.

Urządzenie przystosowane jest także do odpalania naboi IPP-26 (Infrakrasnyj Pomiechowyj Patron) przeznaczonych do wytwarzania zakłóceń w zakresie podczerwieni. Równoległe odpalanie naboi z dwóch kaset strzałowych umożliwia jednoczesne wytwarzanie zakłóceń radiolokacyjnych i termicznych. Naboje IPP-26 w warunkach „pokoju” - w lotnictwie polskim - nie były wykorzystywane.


MOŻLIWOŚCI ROZPOZNAWCZE


Wyposażenie fotograficzne może być wykorzystywane w trzech zasadniczych wariantach:


Wariant pierwszy – wykorzystywane są cztery aparaty fotograficzne A-39 (A-39M) do fotografowania pionowo-bocznego z wysokości 130 – 10 000 m, przy prędkości lotu 500 – 1 500 km/h. W celu zwiększenia szerokości fotografowanego terenu osie optyczne aparatów są odchylone od pionu o ok. 49° dla aparatów do zdjęć bocznych i o 16° dla aparatów do zdjęć pionowych. Szerokość fotografowanego terenu L=5H. Maksymalna długość fotografowanego terenu wynosi 150H.



Wariant drugi – aparat ASzczAFA-5M do fotografowania pionowego oraz dwa aparaty A-39(A-39M) do fotografowania bocznego. Wariant ten wykorzystuje się do fotografowania wąskich obiektów liniowych z małej wysokości. Wysokość fotografowania 90 – 600 m, przy prędkości lotu 500 – 1 200 km/h. Szerokość fotografowanego terenu L=5H. Maksymalna długość terenu fotogra-fowanego aparatem ASzczAFA-5M wynosi 142H.



Wariant trzeci – dwa aparaty fotograficzne A-39 do fotografowania perspektywicznego. Wariant ten wykorzystuje się do perspektywicznego fotografowania terenu z małej wysokości. Minimalna wysokość fotografowania wynosi 125 – 280 m przy prędkości lotu 500 – 1 100 km/h. W celu zwiększenia szerokości fotografowanego terenu aparaty ustawione są tak, że ich osie optyczne tworzą kąt 34° 40´ i są pochylone do dołu o 30°. Maksymalna długość fotografowanego terenu, przy 50% pokryciu podłużnym, wynosi 174H.



W razie potrzeby mogą być wykorzystywane jednocześnie warianty pierwszy i trzeci lub drugi i trzeci.




ZASOBNIK TYPU „N” DO PROWADZENIA ROZPOZNANIA FOTOGRAFICZNEGO W NOCY


WYPOSAŻENIE ZASOBNIKA




Pulpit sterujący pracą urządzeń zasobnika

Pulpit umieszczony jest na specjalnym wsporniku nad tablicą przyrządów w kabinie pilota. Przeznaczenie elementów sterujących:

- wyłącznik „OGRZEWANIE” – włączanie i wyłączanie ogrzewania aparatu fotograficznego UA-47 i wentylatora DW-3;

- wyłącznik „ZASŁONKA” – otwieranie i zamykanie zasłonki aparatu fotograficznego;

- wyłącznik „ZDJĘCIE” – włączanie i wyłączanie aparatu fotograficznego;

- wyłącznik „SYRENA” – włączanie i wyłączanie stacji ostrzegawczej SPO-3;

- przełącznik „ZASOBNIK – CD” – praca zasobnika lub stacji radiolokacyjnej;

- przycisk „AWARYJNY ODSTRZAŁ” – awaryjny odstrzał nabojów fotograficznych;

- lampka sygnalizacyjna „ZASŁONKA” – sygnalizuje otwarcie zasłonki aparatu fotograficznego;

- lampka sygnalizacyjna „UA-47” – sygnalizuje pracę aparatu fotograficznego;

- lampki sygnalizacyjne „ODSTRZAŁ NABOJÓW FOTOGRAFICZNYCH KASET I – II – III - IV” – sygnalizują całkowite opróżnienie poszczególnych kaset KDF-38.

Przeznaczenie elementów sterujących magnetofonem MS-61 „LIRA” oraz urządzeniem ASO-2I przedstawiono przy opisie pulpitu sterującego wyposażeniem zasobnika typu „D”.


Lotniczy aparat fotograficzny UA-47 jest automatycznym aparatem sterowanym odległościowo, przeznaczonym do wykonywania zdjęć w nocy, w dobrych warunkach atmosferycznych. Aparat umożliwia wykonywanie dwupasmowego fotografowania stosunkowo wąskich obiektów liniowych i pojedynczych obiektów małowymiarowych z wysokości 200 – 1 400 m i przy prędkości lotu 500 - 1 100 km/h.

Podczas fotografowanie teren oświetlany jest za pomocą nabojów fotograficznych FP-100 (Fotograficzeskij Patron), które umieszczone są w czterech kasetach KDF-38 mieszczących ogółem 152 naboje. Praca aparatu fotograficznego jest zsynchronizowana z układem odpalania nabojów. Służy do tego celu m. in. blok opóźniający BZ. Odpalaniem nabojów FP-100 steruje wyrzutnik SFP-2A (Sbrasywatiel FotoPatronow).






Komplet aparatu UA-47 składa się z: części kamero-kasetowej, części obiektywowej, przyrządu sterującego, bloku sterowania, wzmacniacza elektromaszynowego UDM-150A oraz pokrowca ocieplającego.

Część kamero-kasetowa służy do zabezpieczenia błon fotograficznych przed niepożądanym naświetleniem oraz zapewnia ich wyrównanie i przewijanie. Wewnątrz części kamero-kasetowej za-montowany jest elektryczny zespół napędowy oraz dwa mechanizmy transportujące błony fotograficzne. Do napędu mechanizmów aparatu wykorzystuje się dwa silniki elektryczne. Silnik MA-40A napędza pompę próżniową oraz poprzez sprzęgło elektromagnetyczne mechanizm przyspieszonego przewijania błon fotograficznych (przy zamkniętych migawkach) i mechanizm napinania migawek. Silnik SD-75 wykorzystywany jest do kompensacyjnego przewijania błon w czasie wykonywania zdjęć (przy otwartych migawkach).

Pompa próżniowa połączona jest z przedziałem płyt wyrównujących błony fotograficzne. Pod działaniem różnicy ciśnień błony są dociskane do płyt i wyrównywane. Dzięki czemu uzyskuje się jednakową ostrość obrazu. Wartość podciśnienia w przestrzeniach płyt wyrównujących błony - względem ciśnienia otoczenia, na powierzchni ziemi - wynosi 60 mm „słupa wody”.

W czasie, gdy migawki są otwarte błony fotograficzne przewijają się z prędkością odpowiadającą prędkości przemieszczania się obrazu optycznego fotografowanego terenu w płaszczyźnie ogniskowej obiektywów. Kompensacyjna prędkość przewijania błon fotograficznych może zmieniać się w przedziale 17,02 – 92,1 mm/s. Obroty silnika SD-75 zmieniają się wówczas w zakresie 1 300 - 7 000 obr./min.

Część obiektywowa składa się z dwóch obiektywów Uran 27 z centralnymi migawkami, dwóch przysłon, mechanizmu napinania migawek oraz zdejmowanych szkieł ochronnych.

Ogrzewanie aparatu UA-47. W części kamero-kasetowej cztery grzejniki ogrzewają płyty wyrównawcze i jednocześnie błony fotograficzne, jeden grzejnik ogrzewa sprzęgło elektromagnetyczne.

W części obiektywowej dwa grzejniki ogrzewają szkła ochronne obiektywów, jeden grzejnik ogrzewa mechanizm napinania migawek. Cztery termoregulatory TR-4 utrzymują temperaturę w zakresie od +3~15°C do +30°C.

Przyrząd sterujący łącznie z pulpitem sterującym umieszczonym w kabinie pilota służy do sterowania pracą aparatu. Przyrząd umożliwia m. in.: ustawianie wymaganego czasu naświetlania, przełączanie aparatu z zakresu automatycznego na półautomatyczny i odwrotnie oraz ustawianie prędkości i wysokości lotu podczas pracy półautomatycznej.

Blok sterowania mieści w sobie układ automatycznej regulacji aparatu zapewniający synchronizację prędkości przewijania błon fotograficznych z prędkością ruchu obrazu optycznego fotografowanego terenu zależną od prędkości i wysokości lotu samolotu. Do automatycznej synchronizacji wykorzystuje się ciągłe sygnały pochodzące z samolotowego nadajnika prędkości DWS-10 oraz – poprzez przystawkę wyjścia liniowego – z radiowysokościomierza RW-4A zabudowanego w zasobniku. Blok zapewnia też wykonywanie zdjęć z odpowiednimi przerwami czasowymi w zakresie od 0,65 do 2,5 s.

Wzmacniacz elektromaszynowy UDM-150A we współpracy z blokiem sterowania służy do regulacji prędkości obrotowej silnika SD-75, zapewniającego kompensacyjne przewijanie błon fotograficznych.

Magnetofon MS-61 Lira, stację ostrzegawczą SPO-3 SYRENA, urządzenie ASO-2I oraz przetwornicę PO-250 opisano w części poświęconej zasobnikowi „D”.


Opis zasobnika typu „R” przedstawiono w drugiej części opracowania.

Rysunki i zdjęcie czarno-białe Internet.

Opracował Adam Wyderko


Autor, w latach 1976-1988, był oficerem służby inżynieryjno-lotniczej w 32. Pułku Lotnictwa Rozpoznania Taktycznego i Artyleryjskiego (od stycznia 1983 r. 32. Pułk Lotnictwa Rozpoznania Taktycznego) stacjonującym w Sochaczewie.