Kraków 23.08.2015r.


Lotnisko Nowy Targ


Lotnisko Nowy Targ na mapie Rzeczypospolitej. 2015r.

Lotnisko Nowy Targ. 2015r.

Lotnisko Nowy Targ. 2015r. Google map

Lotnisko Nowy Targ

Lotnisko w Nowym Targu należy do lotnisk typu sportowego. Jego gospodarzem jest Aeroklub Nowy Targ (Nowotarski). Działają tutaj sekcje; modelarska, spadochronowa, szybowcowa i samolotowa.


Cessna 172 rejestracja SP-ANT nazwana Kanarek startuje w Nowym Targu. Samolot Aeroklubu Nowotarskiego przeznaczony do lotów widokowych. Taką rejestrację nosił samolot An-2 użytkowany wiele lat temu przez Wojsko Polskie i Aeroklub Polski. 2015r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Historia Miasta Nowy Targ

Początki osadnictwa na Podhalu sięgają XIII wieku. Wówczas to z Jędrzejowa przybyli cystersi i założyli klasztor w Ludźmierzu. Otrzymali oni prawo zakładania nowych osad na Podhalu. Osady stanęły na szlaku handlowym ze Śląska na Węgry. W tym czasie został zbudowany Nowy Targ, który wówczas nosił nazwę Novum Forum. Został on założony na prawie Zachodnioeuropejskim. Parafia istniała tutaj już w 1326r. Kazimierz Wielki przejął od cystersów Podhale i w ten sposób stało się ono królewskie. Wówczas to zdecydowano przenieść osadę na lepszy grunt i Kazimierz Wielki powtórnie dał Miastu przywilej lokacji (22.06.1346r.). W ten sposób powstało nowe Miasto z rynkiem i kościołem parafialnym pod wezwaniem św. Katarzyny. Nowy Targ otrzymał wiele przywilejów królewskich co sprzyjało jego rozwojowi. Kwitł handel i rzemiosło. Za zezwoleniem królewskim, każdego roku, w dniu 25 XI w św. Katarzyny, odbywał się ogromny jarmark. Jarmark ten trwał osiem dni. W 1487r., Król Kazimierz Jagiellończyk zezwolił na drugi doroczny jarmark w dniu 25 VII w św. Jakuba, który także trwał osiem dni. Potem zezwolono na co tygodniowe jarmarki w czwartki, które trwają do chwili obecnej. W 1521r., król Zygmunt Stary pozwolił rajcom miasta na zbieranie myta z przejazd drogami Podhala, w zamian za ich utwardzenie i utrzymanie w należytym stanie. Kupcom, którzy przejeżdżali przez Podhale nie wolno było omijać Miasta. W XVI wieku w Nowym Targu istniały już cechy skupione w Cechu Rzemiosł Różnych. Najwięcej było jednak kuśnierzy, którzy później utworzyli własny cech. Król Jan Kazimierz zezwolił na trzeci wielki jarmark w ciągu roku; pierwsza niedziela po Wielkanocy. Miasto w XV wieku liczyło około 500 mieszkańców, a w XVI około 800 mieszkańców. W 1601r., Miasto strawił pierwszy wielki pożar. Spalił on niemal całe Miasto, w tym kościół, szpital, ratusz, dwór. Podatki płacone przez Miasto były znaczna pozycją w budżecie królewskim. O ile mieszczanom i rzemieślnikom w Nowym Targu wiodło się dobrze, to chłopom było znacznie gorzej. Starostowie co rusz wprowadzali nowe daniny i robocizny. Niezadowoleni mieszkańcy Podhala słali skargi, wygrywali sprawy w sadzie, a mimo to ich sytuacja materialna wciąż się pogarszała. Dochodziło do buntów, a nawet ataków na zamek w Czorsztynie. Były one jednak krwawo tłumione. Mimo to Podhalanie wzięli udział w powstaniu przeciwko szwedom, którzy w 1656r., złupili Miasto i wymordowali większość mieszkańców.


W 1772r., nastąpił I Rozbiór Rzeczypospolitej i Miasto przeszło pod administrację austriacką. Od końca XVII wieku datuje się powolny upadek Miasta. Jedną z przyczyn były kolejne pożary; 1673r., 1696r., 1710r., 1719r., i 1784r. Do tego trzeba doliczyć epidemie i prześladowania okupantów. Pod administracją austriacką Podhale zostało włączone do Galicji. Majątek starostwa został skonfiskowany i sprywatyzowany. Chociaż władze austriackie zachowały przywileje Nowego Targu, to Miasto musiało płacić wysokie daniny dla okupanta i dawać rekruta. Po ostatnim wielkim pożarze (1784r.) Miasto odbudowano na nowym planie siatki ulic, bez uwzględnienia byłych budynków i rozmieszczenia parcel. Rynek został znacznie powiększony. W 1840r., Miasto miało już 2 000 mieszkańców. Po Wiośnie Ludów na Podhalu zniesiono pańszczyznę. Później Galicja otrzymała autonomię, a Nowy Targ stał się siedzibą powiatu i sądu. Z końcem XIX wieku Nowy Targ miał szkołę, młyny, tartaki, browar, elektrownię i wiele zakładów rzemieślniczych. Od 1881r., funkcjonuje straż ogniowa. Murowany ratusz wybudowano w 1884r., i w takim stanie istnieje do chwili obecnej. W 1899r., oddano linię kolejową Chabówka-Zakopane. Rozwijało się szkolnictwo oraz Towarzystwo Gimnastyczne Sokół. Przed Wielką Wojną Światową Nowy Targ liczył 9 000 mieszkańców.


W trakcie Wielkiej Wojny Światowej mieszkańcy Podhala walczyli po stronie Austriaków. Wynikało to z korzeni większości rekrutów. Pod koniec 1914r., moskale zostali pokonani pod Limanową, a potem pod Gorlicami (maj 1915r.) i wycofali się na wschód. W nocy 31 październik / 1 listopad 1918r., Nowy Targ opanowało Wojsko Polskie. W walkach brali udział cywilni mieszkańcy i gimnazjaliści.


W II Rzeczypospolitej Miasto się rozwijało. Powstały nowe ważne obiekty; cegielnia, kolejny tartak, a w 1930r., lotnisko.


Po agresji zarazy germańskiej Nowy Targ został zajęty przez nowego okupanta już w dniu 1.09.1939r., około godziny 16;30 bez walki, wkraczając z terenu Słowacji. Podczas okupacji całe Podhale stało się jednym wielkim punktem oporu. To z ludności Podhala wywodzili się kurierzy, łącznicy i przewodnicy pomiędzy okupowaną Rzeczypospolitą (Państwem Podziemnym), a Rządem na emigracji w Londynie. Germańcy rozpoczęli na Podhalu akcję germanizacji, próbując udowodnić, że górale pochodzą od Gotów tak jak niemcy. Niewielki jednak procent ludności poszedł na współpracę. W 1941r., w Nowym Targu działała już duża siatka walki z okupantem. Wydawano pisma podziemne, nawet w języku niemieckim. Jednak w 1942r., siatka została rozbita. Wiele osób straciło życie podczas szybkich egzekucji lub trafiła do obozów zagłady („pomników cywilizacji germańskiej”). Część członków siatki zbiegła, a wśród nich Józef Kuraś „Ogień”. W dniu 29.01.1945r., Miasto zostało zajęte przez moskali, którym drogę wskazał oddział „Ognia”. Germańcy byli tak zaskoczeni, że uciekli w popłochu, bez walki.


W nowej rzeczywistości władzę objęli komuniści. Na czele UB (powiatowego urzędu bezpieczeństwa publicznego) miał stanąć Józef Kuraś „Ogień”. Miał stawić się w Krakowskim UB, ale zawrócił z drogi i powrócił „do lasu”. W Nowym Targu stawiono symbole komunistyczne; muzeum lenina, pomnik żołnierzy sowieckich (dwukrotnie wysadzany). Dopiero w 1951r., udało się ukończyć kościół, którego budowę rozpoczęto w II Rzeczypospolitej. W 1955r., uruchomiono Nowotarskie Zakłady Przemysłu Skórzanego „Podhale”, które w latach świetności zatrudniały 10 000 pracowników. Powstały nowe osiedla mieszkalne. W 1979r., na Lotnisku mszę świętą odprawił św Jan Paweł II Wielki. W 1979r., rozpoczęto budowę nowego szpitala, którą ukończono w 2008r.


Historia Lotniska w Nowym Targu

W XIX wieku obszar na którym znajduje się obecnie Lotnisko należał do Miasta Nowy Targ i był zarządzany przez rajców miejskich. W 80-latach XIX wieku, za zgodą rajców miejskich, teren 8 działek o powierzchni około 165 mórg (1 morga to 0,5598 hektara) został wydzierżawiony wojsku austriackiemu na potrzeby założenia poligonu artyleryjskiego. Poligon powstał jako miejsce ćwiczeń wojsk artyleryjskich Twierdzy Kraków i Twierdzy Przemyśl. Za pieniądze z dzierżawy jaką płaciło wojsko z początkiem XX wieku w Nowy Targu wybudowano nową świątynię. Z czasem wokół poligonu powstał pas ochronny ziemi o powierzchni ponad 200 mórg, za który wojsko płaciło odszkodowanie z powodu utrudniania użytkowania tych terenów. Na potrzeby poligonu-strzelnicy postawiono kilka baraków pełniących rolę magazynów sprzętu, żywności i amunicji. Żołnierze spali na prywatnych kwaterach lub w namiotach. Uciążliwość poligonu dla Miasta musiała być duża, gdyż na poligonie używano najcięższych dział będących w dyspozycji wojska austriackiego. Mimo to opinie mieszkańców o przebywaniu żołnierzy w Nowym Targu były bardzo rozbieżne. Od bardzo pozytywnych, przejawianych w chęci utworzenia w Nowym Targu garnizonu (koszary, kasyno, magazyny, stajnie i wozownie itp.), po zdecydowanie wrogie (aby wojsko opuściło zupełnie Podhale). Jednak dyskusja ta okazała się bezprzedmiotowa, bo wybuchła Wielka Wojna Światowa. W trakcie wojny wzniesiono kolejne obiekty murowane, których ruiny możemy oglądać. Nadal prowadzono tutaj ćwiczenia.


W 1918r., Rzeczypospolita odzyskała niepodległość, w całej ojczyźnie Polacy przejmowali obiekty wojskowe, koszary, magazyny, lotniska itp. Również w Nowym Targu żołnierze i legioniści Polscy przejęli poligon i magazyny. Obiekty te stały się bazą do sformowania 1 Pułku Artylerii Górskiej, który brał udział w wojnie z czerwoną rosją. W wyniku reorganizacji Wojska Polskiego, w 1926r., zlikwidowano garnizon w Nowym Targu. Teren i obiekty przekazano rajcom Nowego Targu.


Lotnictwo od początku swojego rozwoju dotyczyło terenów, które charakteryzowały się szczególnie trudnymi warunkami terenowymi i pogodowymi. Są to obszary wyjątkowe, wymagające i niebezpieczne, a jednocześnie przynoszące wymierne korzyści oraz dostarczające dodatkowych mocnych wrażeń. Do tych obszarów należą bezkresne połacie mórz i oceanów, wielkie pustynie piaszczyste i lodowe oraz góry. Dlatego w II Rzeczypospolitej powstały znane do chwili obecnej lotniska w; Aleksandrowicach koło Bielska Białej, Międzybrodziu Żywieckim kolo Żywca, czy wreszcie w Nowym Targu. Pasmo Karpat stworzyło lotnikom, zwłaszcza szybownikom, bardzo korzystne warunki termiczne dla uprawiania tego typu sportu, jak również doskonalenia uzyskanych już umiejętności. Nasze góry, Tatry są niewielkim masywem górskim wchodzącym w skład Karpat, o typie alpejskim. Dlatego dają jeszcze większe wymagania tyczące pilotażu.


Zanim Tatry zagościły lotników pilotujących samoloty pojawiły się tutaj wolne balony. W dniu 23.06.1905r., załoga balonu „Venus” złożona z poruczników Z. Zaruba i L. Parethauera z Oddziału balonowego przy 2 Pułku Artylerii Fortecznej stacjonującej w Twierdzy Kraków, szczęśliwie przeleciała pasmo Tatr. Start nastąpił o godzinie 11;00 z poligonu położonego koło Nowego Targu. Balon wzniósł się na wysokość około 2 500m i został popchany południowo-zachodnim wiatrem. Lądowanie nastąpiło 4 km od Białej Spiskiej na terenie Słowacji, około godziny 13;30. Były także inne przeloty balonami ale słabo udokumentowane. Natomiast znana jest bardzo dobrze niedokończona próba wzlotu balonu stratosferycznego „Gwiazda Polski” z 1938r., którego próby wzlotu pokrzyżował wybuch II wojny światowej.


Po likwidacji poligonu w 1926r., rajcowie miejscy zastanawiali się pod jakie cele przeznaczyć odzyskany teren. Był to czas „Przewrotu majowego”, w którym czynny udział wzięło lotnictwo. Lotnictwo zyskiwało znaczenia, zwłaszcza w zakresie transportu poczty. Przyjmuje się, że Lotnisko Nowy Targ zostało założone w 1930r. Inicjacją była decyzja Komitetu Powiatowego Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, o utworzeniu pierwszego w Rzeczypospolitej Lotniska Turystycznego. Finansowo wspomagał Komitet Wojewódzki.


Kiedy w 1934r., Zakopane zostało odcięte od reszty kraju przez wielką powódź jedyną drogą komunikacji stała się droga powietrzna. Na Lipkach urządzono prowizoryczne lądowisko. Samoloty dostarczały lekarstwa i pocztę. Przylatywały z Lotniska Rakowice-Czyżyny lub z Nowego Targu. Lotnisko w Nowym Targu musiało także stanowić lotnisko zapasowe, kiedy warunki pogodowe w Zakopanym nagle pogarszały się.


Od 1957r., na Groniku funkcjonuje Wojskowy Ośrodek Kondycyjny, gdzie prowadzi się trening kondycyjny dla lotników wojskowych. Warto w tym miejscu wspomnieć, o śmigłowcach w Tatrach, choć jest to temat na osobny artykuł. W 1963r., w Tartach przeprowadzono pierwszą udaną akcje ratunkową, którą przeprowadził śmigłowiec SM-1 pilotowany przez Tadeusza Augustyniaka. Później w górach zagościł Mi-2, a od 1992r., PZL Sokół. W 1975r., obok szpitala w Zakopanym utworzono lądowisko dla śmigłowców i od tej pory w górach stale można było widzieć śmigłowce.


Z początkiem 70-lat o możliwość lotów w górach upomniało się Wojsko Polskie. Z uwagi na brak odpowiednich regulacji prawnych sprawa oparła się o najwyższe władze partyjne. Od 1975r., Aeroklub Tatrzański w Nowym Targu stał się lotniskiem poligonowym dla jednostek śmigłowcowych Wojska Polskiego. Pierwsze ćwiczenia odbyły się latem 1975r., z udziałem śmigłowców Mi-2 i Mi-8. Oprócz lotów w górach, załogi wykonały lądowania na szczytach i w kotlinach. Tak rozpoczęła się wojskowa historia Lotniska Nowy Targ. Co roku, a czasami kilkukrotnie w ciągu roku Wojska Lotnicze Polski odbywają tutaj ćwiczenia. Ćwiczyły tutaj załogi śmigłowców Mi-2, Mi-4, Mi-8, Mi-24, PZL-Sokół. Odbywały i odbywają one loty dzienne i nocne. Loty solowe i zespołowe. Ćwiczą lądowania na w kotlinach i na niewielkich płaskich szczytach. W treningu są także symulowane ataki na cele naziemne. Na Podhalu i w samych wysokich górach żołnierze nie używają ostrej amunicji.


Śmigłowce Mi-24 nb 732, 737, 741 z 56 Bazy Lotniczej w Inowrocławiu na Lotnisku Nowy Targ 2015r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

W 1957r., na Lotnisku został założony Aeroklub Tatrzański, który w 2001r., zmienił nazwę na Aeroklub Nowy Targ. Obecnie w aeroklubie funkcjonują cztery sekcje: modelarska, szybowcowa, samolotowa i balonowa. Aeroklub specjalizuje się w organizowaniu lotów widokowych samolotami, szybowcami i balonami na ogrzane powietrze. Aeroklub dysponuje stosownymi certyfikatami. W 2013r., aeroklub uzyskał certyfikat AOC w zakresie wykonywania przewozów pasażerskich. Od siedmiu lat Aeroklub Nowotarski jest organizatorem Nowotarskiego Pikniku Lotniczego, czyli regionalnego Air Show.


Św Jan Paweł II Wielki

Wizyta Papierza św. Jana Pawła II w Nowy Targu była związana z pierwszą pielgrzymką Jego Świątobliwości do Ojczyzny. Nowy Targ znalazł się na trasie pierwszej pielgrzymki. Papież pozostając wierny zawołaniu „Totus Tuus – Cały Twój” pragnął odwiedzić sanktuarium maryjne w Ludźmierzu. Władze komunistyczne nie wyrażały na to zgody, bojąc się nadmiernego wzrostu kultu Ludźmierza. Kompromis jaki wypracowały władze państwowe i kościelne przewidywał wizytę w Nowym Targu i mszę świętą na lotnisku. W dniu 8.06.1979r., na Lotnisku, Papierz odprawił mszę świętą, w której uczestniczyło ponad 1 000 000 wiernych z Polski, Słowacji i Węgier (według danych Kościoła). Władze komunistyczne początkowo unikały podania ilości uczestników, a później tę liczbę znacznie zaniżały. Karol Wojtyła, późniejszy Papierz był wielkim miłośnikiem turystyki i piękna górskiej przyrody. Obecnie, w Nowym Targu, w Muzeum Podhalańskim jest ekspozycja poświęcona św. Janowi Pawłowi II. Z kolei, przy ulicy Szaflarskiej 160 jest Kościół pod wezwaniem św. Jana Pawła II, gdzie znajdują się relikwie świętego, największego z Rodu Polaków. Na Lotnisku Nowy Targ znajduje się pomnik św. Jana Pawła II Wielkiego, który został odsłonięty w 2001r., w 22-rocznicę wizyty i mszy świętej Papierza w Nowym Targu. Pomnik ufundowało małżeństwo Marzena i Grzegorz Handzel, mieszkający w Chicago. Poświecenia pomnika dokonał kardynał Franciszek Macharski.


Infrastruktura Lotniska Nowy Targ

Lotnisko położone jest na południowy-wschód od Nowego Targu. W linii prostej około 3 km od centrum Miasta. Wygodny dojazd na lotnisko zapewnia Droga Krajowa NR 49 (Nowy Targ – przejście graniczne Jurgów), a dalej asfaltowa, wąska ulica Lotników prowadząca na same Lotnisko. Lotnisko otoczone jest polami uprawnymi, a od strony południowo-zachodniej lasem. W pobliżu Lotniska, od strony zachodniej przepływa rzeka Biały Dunajec. Obszar Lotniska kształtem zbliżony jest do krzyża, co sprzyja utrzymaniu dwóch krzyżujących się RWY. Obszar ma maksymalną długość około 1 700 m, i maksymalną szerokość 800 m. Całkowita powierzchnia wynosi około 125 hektarów.

Główny kompleks obiektów umieszczony jest w północnej części. W chwili obecnej składa się z jednego hangaru i dwóch pokaźnych budynków. Hangar o konstrukcji murowano-stalowej ma w podstawie około 30 m x 40 m. Dach łukowaty, dwuspadowy. Drzwi do hangaru są zamykane sześcioma przesuwnymi skrzydłami. Główny budynek administracyjny jest parterowy, postawiony na planie litery T z dodatkową centralną nadbudówką (kioskiem). Trzeci obiekt to okazały, jednokondygnacyjny budynek wielkości hangaru. W jednej części ma nadbudówkę. Ma w podstawie około 30 m x 30 m. W obecnej chwili (2015r.) obiekt jest do wynajęcia. Tuż obok, z zachodniej strony są ruiny obiektu, który jest prawdopodobnie pozostałością po obecnym tu poligonie artyleryjskim. Z kolei ze wschodniej strony, w pobliżu hangaru jest stalowy szkielet, który jest pozostałością dużej hali. Ma w podstawie około 80 m x 25 m. W pobliżu hangaru umieszczona jest stacja paliw. Pomiędzy hangarem, a budynkiem administracyjnym znajduje się pomnik św. Jana Pawła II Wielkiego.


Główne obiekty Lotniska Nowy Targ. 2015r. Zdjęcie Google map

Pole wzlotów Lotniska Nowy Targ. Widok części zachodniej. 2015r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Pole wzlotów Lotniska Nowy Targ. Widok części wschodniej z kamery lotniskowej. 2015r.

Hangar na Lotnisku Nowy Targ. 2015r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Dane Lotniska Nowy Targ

Gospodarz: Aeroklub Nowy Trag lub Aeroklub Nowotarski, Aeroklub Tatrzański (taki napis widnieje na hangarze).

Oznaczenie: EPNT

Współrzędne: N49°27'46.2" E20°03'02.4"

Elewacja: 2 060 ft, 627 m npm

Przeznaczenie: Głównie sportowo-rekreacyjne.

Radio: Nowy Targ-Radio 122.3 oraz 122.7 MHz

RWY: Tylko o nawierzchni gruntowej (trawa) kierunek122/302 (12/30), wymiary 1 680 x 120 m, współrzędne N49°27'46.2" E20°03'02.4"". Drugi RWY kierunek 095/275 (09/27), długość 750 m, współrzędne N49°27'55.0" E20°02'51.1".

Telefon: +48 182646616

Lotnisko oferuje paliwo lotnicze. Co ciekawe jest to najtańsze paliwo oferowane na Polskich Lotniskach; 6,75 złotych za litr paliwa lotniczego typu AVGAS 100 LL (stan na 4.08.2015r.). Na lotnisku nie jest oferowane paliwo do silników turbinowych typu JET A-1. Telefon obsługi stacji paliw: + 48 730307837.

Adres: ul. Lotników 1, 34-400 Nowy Targ


Opracował Karol Placha Hetman