Maków Płoty - lotnisko

Kraków 20.11.2013r.

 

Lotnisko Borsk 2013r.

Lotnisko Borsk na mapie Rzeczypospolitej 2013r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Lotnisko Borsk na mapie. 2013r. Rysunek Karol Placha Hetman

Lotnisko Borsk 2013r. Zdjęcie Google Mapy

Lotnisko Borsk 2013r. Zdjęcie Wikimapia

 

Lotnisko Borsk znajduje się na Pojezierzu Pomorskim, a dokładnie na Pojezierzu Kaszubskim. Na wschód od Jeziora Wdzydze, w pobliżu niewielkiej Miejscowości Borsk. Administracyjnie w Województwie Pomorskim, Powiecie Kościerskim, Gminie Karsin. Lotnisko Borsk leży w połowie linii łączącej Kościerzynę z Czerskiem, mniej więcej po 17 km.

 

Miejscowość Borsk

Miejscowość Borsk jest naprawdę niewielką miejscowością. W 2006r. zamieszkiwało tu 146 osób w kilkunastu gospodarstwach. Teren jest leśno-rolniczy. Ludziom żyje się tutaj naprawdę ciężko. Wszędzie jest daleko, nawet do drogi wojewódzkiej. Do Drogi Krajowej Nr 20 lub Nr 22 jest ponad 20 km. Czasami przyjeżdżają tutaj letnicy, którzy korzystają z lasów i jezior. W Borsku znajduje się kilka ośrodków wypoczynkowych oraz przystań i wypożyczalnia żaglówek. Możliwości noclegu od murowanych domków z łazienkami, przez kwatery prywatne, do pola namiotowego. Jest restauracja i sklep. Od późnej jesieni do wczesnej wiosny Miejscowość Borsk zamiera. Kod pocztowy 83-442. Tablice rejestracyjne samochodów GKS.

Centrum Miejscowości Borsk. Widoczna droga prowadzi na Lotnisko Borsk. 2013r. Zdjęcie Google Mapy

Droga wiodąca skrajem Lotniska Borsk. 2013r. Zdjęcie Google Mapy

 

Lotnisko Borsk

Współrzędne Lotniska Borsk; 53 stopnie 57 minut 07 sekund N, 17 stopni 56 minut 36 sekund E. Leży na wysokości 142 m npm.

Wybranie tego terenu pod Lotnisko dla Ludowego Wojska Polskiego nastąpiło prawdopodobnie w 1951r., po decyzji kremla, o znacznym rozwinięciu Polskich Sił Zbrojnych. Trzeba przyznać, że miejsce to jest doskonałe dla takiego obiektu, jakim jest lotnisko. Odległe od znacznych skupisk ludzkich. Ukryte wśród lasów. A jednocześnie do Morza Bałtyckiego jest zaledwie 85 km. W dokumentach wojskowych Lotnisko nazywano Wdzydze, co miało utrudniać jego ewentualną lokalizację. Jednak wojskowi w swoim żargonie używali nazwy Borsk. Do budowy Lotniska przystąpiono stosunkowo późno, bo około 1954r., choć decyzja zapadła w 1951r.. Pierwszą inwestycją Lotniska była budowa bocznicy kolejowej poprowadzonej od malutkiej stacyjki Bąk, leżącej na trasie Kościerzyna-Bydgoszcz oraz Kościerzyn-Czersk, która wiodła przez lasy. (Na temat stacji Bąk napisałem kilka zdań poniżej). Tą drogą dostarczano większość towarów potrzebnych do budowy, a później zaopatrzenia Lotniska. Obecnie (2012r.) bocznica ta już nie istnieje. Tory zostały rozebrane na całej długości, co widać na zdjęciach satelitarnych i opisane jest w Internecie. Lotnisko zostało zbudowane według typowych wówczas planów. Otrzymało DS. na kierunku 11/29, czyli niemal na kierunku wschód-zachód. Jej wymiary wówczas to 2 000 m x 30 m. Nawierzchnia betonowa. DS. mogła przyjmować wszystkie samoloty bojowe użytkowane w LWP, choć była głównie eksploatowana przez samoloty Lim. Po jednym z kolejnych remontów, DS. otrzymała nawierzchnię asfaltową, mniej wytrzymałą, ale trwalszą. Również wydłużoną ją o 300 m do 2 300 m x 30 m. Ta inwestycja była podyktowana wprowadzeniem do eksploatacji samolotów MiG-21. Wzdłuż DS. od strony południowej przebiega główna droga kołowania. Na jej końcach ulokowano dwie PPS (wschodnia i zachodnia). Główna droga kołowania łączy się z drogą startową pięcioma łącznikami. W południowo wschodniej części Lotniska, w lesie ulokowano strefę rozśrodkowania samolotów z indywidualnymi stojankami. Mimo usytuowania ich w lesie zostały one z trzech stron otoczone wałami ziemnymi, co dodatkowo utrudnia zniszczenie samolotów stojących na ziemi z powietrza. Stojanek jest 12, co zapewnia miejsce dla składu jednej eskadry Pułku. Strefa rozśrodkowania ma wyjątkowo gruntowe drogi kołowania. Dlatego strefa była użytkowana stosunkowo rzadko. Jednak ich stan świadczy o systematycznej konserwacji. Jak na lotnisko zapasowe, było tutaj dojść rozwinięte zaplecze. Strefa magazynowa w rejonie rampy kolejowej jest duża. Sama końcówka bocznicy kolejowej posiadała aż trzy tory. Z kolei strefa koszarowo-sztabowo-samochodowa posiadała aż 6 murowanych budynków różnego przeznaczenia. Wykorzystywanych do chwili obecnej. W centralnej części Lotniska, na wprost głównego wjazdu znajdują się dwa budynki o charakterze mieszanym wykorzystywane przez pilotów, jako zaplecze socjalne. Również na terenie Lotniska zorganizowany był bomboskład. Na stałych lotniskach pułkowych bomboskłady umieszczano poza rejonem lotniska, nawet w odległości ponad 5 km. Bomboskład na Lotnisku Borsk był użytkowany sporadycznie. Przechowywano tutaj głównie amunicję do działek pokładowych i bomby lotnicze. Lotnisko nie dysponowało stałym składem MPS. Materiały pędne dostarczano dystrybutorami samochodowymi na czas ćwiczeń. Również ubezpieczenie lotów w postaci łączności radiowej, systemu radiolokacyjnego oraz nocnego oświetlenia rozwijano na czas ćwiczeń. W czasie ćwiczeń (poligonów) oficerowie kwaterowali w domach prywatnych w pobliskich miejscowościach. Natomiast żołnierze służby zasadniczej biwakowali w namiotach rozłożonych w lesie. Kuchnie polowe zapewniały wyżywienie. Ćwiczenia organizowano zwykle w okresie wiosna-lato. Rzadko prowadzono ćwiczenia w okresie zimowym, z uwagi na brak wystarczającej ilości sprzętu i ludzi do zimowego utrzymania DS w pełnej gotowości do użycia. Obawiano się uwięzienia samolotów po nagłych obfitych opadach śniegu.

 

Lotnisko Borsk. Z lewej zaplecze Lotniska. Z prawej strefa rozśrodkowania. Na wschodniej PPS widać mały samolot. 2013r. Zdjęcie Googlemapy

 

Istnieją uzasadnione domysły, że Lotnisko Borsk miało stać się bazą dla jednego z pułków lotnictwa myśliwskiego. W 1950r. były między innymi następujące plany; 10 DLM OPL Słupsk – 28 PLM Słupsk, 25 PLM Pruszcz Gdański, 23(?) PLM oraz 11 DLM WL Świdwin – 11 PLM Debrzno, 24 PLM, 27 PLM. W tym czasie, każda DLM miała posiadać trzy pułki. Więc jest prawdopodobne, że 23(?) PLM, 24 PLM lub 27 PLM miały bazować na Lotnisku Borsk. Daleko zaawansowane było przeformowanie 11 DLM. 11 DLM została powołana do życia rozkazem Sztabu Generalnego WP Nr 0096/Org. W dniu 11.12.1951r. W jej składzie planowano; 11 PLM, 24 PLM, 27 PLM, dodatkowo 75 Kompania Łączności i 47 Ruchome Warsztaty Remontowe. Rozkaz zakładał sformowanie tych jednostek w okresie od maja do grudnia 1951r. Trudna sytuacja ekonomiczna kraju spowodowała, że realizacja tego rozkazu stała się niemożliwa. W tej sytuacji opracowano rozkaz 0078/Org. Z dnia 19.11.1952r., który zakładał formowanie lotniczych związków taktycznych o składzie dwóch pułków. W myśl tego rozkazu zaniechano formowania 24 PLM i 27 PLM. Z kolei 10 DLM w ogóle nie doczekała się rozkazu formowania trzeciej jednostki.

Jednak nie przerwano planów budowy Lotniska Borsk. Z cała pewnością w 1957r. Lotnisko już było wykorzystywane przez 9 DLM WL Malbork; 29 PLM Orneta, 41 PLM Malbork oraz 10 DLM OPL OK. Słupsk; 25 PLM Pruszcz Gdański, 26 PLM Zegrze Pomorskie, 28 PLM Słupsk.

W 1960r. następuje kolejna reorganizacja lotnictwa. W wojskach OPL OK. powstają korpusy. Między innymi; 2 Korpus OPL OK. Bydgoszcz posiada cztery pułki myśliwskie; 11 PLM Debrzno, 25 PLM Pruszcz Gdański, 26 PLM Zegrze Pomorskie, 28 PLM Słupsk. Dysponuje on aż 5 lotniskami. Dlatego Lotnisko Borsk zostaje całkowicie przekazane do Lotnictwa Operacyjnego do 9 DLM Malbork w jego składzie są; 29 PLM Orneta, 41 PLM Malbork. W 1968r. zostaje rozformowany 29 PLM Orneta i pułk z Malborka jest jedynym gospodarzem Lotniska Borsk.

W 70/80-latach pułk z Malborka organizuje tutaj swoje poligonowe ćwiczenia. Średnio 2-4 razy w roku przybywały to samoloty z Malborka. Zwykle MiG-21 PF/PFM/MF.

Od 90-lat Lotnisko Borsk jest coraz mniej użytkowane i staje się zbędnym balastem dla wojsk lotniczych.

Po opuszczeniu Lotniska przez Polskie Wojsko, nie zostało ono wpisane do żadnego rejestru. Wojsko przekazało je do AMW (Agencja Mienia Wojskowego), która wystawiła je na sprzedaż, bez konieczności zachowania lotniczego charakteru. Po paru latach (około 2006r.) stało się ono własnością prywatną i zostało wpisane do Rejestru ULC pod Nr 58, jako inne miejsca do lądowania.

Kontakt: Jan Wardyn tel.+48 58 6873305, +48 605 234 022;
Lotnisko użyczane jest lotnikom, skoczkom spadochronowym, lotniarzom i paralotniarzom. Najpopularniejsze są obecnie loty na paralotniach. Starty odbywają się przy pomocy samochodów osobowych i holu, okolicznych mieszkańców, którzy świadczą te usługi za odpowiednią opłatą. Dzięki DS. o długości 2 300 m, w ten sposób paralotniarze mogą osiągnąć pułap ponad 500 m. Obecność jezior powoduje, że łatwo tutaj znaleźć wznoszące kominy termiczne. Można odbywać długotrwałe loty. Obecność charakterystycznych jezior, niewielkich miejscowości, dróg i linii kolejowej - powoduje, że nawigacja tutaj jest łatwa. Obecni paralotniarze są dobrze wyposażeni i dysponują; łącznością radiową i GPS. Co jakiś czas do Borska przyleci samolot. Odbywają się tutaj także mniej lub bardziej legalne wyścigi samochodowe i motocyklowe. 

Według informacji z jednego z forum internetowego, niedawno na DS. położony nowy asfalt na długości 1 500 m, poczynając od wschodniego progu (29). Przez co próg zachodni (11) został przesunięty. Wymalowano nowe pasy.

 

Stacja Kolejowa Bąk

Warto napisać parę słów o stacji kolejowej Bąk i linii Kościerzyna-Bydgoszcz i Kościerzyna-Czersk, a właściwie Gdynia-centrum Rzeczypospolitej. W 1918r. Rzeczypospolita odzyskała niepodległość. Wówczas zdecydowano, że Polska musi posiadać linię kolejową łączącą Rzeczpospolitą z Morzem Bałtyckim z ominięciem Wolnego Miasta Gdańska. Głównym towarem, który miał być przewożony był węgiel kamienny ze Śląska. Dlatego linia została nazwana magistralą węglową. Nowa magistrala miała przebieg kursem jak najbardziej zbliżony do prostego. Trasa, ze względu na skromne fundusze miała być jednotorowa. Wymuszało to budowę mijanek w równych odstępach niezależnie od istniejących miejscowości. Tak powstały małe stacyjki wśród lasów. Jedną z nich stała się stacja Bąk. Nosi ona numer Nr 201. W lipcu 1925r. przystąpiono do budowy trasy pobocznej Nr 215, łączącej Bąk z Krasinem i dalej Czerskiem. Trasa ta została ukończona szybciej niż linia Nr 201, dlatego, że germańcy już w 1911r. zrobili przygotówkę pod nią, aby łączyć Piłę, Złotów, Chojnice z Gdańskiem. Pierwsze Polskie pociągi, po nowej linii kolejowej Czersk-Kościerzyna wyruszyły w dniu 1.11.1926r.. W 1928r. ukończono ostatni budynek dworcowy. Były one zbudowane według jednego planu. O bocznicy kolejowej na Lotnisko Borsk napisałem powyżej. Wspomnę tylko, że w okresie PRL trasa Nr 201 stała się alternatywą do magistrali biegnącej z Trójmiasta przez Tczew, (którą znacznie zmodernizowano). Dlatego linia Nr 201 pozostała jednotorową i niezelektryfikowaną, jednak wciąż intensywnie użytkowaną.

Stacja kolejowa Bąk 2013r. Zdjęcie Googlemapy

Stacja kolejowa Bąk 2008r. Zdjęcie Wikipedia

Stacja kolejowa Bąk. Rozjazd. Pierwsze odejście torów w prawo prowadziło pociągi bocznicą na Lotnisko Borsk (kawałek dalej już torów nie ma). Drugi tor, widoczny łuk to linia Nr 215 do Krasina i Czerska. Na wprost, tor Nr 201 do Bydgoszczy. 2012r. Zdjęcie LAC.

 

Opracował Karol Placha Hetman