Lotnisko w Balicach historia część 3 2014r.

Kraków 10.11.2014r.

Lotnisko Balice

Historia


Część 3


W nowej rzeczywistości 1989r.

Nieudolność władzy partyjno-komunistycznej prowadzała do pogłębiania się recesji gospodarczej. Nie wpływało to korzystnie na rozwój ruchu pasażerskiego, nie tylko w Balicach. Sporym ciosem dla Balic było także oddanie w 1980r., szybkiego połączenia kolejowego pomiędzy Krakowem a Warszawą. Ekspres jadący tak zwana Centralną Magistralą Węglową dystans ten pokonywał w 2 godziny 30 minut. Na tej trasie samolot zaczął przegrywać z pociągiem. Co prawda samolot leciał 45-55 minut, ale trzeba doliczyć dojazd na lotnisko, a należało być 60 minut przed odlotem. Weźmy także pod uwagę ograniczoną wagę bagażu, a o cenie biletu nie wspomnę. No i w samolocie nie pospacerujemy, do WARS-u nie pójdziemy i okna nie otworzymy.

Okres 80-lat to czas pozorowanych działań gospodarczych prowadzonych przez komunistów, którzy przygotowywali się już do przepoczwarzenia w liberałów i przemysłowców. Zarząd Ruchu Lotniczego i Lotnisk Komunikacyjnych przekształca się w Państwowe Przedsiębiorstwo Porty Lotnicze w dniu 23.10.1987r., w skrócie PPL (Przedsiębiorstwo Porty Lotnicze). Nowa firma przejmuje mienie i staje się niezależną od ogólnie pojętej własności i kontroli państwowej.

W dniu 19.04.1988r., zostało zawarte pierwsze porozumienie pomiędzy miastem Kraków, a PPL. Tyczyło ono podjęcia wspólnego działania, zmierzającego do budowy nowego dworca pasażerskiego (terminalu) dla ruchu zagranicznego. Rok później, w dniu 26.06.1989r., oba podmioty podpisały umowę o wspólnej budowie nowego terminalu. (Przyjedliśmy już terminologię obowiązującą na Zachodzie; terminal, a nie dworzec lotniczy). Udział w kosztach programu przedstawiał się następująco; 25 % miasto Kraków, 75 % PPL.

Nowy terminal został ulokowany z zachodniej strony starego dworca. Powierzchniowo był on ponad czterokrotnie większy od poprzedniego. Jego kubatura wyniosła 15 200 m3, a powierzchnia użytkowa 2 400 m2. Terminal przewidziano do obsługi 280 000 pasażerów / rocznie. Były to szacunki wyjątkowo zaniżone. Przypomnę, że już w 1979r., Lotnisko Balice obsłużyło ponad 204 000 pasażerów. Dlatego zdecydowano, że nowy terminal będzie I etapem. II etapem miała być dobudówka w miejscu starego dworca lotniczego. Docelowa kubatura 31 740 m3, a powierzchnia użytkowa 4 400 m2. Ten obiekt miał obsłużyć już 450 000 – 500 000 pasażerów. Budowa nowego terminalu ruszyła jesienią 1989r. Pierwszy etap budowy nowego terminalu ukończono w styczniu 1993r.


1989r.

W dniu 24.05.1989r., na Lotnisku Balice odbyła się druga część nadania samolotowi PLL LOT Boeing B 767-200 rejestracja SP-LOB imię Kraków (jako druga stolica Rzeczypospolitej, pierwszy Gniezno – SP-LOA, trzeci Warszawa – SP-LOC B 767-300). Matką chrzestną maszyny była krakowska sportsmenka, olimpijka, gimnastyczka, Teresa Folga. Pierwsza część uroczystości odbyła się w Everent w obecności Polonii z USA.


1992r.

W 1992r., zrodziła się myśl przekształcenia Lotniska Balice w spółkę akcyjną. Było to związane z przekształceniami prowadzonymi w PPL (Państwowe Przedsiębiorstwo Porty Lotnicze) i uwłaszczeniem starej nomenklatury. W Krakowie, problem był bardzo złożony. Wojsko Polskie nie miało zamiaru opuścić Balic. Lecz drastyczna redukcja ilości żołnierzy, powodowała zmniejszanie służby wartowniczej i ochranianego terenu. W dodatku, o swoje grunty upomnieli się poprzedni właściciele. Zdewastowane i dziurawe ogrodzenie z 50-lat wymagało remontu. Bramy gospodarcze były niezabezpieczone i praktyczne otwarte. Po polu wzlotów spacerowały dziki i sarny stwarzając zagrożenie.

Na południowo-wschodnim krańcu lotniska funkcjonowała giełda samochodowa, która tutaj przeniosła się z Placu Imbramowskiego. Giełda była bardzo popularna wśród mieszkańców Małopolski i Górnego Śląska, ale usilnie tępiona przez nowe-stare władze. Oficjalnie mówiono, że giełda tworzy korki i pasażerowie spóźniają się na samoloty. W rzeczywistości chciano przejąć grunty od właścicieli za bezcen. Giełda ostatecznie zniknęła w 2002r., przenosząc się pod kombinat metalurgiczny w Nowej Hucie i na Plac na Rybitwach. Jeszcze w okresie 2002r.-2004r., na przyległych prywatnych polach funkcjonowała giełda samochodowa nie akceptowana przez władze i usilnie zwalczana. Problem ostatecznie rozwiązała w 2004r., Powiatowa Inspekcja Nadzoru Budowlanego, nakładając na właścicieli gruntów ogromne kary. Ciągnąc temat gruntów trzeba powiedzieć iż; W 1996r., Spółka posiadała około 24 hektarów terenu. Nie było możliwości na pozyskanie terenów na zachód, użytkowanych przez 8 Bazę Lotniczą. Realne jednak było uzyskanie obszaru w kierunku wschodnim, około 35 hektarów, na których zorganizowana była między innymi giełda samochodowa. Obszar ten był w gestii AMW. Tak więc dalszy rozwój Portu Balice zależał od pozyskania terenów, którymi zarządzała Agencja Mienia Wojskowego. Problem tkwił jednak w tym, że AMW chciała je sprzedać, a nie ofiarować za darmo. I nie pomogły tu naciski medialne i wizyty wysokich urzędników państwowych. Prawo w tym temacie było spójne i jednoznaczne. Samorządy chciały w całej Polsce działki od wojska za darmo, a takiego rozwiązania ustawa zabrania. Nie dziwmy się wiec, że w 2008r. Rząd Premiera Donalda Tuska podjął działania zmierzające do likwidacji AMW, co tylko świadczy o nieudolności tego Rządu, który nie umiał poruszać się w istniejącym prawie. Mało tego. AMW wydała już zgodę na podjęcie budowy nowych obiektów na tych terenach. Co ważne, może sprzedać te tereny bez przetargu, gdy są to ważne cele społeczne, a tu taka sytuacja zachodzi. Pozostaje tylko kwestia ceny i bonifikaty. Czyli rozwój Lotniska Balice jest niezagrożony, a chodzi tylko o godziwe rozliczenia.

W wyniku wieloletnich rozmów zrodziła się koncepcja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jej udziałowcami miały zostać; PPL, Gmina Kraków (Wojewoda Krakowski), Gmina Zabierzów, Skarb Państwa. Sprawa została sfinalizowana w dniu 5.07.1996r., aktem notarialnym, kiedy powstała prywatna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą; „Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków-Balice.” z siedzibą w Balicach. Spółka przejęła majątek trwały wniesiony przez Wspólników w formie aportów rzeczowych.


1995r.

W 1995r., płyta peronowa nadal pochodziła z 70-lat, kiedy to została powiększona. Miała wymiary 215 m x 65 m. Pozwalała na jednoczesny postój tylko trzech samolotów Tu-154 lub dwóch B 767. W dodatku samoloty musiały ustawiać się skośnie. W Balicach nie używano wówczas pojazdów pushback. Były tylko ciągniki lotniskowe (nie mylić z traktorami, ciągnikami rolniczymi). Stan płyty peronowej był zły. Wykonano remont (1995r.) poprzez nałożenie kolejnej warstwy betonu. Ostateczny remont tej części płyty peronowej wykonano dopiero wiosną 2014r. Wykonano także fragmentaryczne remonty drogi kołowania w tych miejscach, gdzie nawierzchnia się bardzo kruszyła.

Stan DS (RWY) był także nie najlepszy. Udało się uzyskać fundusze nie tylko na jej remont, ale także na jej wydłużenie o kolejne 150 m, do 2 550 m. Podniosło to poziom bezpieczeństwa. Co istotne próg i celownik pozostały w tych samych miejscach. W nawierzchni zamontowano nowy system oświetlenia. Cała DS (RWY) otrzymała nowe oświetlenie krawędziowe. Także na podejściach wymieniono oświetlenie na nowego typu, zawieszone na łatwo-łamliwych metalowych słupach. W czasie tych remontów (1.04.1995r.-1.12.1995r.), Lotnisko Balice obsługiwało wyłącznie samoloty sanitarne i małe wojskowe i prywatne. Starty i lądowania wykonywano na fragmencie drogi kołowania. Wyznaczony RWY miał wymiary 1 200 m x 23 m.

W połowie 90-lat na Lotnisku Balice zamontowano pierwszy system wspomagania lądowania ILS kat. I.

Praktycznie, nowa DS (RWY) mogła przyjmować wszystkie samoloty świata, włącznie z Concorde, B 747, C-5. Chociaż te giganty mogły operować wyłącznie z ograniczonym obciążeniem.


Terminal

W dniu 30.11.1995r., nastąpiło oficjalne otwarcie rozbudowanego terminalu. Jego powierzchnia użytkowa wyniosła blisko 5 000 m2. Terminal zapewnił przepustowość 450 000 – 500 000 pasażerów / rocznie. W tym czasie Lotnisko Balice otrzymało nazwę Międzynarodowy Port Lotniczy imieniem Jana Pawła II. O to zaszczytne imię ubiegało się także Lotnisko Okęcie, lecz silne związki Największego z Polaków z Krakowem spowodowało, że zaszczyt ten przypadł Lotnisku Balice.




Terminal oddany do użytku w 1995r., był do 2001r., kilkakrotnie rozbudowywany. W swoich murach mieści taras widokowy i kaplicę. Inwestycja kosztowała 38,8 miliona złotych. Z czasem terminal okazał się za mały. Doszło do sytuacji, że w części technicznej zaadaptowano jedną z hal jako terminal Nr 2, dla obsługi lotów krajowych. Dzięki tym działaniom Lotnisko Balice było w stanie obsłużyć do 3 500 000 pasażerów / rocznie. W 2014r., ruszył kolejny etap rozbudowy głównego terminalu.


1996r.

W 1996r., dobudowano kolejną część płyty peronowej, w kierunku wschodnim, tam gdzie stały baraki. Dzięki temu na PPS mogło stać 7 samolotów kodu C i jeden samolot kodu D.



Lotnisko Balice otrzymało nowoczesną stację meteorologiczną, która współpracowała z Instytutem Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Nowa stacja otrzymała automatyczny system ostrzegający przed możliwym oblodzeniem i szybko pojawiającymi się mgłami. Przypomnę, że na przełomie 50/60-lat partyjni działacze PZPR, wydali opinię, że w Balicach mgły są zjawiskiem rzadkim. Niestety, życie zweryfikowało szybko tę opinię. Balice mają duże problemy z mgłami, szczególnie w październiku i listopadzie. Wiele rejsów jest przekierowywanych na Lotnisko Pyrzowice, Okęcie lub Rzeszów, co utrudnia dalsza podróż pasażerom.

Kolejnym elementem poprawiającym bezpieczeństwo było oddanie do eksploatacji stacji radiolokacyjnej firmy GEC Marconi.

Dopiero w 1996r., Lotnisko Balice pobiło rekord odprawionych pasażerów z 1979r. Ponad 205 000 pasażerów. Świadczy to o ogromnej zapaści jaką wywołali komuniści w Polsce w 80-latach.


1997r.

W dniu 18.03.1997r. Właściciel cywilnego Lotniska Balice, Spółka z o o., uzyskała z Departamentu Lotnictwa Cywilnego Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie cywilnej części lotniska, a następnie wymaganą certyfikację. W dniu 1.07.1997r. Spółka Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków - Balice rozpoczęła działalność operacyjną przejmując wszystkich pracowników P.P. "Porty Lotnicze" oraz obejmując nad nimi zarząd. Spółka z siedzibą w Balicach, 32-083 Balice ul. Kpt. M. Medweckiego 1 jest spółką prawa handlowego o kapitale zakładowym wynoszącym 101.232.000 zł, wpisaną do prowadzonego w Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie XI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS 0000008522. W sensie formalnym lotnisko nadal jest obiektem współużytkowanym przez wojsko i stronę cywilną.


Przemiany w Polsce i wyrwanie się z wpływów CCCP, spowodowało, że do Krakowa zaczęło przybywać coraz więcej turystów, przedsiębiorców i pielgrzymów. Spory odsetek z nich przybywał do Krakowa droga powietrzną. Lotnisko Balice zaczyna przyjmować coraz więcej pasażerów. W 1995r., w Balicach pojawiły się pierwsze zachodnie linie lotnicze; Swissair, Crossair, Austrian Airlines. W 1997r., połączenia otworzyły linie British Airways. Także w 1997r., kilka lotów czarterowych z USA wykonały linie ATA samolotami Lockheed L-1011. Z końcem 1997r., PLL LOT otworzył stałe połączenie z Balic do New York i Chicago samolotami B 767. Połączenia były bardzo popularne i rentowne, jednak kilka lat później, mimo sprzeciwu Małopolan, PLL LOT zlikwidował je. W 2003r., na Lotnisku Balice wylądował najsłynniejszy samolot świata B 747 Air Force Ona z Prezydentem Georgem W. Bushem.


1998r.

W dniu 23.07.1998r. uchwałą Zgromadzenia Wspólników Spółka przyjęła nazwę Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków - Balice Sp. z o.o., czyli zarządza cywilną częścią portu lotniczego. Ogólna powierzchnia lotniska wynosi 426 ha, w tym w zarządzie Międzynarodowego Portu Lotniczego im. Jana Pawła II Kraków - Balice Sp. z o.o. znajdują się ok. 24 ha. Celem działalności Spółki stała się; rozbudowa, modernizacja i eksploatacja Międzynarodowego Portu Lotniczego Kraków oraz podejmowanie wszelkich działań związanych z obsługą lotniczego ruchu pasażerskiego i towarowego, w tym międzynarodowego przejścia granicznego na terenie portu, w celu promocji Krakowa i regionu, usprawnienia ruchu turystycznego, a w sposób bardziej ogólny wykonywanie zadań o charakterze użyteczności publicznej. Zgodnie z ustawą z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym.



1999r.

W dniu 17.06.1999r. Papież Jan Paweł II poświęcił kamień węgielny i podpisał akt erekcyjny pod rozbudowę portu lotniczego.

W 1999r., Rzeczypospolita wstępuje do NATO. Dlatego załogi z 13 PLTr rozpoczynają udział w ćwiczeniach Allied Harbour i Eagle Eye 1999. Jako pierwsza w bazie NATO w Neapolu wylądowała załoga majora pilota Jarosława Budzyńskiego, samolotem An-26.


Opracował Karol Placha Hetman