Lotnisko i 21 Centralny Poligon Lotniczy - Nadarzyce 2013r.

Kraków 22.10.2013r.

Lotnisko i Poligon Nadarzyce 2013r.

Lotnisko i Poligon Nadarzyce na mapie Rzeczypospolitej. 2013r.

Lotnisko i Poligon Nadarzyce na mapie Rzeczypospolitej. 2013r.

Lotnisko i Poligon Nadarzyce na mapie Rzeczypospolitej. 2013r.

Lotnisko i Poligon Nadarzyce. 2013r.

 

Poligon Lotniczy

W 1950r. powstała 16 Dywizja Lotnictwa Szturmowego Wojsk Lotniczych w Pile, w skład, której weszły pułki lotnicze w Pile i Mirosławcu oraz Poznaniu (Lotnisko Ławica). W 1957r. 16 Dywizja Lotnictwa Szturmowego miała w swoim składzie; 6 PLSz Piła, 51 PLSz Piła, 53 PLSz Mirosławiec. W 1954r. Dywizja zakończyła eksploatację bombowców nurkujących pozostając tylko z samolotami Ił-10, które wycofano do 1960r. i użytkując samoloty MiG-15, Lim-1/2. Zaszła, więc konieczność utworzenia poligonu lotniczego przystosowanego do szkolenia ogniowego tych pułków lotniczych.

W Nadarzycach istniało zapasowe lotnisko z gruntowym polem wzlotów. Nie stacjonował na nim żaden pułk lotniczy, a pieczę nad nim sprawowała Komenda Lotniska Zapasowego. Na jego terenie był już wytyczony krąg bombrdierski i istniały tarcze strzeleckie. Zjawiały się tutaj samoloty Pe-2, Ił-10 i Tu-2 stacjonujące na Lotnisku Ławica i zrzucały cementowe bomby. A strzelcy pokładowi strzelali ostrą amunicja do naziemnych celów. W pobliżu istniał ogromy obszarowo sowiecki kompleks militarny z dwoma miastami; Borne Sulinowo i Kłomino. Łączna powierzchnia 18 000-20 000 hektarów. Był on wykorzystywany przez moskiewskie wojska pancerne, artyleryjskie i rakietowe.

Było, więc to dobre miejsce na założenie poligonu lotniczego, chociaż nie jedyne. Brano pod uwagę rejon miejscowości Miedzychód (niedaleko Skwierzyny) i Witkowo (koło Lotniska Powidz). 21 Poligon Lotniczy w Nadarzycach powstał w 1953r.. Oficjalną datą powstania poligonu jest 3.03.1953r.. Poligonem kierował komendant poligonu, który jednocześnie zarządzał lotniskiem.

Dla budowy poligonu przydzielono odpowiednie środki, sprzęt i żołnierzy. Do budowy skierowano batalion budowy lotnisk w sile dwóch kompanii. Około 150-200 osób. Oficerowie zamieszkali w kwaterach prywatnych w pobliskiej miejscowości, a żołnierze służby zasadniczej biwakowali w namiotach i barakach. W 1954r. oddano do użytku pierwsze budynki; koszarowiec, blok mieszkalny i magazyn. Postawiono także budynek wielofunkcyjny, garaże, warsztat i stajnie. Konie wykorzystywano nie tylko do utrzymania infrastruktury poligonu, ale także do transportu zaopatrzenia z nadrzędnej jednostki wojskowej, która znajdowała się w odległym o 22 km Wałczu. Żołnierze do dyspozycji mieli kilka rowerów. Na samym poligonie pojawiły się pierwsze cele w postaci drewnianych konstrukcji i zezłomowanych samochodów. Stała obsługa poligonu była w sile plutonu. W 1955r. poligon otrzymał pierwsze 2 samochody ciężarowe typu Lublin, ciągnik z przyczepą i motocykl.

W 1957r. na lotnisku wybudowano betonowa drogę startową i drogi kołowania. Od tej pory często zjawiały się tutaj samoloty Lim-1/2 wykorzystywane w roli samolotów myśliwsko-bombowych (uderzeniowych). Od połowy 60-lat lądowały tu myśliwce MiG-21, które także ćwiczyły ataki na cele naziemne. Podobne ataki myśliwcami MiG-21 ćwiczono na Pustyni Błędowskiej. Lecz najczęściej gościły tutaj samoloty Lim-6 bis (druga połowa 60-lat i cała dekada 70-lat).

Z końcem 60-lat wybudowano tutaj kolejne budynki, w tym mieszkalne. Od tej pory oficerowie nie byli kwaterowani w domach gospodarzy z pobliskiej miejscowości.

W 1976r. poligon był jedną z aren wielkich ćwiczeń wojsk Układu Warszawskiego pod kryptonimem Tarcza 76. Poligon, który był określany, jako 21 Poligon Lotniczy, został przemianowany na 21 Centralny Poligon Lotniczy. Komenda poligonu uzyskała fundusze i dzięki nim na poligonie pojawiły się nowe cele w postaci wycofywanych z eksploatacji; samolotów typu MiG-15/Lim-2 i MiG-17/Lim-5, czołgów T-34 i innych wozów bojowych. Efektem ćwiczeń Tarcza 76, było rozpoczęcie wykorzystywania poligonu także przez jednostki sowieckie (Północnej Grupy Armii Radzieckiej). Mało tego, moskale zaczęli posyłać tutaj wojska państw, którym sprzedawali śmigłowce Mi-24. Na przykład z Nikaragui (pierwsza połowa 80-lat).

Wtedy też czasie powstały kolejne nowe budynki. Między innymi obecne stanowisko kierowania, magazyn paliw i smarów, a w bezpośrednim sąsiedztwie jednostki wybudowano trzy bloki mieszkalne. Stała obsługa poligonu była w sile kompanii.

Z końcem 70-lat zaczęto wprowadzać elektryczną ocenę wyników strzelań. Po prostu pojawiły się kamery filmujące efekty użycia uzbrojenia przenoszonego przez statki powietrzne. W ten sposób zaczął powstawać także materiał dydaktyczny, wykorzystywany w procesie szkolenia w szkołach wojskowych i jednostkach bojowych.

Na poligonie zaczęły pojawiać się samoloty Su-7 B (początkowo przewidziane do ataków jądrowych), które w zasadzie kończyły swoją karierę. Kolejne samoloty to uderzeniowe, o zmiennej geometrii; Su-20 i od 1984r. Su-22, które obecnie nadal tam ćwiczą.

Z początkiem 90-lat XX wieku znaczenie 21 CPL jeszcze bardziej wzrosło. Było to spowodowane redukcją sił zbrojnych, a przez to zlikwidowano poligony lotnicze w Solcu Kujawskim i Podborsku. Niemal wszystkie pułki lotnicze rozpoczęły szkolenie w Nadarzycach.

Od 1996r. 21 CPL zaczął się przygotowywać do spełniania norm NATO, co było związane z akcesja Polski do tego sojuszu. Zmieniała się infrastruktura. Pojawił się nowy sprzęt łączności, który spełniał normy NATO. Akcesja Polski do NATO wprowadzała zupełnie nowe procedury postępowania ze statkami powietrznymi, wykonującymi zadania bojowe na poligonie. Od 1997r. nad poligonem zaczęły pojawiać się statki powietrzne należące do NATO. Tutaj przeprowadzano epizody lub nawet główne części ćwiczeń. Trzeba powiedzieć, że 21 CPL bardzo przypadł do gustu nowym sojusznikom.

W dniu 2.09.1999r. samoloty MiG-23 zakończyły służbę w Lotnictwie Polskim. 6 maszyn przekazano na poligon w Nadarzycach i stały się naziemnymi celami lotniczymi. Inny jeden stał się częścią tutejszego skansenu.

W 1999r. Rzeczypospolita wstąpiła do NATO. 21 Centralny Poligon Lotniczy wszedł w skład garnizonu Mirosławiec z 12 Bazą Lotniczą i 8 Eskadra Lotnictwa Taktycznego.

W 2003r. Polskie Siły Powietrzne zakończyły eksploatacje samolotów typu MiG-21. Już wcześniej kilka maszyn tego typu trafiło do Nadarzyc. Teraz dołączyły kolejne. Również te pomalowane w kamuflaż.

Od 2007r. na poligonie zaczęły ćwiczyć Polskie F-16 Jastrząb. Analogową ocenę wyników strzelań zastąpiono cyfrową.

W 2009r. decyzją ministra obrony narodowej (Decyzja Nr 243/MON z dnia 15.07.2009r.) wprowadzono odznakę pamiątkową oraz oznakę rozpoznawczą 21 Centralnego Poligonu Lotniczego.

 

W 2010r. 8 ELT został przebazowana do Świdwina, 12 BLot została przemianowana na 12 Komendę Lotniska Mirosławiec, a 21 CPL przeszedł w bezpośrednie podporzadkowanie Dowództwu Sił Powietrznych Rzeczypospolitej w Warszawie.

 

2013r.

21 CPL nadal zabezpiecza działanie eskadr lotniczych i związków taktycznych. Zarówno w dzień jak i w nocy. Stanowi podstawowe ogniwo systemu szkolenia ogniowego lotnictwa wojskowego. 21 Centralny Poligon Lotniczy w Nadarzycach jest największym poligonem lotniczym i jedynym czynnym obecnie bombowiskiem w Europie. Z naszego poligonu korzystają także Siły Powietrzne sojuszu państw NATO między innymi Włoch, UK, Belgii, Holandii, niemiec, Kanady i USA.

Teren poligonu liczy około 7 950 hektarów i praktycznie nie uległ zmianie od 1953r.. Tak zwane pole robocze, czyli obszar, na którym korzysta się z ostrej amunicji, pocisków rakietowych klasy p-z (powietrze-ziemia lub według nowej nomenklatury powietrze-powierzchnia) wynosi około 1 500 hektarów. Cele ćwiczebne to wycofane z eksploatacji samoloty, czołgi, wozy bojowe i działa. O samego powstania jest tutaj teren symulujący DS. Od 2007r. niemal 200 razy w ciągu roku są wykonywane ataki z powietrza pojedynczych samolotów/śmigłowców, par lub kluczy. Poligon umożliwia używanie bojowych oraz ćwiczebnych środków walki, począwszy od pokładowej broni strzeleckiej, poprzez różnego rodzaju bomby (burzące, odłamkowo - burzące, zapalające, kierowane) o wadze do 500 kg, a na kierowanych pociskach rakietowych kończąc. Wszystkie działania, realizowane na poligonie są filmowane, a ich skuteczność i celność wykonania określana jest przy wykorzystaniu zintegrowanego systemu oceny użycia lotniczych środków bojowych. Ponadto stworzono tutaj warunki nie tylko do wykonywania konkretnych zadań ogniowych (uderzeń), ale także ustawiono sprzęt oraz makiety, służące szkoleniu rozpoznania i wskazywania konkretnych celów z powietrza. Na potrzeby realnego zobrazowania różnych sytuacji współczesnego pola walki, wykorzystuje się tu egzemplarze wycofanych sprzętów techniki bojowej - samolotów, czołgów, wozów bojowych czy dział.  Sukcesywnie powstają kolejne nowe cele poligonowe, które służą podnoszeniu atrakcyjności szkolenia lotniczego. W tym już wieku, odbyły się takie ważne ćwiczenia jak; Orli Szpon, Ocelot, Dzielny Orzeł, Clean Hunter, Ułański Orzeł, Cooperative Bear, Victory Strike, Eagle Talon, Kania, Bielik, Kondor, ZLOT, Anakonda.

Planowane jest wyposażenie 21 CPL w tak zwany aktywny system walki radioelektronicznej. Pozwoli to na całkowite zakończenie przygotowania poligonu do nowych standardów NATO.

Z poligonu oprócz lotnictwa uderzeniowego korzystają także samoloty/śmigłowce rozpoznawcze. Od 2009r. ćwiczą tutaj także nasze C-130 Herkules. Między innymi manewry obronne przed atakami z ziemi z użyciem flar i innego sprzętu.

Z poligonu korzysta Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych.

Od wielu już lat na poligonie wykonuje zadania 38. Minerski Patrol Rozminowania, który przede wszystkim zajmuje się niszczeniem przedmiotów niebezpiecznych pozostałych po działaniach lotniczych. Oddział ten jest w strukturach 21 CPL.

Na 21 CPL były także sytuacje, kiedy statek powietrzny równa się z horyzontem. Pojawia się czarny dym płonącego paliwa lotniczego. Wszyscy wówczas wypatrują otwartych czasz spadochronów. Nieraz kończy się tylko na zniszczonym sprzęcie, a nieraz niestety tym, co nazywamy tragedią. Na szczęście w Nadarzycach niewiele było takich przypadków.

Ostatni znany wypadek wydarzył się w dniu 25.09.2007r.. Dwumiejscowy samolot pola walki AMX-T należący do Włoskich Sił Powietrznych uległ wypadkowi ok. 11:10 niedaleko Czempinia w Wielkopolsce. Przyczyna była awaria silnika. Obaj członkowie załogi - Włoch i Polak (Capitano Michele Grassi z 132° Gruppo, 51° Stormo, z bazy Istvana, i kapitan Grzegorz Gołas z 7 ELT z Powidza) zdołali się katapultować i wyszli z wypadku bez szwanku. Samolot brał udział w ćwiczeniach Italian Dancer. Ćwiczono atakowanie celów naziemnych na poligonie w Nadarzycach z wykorzystaniem uzbrojenia niekierowanego (działka, npr, bomby). Włoskie samoloty bazowały na Lotnisku Powidz.

Sam status Lotniska Nadarzyce jest niejasny. Według dokumentów lotnisko jest wycofane z eksploatacji, niemniej jednak nadal jest eksploatowane przez lotnictwo wojskowe. To prawda, że nie lądują na nim samoloty MiG-29, Su-22 i F-16 Jastrząb, ale śmigłowce tak. Lotnisko jest integralna częścią poligonu.

W dniu 3.03.2013r. 21 CPL obchodził swój jubileusz 60-lecia.

 

21 Centralny Poligon Lotniczy - Nadarzyce

Województwo: wielkopolskie
Adres: Nadarzyce 1
64-915 Nadarzyce

Telefon: 67/250-61-11
Strona WWW: www.21cpl.sp.mil.pl

Oficjalna strona internetowa 21 CPL. 2013r.

Poligon Nadarzyce 2013r.

Poligon Nadarzyce 2013r.

 

Lotnisko Nadarzyce

Współrzędne N 53,27,15 E 16,29,26

DS. o nawierzchni asfaltowo-betonowej na kierunku 17/35.

Lotnisko Nadarzyce. 2013r.

Lotnisko Nadarzyce. 2013r.

Lotnisko Nadarzyce. 2013r.

Dojazd do Lotniska Nadarzyce. Widoczne zabudowania kompleksu koszarowego. 2012r.

Szosa z Nadarzyc do Bornego Sulinowa. 2012r.

 

Zdjęcia z witryn Googlemaps i Wikimapia.

Opracował Karol Placha Hetman