Lotnisko Ławica - Poznań 2013r.

Kraków 17.01.2013r.

Lotnisko Ławica.

Lotnisko Ławica na mapie Rzeczypospolitej. 2013r.

Lotnisko Ławica na planie Poznania. 2013r.

Lotnisko Ławica. 2007r.

Lotnisko Ławica podczas rozbudowy w 2011r.

Samolot B 737 czarterowej linii Enter air na płaszczyźnie peronowej Lotniska Ławica. 2012r.

 

Lotnisko Ławica - Historia

Szykując się do wielkiej wojny światowej zaraza germańska w pobliżu miejscowości Ławica, przy koszarach wojskowych zbudowano lotnisko. Zajmowało ono powierzchnie około 300 hektarów. Urządzono tutaj szkołę pilotów i mechaników. Duży odsetek uczniów stanowili Polacy, którzy po odzyskaniu przez Polskę niepodległości stali się trzonem Polskiego Lotnictwa. Ponieważ podczas wojny, Lotnisko znajdował się daleko od wszystkich frontów wojennych, zorganizowano tu jedną ze składnic lotniczych. Dokonywano tu remontów samolotów.

Zakończenie wielkiej wojny światowej przyniosło Rzeczypospolitej odzyskanie po 123 latach niepodległości. Jednak wszystkie granice odrodzonej Rzeczypospolitej były ustalone w boju. Nikt nic nam nie dał. Germańcy nie mieli zamiaru zwracać Wielkopolski Polsce. Doszło do zbrojnych wystąpień Polskich mieszkańców Wielkopolski. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski, która w tym czasie umacniała swą niepodległość. Wystąpienia te przekształciły się w regularne Powstanie Wielkopolskie, którego początek datujemy na 27.12.1918r.. Stało się to na kanwie wizyty Ignacego Jana Paderewskiego, który w drodze do Warszawy przybył 26.12.1918r. do Poznania, entuzjastycznie witany przez Polaków. W dniu 27.12.1918r., Ignacy Paderewski wygłosił przemówienie do tłumów zebranych przed hotelem Bazar. Tego samego dnia paradę wojskową na Świętym Marcinie urządzili germańcy. Zrywali Polskie i koalicyjne flagi. Zaatakowali Polskie instytucje. Doszło do zamieszek w wyniku, których wywiązała się walka, podjęta następnie przez oddziały kierowane przez Polską Organizację Wojskową.

Decyzja powstańców o ataku na Lotnisko Ławica zapadła 4.01.1919r.. Dzień później powstańcy udali się do Ławicy, gdzie zasugerowali germańcom poddanie się. Strona germańska nie zamierzała jednak składać broni. Po powrocie powstańcy rozpoczęli przygotowania do ataku. Atak miały wykonać trzy kompanie I. batalionu Służby Straży i Bezpieczeństwa, pluton strzelców konnych, kilka oddziałów Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego, oddział sanitarny. W sumie blisko 400 żołnierzy. Wsparcie zapewnić miały dwa działa kalibru 80 mm. Chcąc zapewnić sobie element zaskoczenia zaplanowano atak na wczesne godziny ranne. W dniu 6.01.1919r. rozegrała się bitwa o Lotnisko Ławica. Przegrupowania oddziałów Polskich były przykryte przez panujące ciemności. Przecięto kabel elektryczny łączący Stację Lotniczą (jak nazywano lotnisko) z Poznaniem. Atak na Lotnisko polegał na oddaniu przez wielkopolskich powstańców czterech strzałów armatnich, z których jeden trafił w wieżę lotniska. Równocześnie nastąpił atak piechoty. Po kilkunastu minutach komendant lotniska Fischer poddał jednostkę. Po początkowym oporze germańcy odpuścili, mając już dojść pięcioletniej wojny. Zginął jeden powstaniec, a kilku było rannych. Po stronie germańskiej było dwóch zabitych i kilkunastu rannych.

W dniu 7.01.1919r. germańcy dokonali próby odbicia lotniska, ale stać ich było tylko na jego zbombardowanie. Na zdobytych samolotach w dniu 9.01.1919r. poznańscy lotnicy, pod dowództwem Wiktora Pniewskiego, zbombardowali lotnisko we Frankfurcie nad Odrą, co było odpowiedzią na nalot.

Powstańcy w krótkim czasie opanowali całą Wielkopolskę, z wyjątkiem północnych i południowo-wschodnich jej obrzeży. Powstanie zakończyło się 16.02.1919r. rozejmem w Trewirze, który rozszerzał na front powstańczy zasady rozejmu kończącego I wojnę światową z dnia 11.11.1918r.. Było to jedno z trzech, obok powstania wielkopolskiego 1806r. i powstania sejneńskiego w 1919r., zwycięskich powstań w dziejach Polski.

W wyniku bitwy o Lotnisko w ręce Polaków trafił sprzęt wartości 200 milionów marek szwabskich, będący największym łupem wojennym w dziejach Polskiego oręża. Było kilkuset (ponad 250) rozmontowanych i zakonserwowanych samolotów bojowych oraz balonów obserwacyjnych. Polacy tego majątku nie zmarnowali. Ze zdobytego sprzętu sformowano kilka eskadr lotniczych, dających początek Polskiemu Lotnictwu. Na samolotach tych walczono później o Lwów oraz odpierano wojska moskiewskie w 1920r.

Zdobyte w Powstaniu Wielkopolskim germańskie samoloty umieszczone w hangarze sterowców. 1919r.

 

Bitwę o Ławicę upamiętnia pomnik zlokalizowany między ul. Bukowską, a dawnym dworcem lotniczym. W obecnych czasach, co roku, w rocznicę bitwy o Lotnisko przy pomniku zbierają się patrioci związani z lotnictwem i walkami o niepodległą Rzeczypospolitą. Składają kwiaty i wspominają historię.

 

W niepodległej Polsce.

Ławica. Koszary i lotnisko. Główny budynek stoi do dnia dzisiejszego. Hangary są widoczne w górze zdjęcia. 1919r.

 

W dniu 3.05.1919r. z okazji Święta Konstytucji 3 Maja, na polu wzlotów Lotniska ławica urządzono ogromną paradę wojskową z udziałem piechoty, kawalerii, artylerii i lotnictwa.

Lotnisko Ławica. Defiluje piechota. 3.05.1919r.

 

We wrześniu 1919r. Lotnisko Ławica stało się miejscem pierwszych w niepodległej Rzeczypospolitej sportowych zawodów i pokazów lotniczych. W związku z tym na łamach gazet ukazała się odezwa zapowiadająca planowanie pokazów i konkursów lotniczych na dzień 28.09.1919r.. impreza trwała dwa dni. Na pokazy przybyło kilka tysięcy widzów. W konkursie pilotażu startowało 10 zawodników, w akrobacji 5 zawodników, w zadaniach bojowych 7 zawodników. Dla publiczności organizowano przeloty samolotem pasażerskim oraz wzloty balonem.

Już w dniu 30.10.1919r. w gmachu Towarzystwa Przyjaciół Nauk, odbyło się oficjalne zainaugurowanie działalności Aeroklubu Polski. Przyjęto statut i wybrano władze. Warto wspomnieć, że jednym z celów było stworzenie „wielkiej floty handlowej napowietrznej”.

Aeroklub Polski początkowo działał tylko w Wielkopolsce i to on w kwietniu 1920r. na konferencji generalnej FAI w Paryżu został przyjęty na członka tej organizacji.

W dniu 10.05.1921r. z Lotniska wystartowały dwa samoloty w pierwsze w Polsce loty komercyjne, do Warszawy i do Gdańska. Na pokładach była poczta, a firmą było przedsiębiorstwo Aerotarg.

Już w 20-tych latach XX wieku Lotnisko Ławica funkcjonowała w sieci połączeń pasażerskich i pocztowych na linii Warszawa-Poznań-berlin-Paryż.

W dniu 11.08.1923r. założono spółkę akcyjną pod nazwą Wielkopolska Wytwórnia Samolotów – Samolot. Co prawda firma nie mieściła się przy Lotnisku Ławica, ale była silnie z nim związana. Firma powstała z inicjatywy prezesa Związku Lotników Polskich Czesława Wawrzyniaka. W dniu 27.04.1924r. odbyło się uroczyste poświęcenie fabryki z udziałem Prezydenta Rzeczypospolitej profesora Stanisława Wojciechowskiego. Pierwszym samolotem zbudowanym w wytwórni od podstaw był Hanriot-14, który w dniu 22.02.1925r. został ochrzczony. Początkowo budowano samoloty na licencji francuskiej. Korzystano także ze francuskich sposobów organizacji pracy.

Fabryka opracowała i wykonała prototypy samolotów; SP-1 (inżyniera Piotra Tułacza), Hanriot-28 S (sanitarny), Bartel BM-2 (inżyniera Ryszarda Bartela, szkolny) oraz kolejne jego konstrukcje; BM-4 a/b/c/d/e, BM-5 a/b/c, BM-6. Łącznie zaprojektowano i budowano 12 konstrukcji, z których kilka produkowano seryjnie.

Samolot Bartel BM-4a na Lotnisku Ławica. 1927r.

Samolot Bartel BM-5b na Lotnisku Ławica. 1928r.

 

Miesięcznie budowano około 20 samolotów. Maksymalnie można było zbudować 35 maszyn, w ciągu miesiąca. Fabryka wykonywała także remonty silników, w tempie 30 sztuk/miesiąc.

W dniu 12.09.1929r. na skutek zwarcia w instalacji elektrycznej wybuch pożar. Straty były ogromne. Z ogromnym poświęceniem fabrykę odbudowano i powrócono do produkcji samolotów. Mimo to w marcu 1931r. dyrekcja firmy ogłosiła upadek. W ciągu 5 lat produkcji zbudowano 297 samolotów.

Obiekty byłej fabryki przejął 3 Pułk Lotniczy w Poznaniu i na ich bazie urządzono wojskowe warsztaty.

W latach 30-tych Lotnisko otrzymało pierwszą utwardzoną drogę startową. Już wówczas nastąpił podział na część południową – komunikacyjną i północną – wojskową.

 

Agresja zarazy niemieckiej na Rzeczypospolita. 1.09.1939r.

W chwili agresji zarazy niemieckiej na Rzeczypospolitą Lotnisko Ławica było silnym ośrodkiem obrony kraju. Stacjonowały tu; 131, 132 Eskadra Myśliwska, 34 Eskadra Rozpoznawcza, 33, 36 Eskadra Obserwacyjna. Działały one w ramach Armii Poznań. Eskadry dzielnie stawiły czoła agresorowi, urządzając kilka zasadzek. Około 5.09.1939r. podstawowe siły zostały przegrupowane w rejon Warszawy. W dniu 17.09.1939r. pozostałe siły ewakuowały się do Rumuni. Lotnisko Ławica został zajęte przez germańców.

Geramańcy zamienili miasto w jedną z najsilniejszych twierdz. Ustalili w jego rejonie aż cztery linie obrony. Panowały wówczas bardzo niskie temperatury (-20 stopni C). Kacapom z pomocą Polskich oddziałów, nie udało się z marszu zdobyć Miasta. Zdobyli je dopiero 23.01.1945r., po zaciętych walkach. Opanowali wówczas także Lotnisko. Od marca 1945r. przybywały na nie kolejne lotnicze pułki myśliwskie, które brały udział w walkach o nieodległy już berlin.

 

W nowej rzeczywistości. 1947r.

Tuż po II wojnie światowej Lotnisko było zajęły wojska sowieckie.

Z końcem 1945r. przy ulicy Rokietnickiej uruchomiono Warsztaty Lotnicze, te same, które działały tu przed wojną. Jednym z zająć pracowników była naprawa pozostawionego przez okupanta sprzętu. Udało się naprawić samolot Klemm 35 B. Został on oblatany w 1946r.. Naprawiano także szybowce, wyciągarki, ściągarki i przyrządy pokładowe. Potem prowadzono tam produkcję podzespołów lotniczych.

Pierwszy Polski Pułk Lotniczy pojawił się na Lotnisku Ławica dopiero w dniu 12.04.1947r.. Był to 7 Samodzielny Pułk Lotniczy Bombowców Nurkujących. Jedyna Polska jednostka bombowa tego okresu.  Został powołany do istnienia na podstawie rozkazu Nr 019 z dnia 22.01.1946r. Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego, a miejscem bazowania była Leźnica Wielka koło Łęczycy. Pierwszym Polskim dowódcą został mjr pilot Szczepan Ścibior. Właśnie w dniach 12-14.04.1947r., jednostka została przebazowana na Lotnisko Ławica.

Podstawowym samolotem eksploatowanym przez Pułk (przez okres ponad czterech lat) był bombowiec nurkujący Pe-2. Były to samoloty wyprodukowane podczas II wojny światowej. Na uzbrojenie Polski trafiła głównie wersja Pe-2 FT opracowana w 1942r.
W dniu 1.09.1949r. Pułk miał na stanie;  40 Pe-2,  4 UPo-2,  9 Po-2 / CSS ( Polska wersja Po-2 ).
Z końcem 1949r. zapadły decyzje o nabyciu na uzbrojenie jedynej Polskiej Jednostki Bombowej nowych samolotów bombowych typu Tu-2. Była to konstrukcja delikatnie mówiąc przestarzała. Na dowód podam, że jego produkcję zakończono w 1948r. po zbudowaniu 2 527 maszyn. 
Pierwsze Tu-2 pojawiły się w Polsce w styczniu 1950r. Jako pierwszy został przeszkolony personel kierowniczy 7 PLB; dowódca jednostki, jego zastępca do spraw pilotażu oraz dowódcy eskadr i ich zastępcy. W tym czasie dostarczono pierwszą partię samolotów Tu-2, a w parę tygodni później kolejne maszyny. Te samoloty pozwoliły na przezbrojenie 1 Eskadry z samolotów Pe-2 na Tu-2.
Przeszkalanie prowadzono na specjalnie przystosowanym Tu-2, wyposażonym w dwa zestawy sterownic. Na miejscu pilota siedział uczeń, a na miejscu nawigatora instruktor.
Kilka miesięcy później jednostka otrzymała samolot przejściowy Suchoj UTB-2 służący do nauki pilotażu bez widoczności ziemi i lotów nocnych.

W dniu 23.10.1950r. 7 Samodzielny Pułk Lotniczy Bombowców został przebazowany na Lotnisko Malbork. Nie oznacza to jednak, że samoloty Pe-2 i TU-2 opuściły całkowicie Lotnisko Ławica. Na Lotnisku pozostały dwie eskadry; szkolna i rozpoznawcza. Do zadań rozpoznawczych wykorzystywano oba typy samolotów, ale było to tylko rozpoznanie wzrokowe. Lecz potrzeba posiadania typowo rozpoznawczych (wyposażonych w aparaty fotograficzne) samolotów była nagląca.

Dlatego na podstawie Rozkazu Nr 0036/Org. Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 7.04.1951r. przystąpiono do formowania 21 Pułku Lotnictwa Zwiadowczego jako JW. 1295. Pułk zorganizowano na bazie Eskadry Lotnictwa Zwiadowczego. Na Lotnisku Ławica Pułk bazował do maja 1954r., kiedy to został przebazowany na lotnisko Bielice koło Sochaczewa.

Samoloty Pe-2 nie cieszyły się w Wojsku Polskim dobra opinią. Do 1949r. pomimo kilku wypadków i katastrof Pe-2 wszystko kończyło się bez ofiar śmiertelnych. Dużą zasługę w tym mieli piloci sowieccy, którzy byli w większości weteranami II wojny światowej. Polscy lotnicy byli młodzi, z niewielkim nalotem, a przez to mniej doświadczeni i musieli wkładać dużo pracy w podnoszenie swoich umiejętności. Większość tych wypadków była spowodowana awariami silników WK-M-105, co zaczynało wywoływać niechęć Polskich pilotów do latania na Pe-2.

W dniu 17.05.1949r. lot wykonywała załoga Pe-2 w składzie; chorąży pilot Stefan Czapla z nalotem 200 godzin, nawigator starszy sierżant podchorąży Roman Kułak, strzelec-radiotelegrafista kapral Stefan Dąsal. Lot wykonywany na wysokości 400 m, po trasie prostokąta. Nie dolatując do czwartego zakrętu pilot za wcześnie rozpoczął wykonywanie zakrętu, a pochylenie wzrosło do 70 stopni. Maszyna utraciła siłę nośną i uderzyła w ziemię. Pilot i nawigator ponieśli śmierć na miejscu, a strzelec-radiotelegrafista doznał ciężkich obrażeń. Jednoznacznej przyczyny nie ustalono. Za przyczynę uznano zbyt gwałtowne wprowadzenie samolotu w zakręt, lecz możliwa jest także awaria lewego silnika, która tłumaczyłaby pozorne zbyt wczesne rozpoczęcie zakrętu. Loty na Pe-2 były zawieszone do 25.05.1949r. Tragedia ta przyczyniła się do zaprzestania wykonywania ćwiczeń w bombardowaniu z lotu nurkowego. 

Morale personelu wzrosło z chwilą rozpoczęcia dostaw nowych samolotów typu Tu-2, od dnia 10.10.1949r. Samoloty Pe-2 zostały praktycznie skierowane tylko do wykonywania rozpoznania fotograficznego. Szkolenie bombowe prowadzono tylko przy zrzucie bomb z lotu poziomego, do czego Pe-2 się nie za bardzo nadawał z powodu braku odpowiednich celowników. 
W tym czasie fotografowano między innymi pogermańskie obiekty wojskowe w zachodniej części Polski, w tym lotniska; Kluczewo, Chojna i inne. Załogi zdobyły nowe cenne doświadczenia. Jednym z nich było to, że nawet latem, przy temperaturach ponad 20 stopni Celsjusza, trzeba zakładać zimowy strój, aby nie zmarznąć w nieogrzewanym samolocie. 
Samoloty Pe-2 niezwykle szybko wykruszały się ze stanu. Z liczby ponad 100 maszyn w 1946r., zostało około 20 maszyn w 1950r. Samoloty Pe-2 stacjonowały już wówczas tylko na Lotnisku Ławica na rzecz 21 PLZ i Lotnisko Słupsk skąd wykonywały loty na rzecz 30 PL MW. 
Katastrofalny stan samolotów Pe-2, brak części zamiennych, a przede wszystkim nowych silników, nie zaowocował decyzją wycofania maszyn ze służby. Loty na nich wciąż wykonywano, więc o kolejne tragedie nie było trudno. I nie miał tu nic do powiedzenia talent Polskich mechaników.
Kolejna katastrofa wydarzyła się w dniu 16.01.1951r., grzebiąc cała załogę. Przyczyną była jednoczesna awaria obu silników. W dniu 10.06.1952r. doszło do kolejne katastrofy. Tym razem w centrum Poznania. Przyczyna jak powyżej. Była to największa katastrofa w dziejach Polskiego Lotnictwa Wojskowego z udziałem ludności cywilnej, do czasu zamachu Smoleńskiego w dniu 10.04.2010r.. Zginęło 10 osób. Głośna w 2008r., bo komuna ukrywała ją przez 56 lat. O tej katastrofie piszę w osobnym artykule. Według dostępnych informacji samoloty Pe-2 wycofano z eksploatacji w 1953r.

Szczątki samolotu Pe-2 rozrzucone w miejscu budowy linii tramwajowej. 10.06.1952r.

 

W ramach rozwoju Polskiego Lotnictwa Wojskowego, z początkiem 1950r. zdecydowano o powołaniu do istnienia kolejnych nowych jednostek lotniczych. W dniu 11.07.1950r. Minister Obrony Narodowej wydał rozkaz organizacyjny numer 070 / org. na podstawie, którego przystąpiono do sformowania 11 PLM Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju, jako JW 3779 z miejscem formowania na Lotnisku Poznań Ławica. Wyposażeniem były samoloty myśliwskie Jak-9. Bazą zaopatrzeniową stał się stacjonujący na Lotnisku Poznań Ławica 21 Batalion Obsługi Lotnisk.

Na dowódcę 11 PLM wyznaczono dotychczasowego zastępcę Komendanta OSL w Dęblinie ds. pilotażu podstawowego mjr pil. Zygmunta Ostrowskiego, byłego oficera PSP na Zachodzie, pilota 318 Dywizjonu Myśliwskiego, który objął to stanowisko z dniem 14.10.1950r..
Proces formowania 11 PLM był bardzo trudny. Brakowało personelu i sprzętu. Jednocześnie na Lotnisku Ławica funkcjonował 21 Pułku Lotnictwa Zwiadu, Eskadra Szkolna samolotów Pe-2 i 7 Pułk Lotnictwa Bombowego z samolotami Pe-2 i Tu-2. Na Lotnisku Ławica było naprawdę ciasno. Dlatego sowieci wyrazili zgodę na chwilowe przebazowanie 11 PLM na Lotnisko Krzesiny. 
Brak jest informacji, czy wówczas na Lotnisku Krzesiny bazowała jakaś sowiecka jednostka. Lecz po przebazowaniu 7 PLB na Lotnisko Malbork cały 11 PLM powrócił na Lotnisko Ławica. Tu 11 PLM dokończył proces formowania i rozpoczął służbę w składzie dwóch Eskadr, dysponując samolotami Jak-9 M i Jak-9 P. Oprócz samolotów bojowych Pułk miał na swoim wyposażeniu samoloty szkolne Jak-9 W, Jak-11 oraz Po-2.

W kwietniu 1951r. 11 PLM po raz kolejny zostaje przebazowany na Lotnisko Krzesiny, które nadal zarządzane jest przez sowietów. Prawdopodobną przyczyną przebazowania była budowa nowej drogi startowej. Starą drogę zbudowano w okresie międzywojennym, zmodernizowano w okresie okupacji. Leżała na kierunku 09/27 (azymut 091/271). Nową wytyczono na kierunku 10/28 (azymut 099/279). Otrzymała wymiary 1 950 m x 50 m. Budowa nowej drogi została wymuszona wprowadzaniem na wyposażenie pierwszych w Polsce samolotów z napędem turboodrzutowym. Co prawda maszyny te można było eksploatować z gruntowych pasów startowych, ale szkolić należało na betonie lub asfalcie.

11 PLM nie został podporządkowany Dowództwu Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju, lecz podlegał bezpośrednio Dowództwu Lotnictwa Wojskowego. Powodem była specyfika Pułku. Mimo, iż z założenia miał to być typowy pułk myśliwski, to w rzeczywistości stał się jednostką przeszkalającą absolwentów OSL z Radomia na samoloty myśliwskie. 

We wrześniu 1952r. wytypowany personel 11 PLM odbywa przeszkolenie na samoloty z napędem turboodrzutowym. Podstawowym sprzętem miały być samoloty typu Jak-23. 
Okazało się, iż plany rozwoju Lotnictwa Polskiego, są ponad możliwości wyniszczonego wojną kraju. Zdecydowano, że dywizje będą tylko dwu-pułkowe. Dlatego w dniu 19.11.1952r. ukazał się Rozkaz MON Nr 0078/org według którego z dniem 31.12.1952r. 11 PLM wchodzi w skład nowo powołanej 6 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego we Wrocławiu wraz z 3 PLM stacjonującym na Lotnisku Strachowice. Pomimo to nadal głównym zadaniem Pułku było szkolenie nowych adeptów szkoły w Radomiu.
W grudniu 1952r. do jednostki trafiają pierwsze samoloty o napędzie turboodrzutowym szkolno-bojowe Jak-17 W Agata. Natomiast w lutym 1953r. przybywają pierwsze bojowe Jak-23, które są przekazywany z innych Polskich jednostek. Eksploatowane dotychczas tłokowe samoloty Jak-9 P sukcesywnie przekazywane są do OSL-5 w Radomiu, 21 PLZ i do zakładów remontowych. W marcu 1953r. samoloty Jak-11 zostają zastąpione samolotami Jak-18, które były bardziej pomocne w szkoleniu przyszłych pilotów samolotów turboodrzutowych.
We wrześniu 1953r. do 11 PLM trafiają pierwsze MiG-15 UTI, również pozyskane z innych Polskich jednostek. Jest to duży krok w kierunku nowoczesności w stosunku do bardzo już przestarzałych Jak-17 W Agata. Jednocześnie świadczy to o rychłym przezbrojeniu Pułku w samoloty Lim-1 (MiG-15). 
Nadszedł 1954r., który był rokiem dużych zmian w Polskim Lotnictwie Wojskowym. Zmiany te nie ominęły 11 PLM. Dopiero teraz (niema 10 lat od zakończenia II wojny światowej) sowici raczyli zwrócić Lotnisko Krzesiny stronie Polskiej. (Choć należy pamiętać, że jeszcze do 1957r. sowici zajmowali wszystkie najważniejsze stanowiska dowódcze w Wojsku Polskim). Wówczas to 11 PLM został przebazowany na Lotnisko Krzesiny, jako miejsce stałego bazowania. Dla mieszkańców Poznania oznaczało to, mniejszą uciążliwość Lotniska Ławica.

Lotnisko Ławica nie utraciło swojego wojskowego charakteru. Choć nie bazowały już tutaj pułki bojowe. Tutaj umieszczono dowództwo 3 Korpus Lotnictwa Myśliwskiego, pod które podlegało;

6 DLM Wrocław – 3 PLM Starachowice,

9 DLM Malbork – 29 PLM Orneta, 41 PLM Malbork,

11 DLM Świdwin – 4 PLM Goleniów, 40 PLM Świdwin.

Dla zabezpieczenia działań korpusu powołano do funkcjonowania 17 Eskadrę Lotniczą bazującą na Lotnisku Ławica.
W 1960r. Poznań stał się siedzibą Dowództwa Lotnictwa Operacyjnego, czyli tej części Polskiego Lotnictwa Wojskowego, które wspólnie ze stacjonującymi w Polsce wojskami kremla, w ewentualnym konflikcie zbrojnym działałyby poza granicami Polski. O randze tego dowództwa niech świadczy fakt ilości podległych jednostek; 13 bojowych pułków lotniczych, 5 samodzielnych eskadr lotniczych oraz
pododdziały zabezpieczenia, remontowe, medyczne, warsztaty, składnice, magazyny i oddziały lotniskowe.

Pod dowództwem było - Samolotów; 427 MiG-15/Lim-1/2, 235 MiG-17/Lim-5, 95 MiG-17 PF, 60 Lim-5 M/6/6 bis, 98 Lim-1 A/2 A, 33 MiG-19 P/PM, 67 Ił-28, 6 Ił-28 R, 291 UTI MiG-15/SBLim-1/2, 14 UIł-28, 100 Jak-11, 220 TS-8, 17 Li-2, 2 Ił-12, 17 Ił-14, 112 CSS-13, 62 Jak-12, 7 An-2. Śmigłowców; 41 SM-1, 2 SM-2. Inne; 4 dywizjony-Zestaw plot. S-75 Dźwina, 120 Armata 37 mm wz. 39, 1 000 Armata 85 mm wz. 39, 30 Armata 100 mm KS-19, 100 Stacje radiolokacyjne.
W 1969r. PLL LOT uruchamia pierwsze stałe połączenie lotnicze z Warszawą. W sezonie letnim loty prowadzono dwa razy w tygodniu. W sezonie zimowym jeden raz w tygodniu. Trasę obsługiwały samoloty An-24. Do użytku oddano niewielki dworzec lotniczy, zlokalizowany przy ulicy Bukowskiej w południowo-wschodniej części Lotniska.

W 1971r. wydłużono drogę startową z 1 950 m do 2 500 m. Modernizacja była spowodowana użytkowaniem przez Wojska Lotnicze samolotów transportowych An-26 i An-12.

W 1973r. PLL LOT z Poznania utrzymywał stałe połączenia z Warszawą, Krakowem i Rzeszowem. Były one obsługiwane przez samoloty An-24.

Wspomniane powyżej Dowództwo Lotnictwa Operacyjnego (zamienione na Dowództwo Wojsk Lotniczych), z niewielkimi zmianami przetrwało do przemian społeczno-gospodarczych. W dniu 1.07.1990r. nastąpiło połączenie Wojsk Lotniczych z Wojskami Obrony Powietrznej Kraju. Od tej pory wojskowe znaczenie Lotniska Ławica maleje.

W dniu 25.08.1991r. na Lotnisku odbyły się pierwsze w Polsce międzynarodowe pokazy lotnicze Air Show – Poznań 1991. Zobacz osobny artykuł.

Pokazy lotnicze Air Show – Poznań 1991. Lotnisko Ławica.

Pokazy lotnicze Air Show – Poznań 1991. Lotnisko Ławica.

 

Początek 90-tych lat to próba ożywienia pasażerskiego ruchu komercyjnego prowadzonego z Lotniska Ławica. W dniu 28.03.1993r. próbowano uruchomić połączenie Poznań – Düsseldorf , a w dniu 25.03.1995r. połączenie Poznań – Drezno. Oba szybko zostały zawieszone. Pierwsze sprawdzone połączenie nawiązano w dniu 28.10.1995r. na trasie Poznań – Kopenhaga-Kastrup.

W dniu 10.08.1996r. odbyły się duże ćwiczenia NATO. Jednym z lotnisk bazowania było Lotnisko Ławica. Na nim lądował między innymi transportowy Lockheed C-141 Starlifter.

W dniu 12.08.1996r. na Lotnisku wylądowała An-124 Rusłan, który przywiózł dwa kompresory dla Zakładów Górnictwa Nafty i Gazu. W dniu 11.08.1997r. na lotnisku ponownie gościł ten samolot.

W dniu 11.11.1997r. przekształcono Przedsiębiorstwo Port Lotniczy Ławica w Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

Malutki terminal szybko stał się ciasny. Konieczna była jego rozbudowa. W dniu 23.09.1997r. otwarto zmodernizowany dworzec lotniczy, którego powierzchnia użytkowa zwiększyła się do 2 400 m kwadratowych. Dzięki temu możliwe stało się odprawienie 100 000 – 200 000 pasażerów rocznie.

W dniu 12.12.1997r. nastąpiło zakończenie budowy nowego parkingu na 200 samochodów.

Od dnia 28.10.1998r. uruchomiono loty do Hanoweru, a od dnia 28.10.2000r. do Brukseli. Następnie w dniu 25.03.2001r. połączenie z Zielona Górą, zawieszone 1.09.2004r.

Szybko okazało się że powiększony dworzec znów jest za ciasny. Dlatego w 2000r. rozpoczęto budowę zapełnienie nowego terminalu. Projekt opracowało poznańskie biuro Studio ADS. Nowy terminal zlokalizowano na zachód od istniejących obiektów cywilnych Lotniska, także przy ulicy Bukowskiej. Architektonicznie przypomina rozpostarty spadochron.

Pierwszym etapem było otwarcie nowej płaszczyzny peronowej powiększonej do 36 200 m kwadratowych. Uroczyste otwarcie nowego, nowoczesnego terminalu nastąpiło 4.11.2001r.. Powierzchnia terminala wynosiła 14 000 m2 a przepustowość 1,2 - 1,5 mln pasażerów rocznie. Lotnisko mogło obsługiwać w ciągu godziny jednocześnie 430 pasażerów w przylocie i 450 w odlocie, co daje 880 pasażerów na godzinę.
Terminal posiadał najwyższy standard kategorii "A" wg ICAO dla głównych pomieszczeń obsługi pasażera. W Terminalu znajdowało się 16 stanowisk check-in oraz 5 gateów. Do dyspozycji pasażerów były klimatyzowane, przestronne sale odlotów i przylotów, biura podróży, restauracja z tarasem widokowym, bary, banki, sklepy, wypożyczalnie samochodów. 
Dla odlatujący za granicę przygotowano bogatą ofertę zakupów w kilku sklepach wolnocłowych. Bardziej wymagający pasażerowie mogli miło spędzić czas w wydzielonym, ekskluzywnym salonie Business Executive Lounge, dla specjalnych gości lotniska przeznaczyło komfortowo urządzone sale VIP. Terminal Pasażerski jest budynkiem inteligentnym, co oznacza, że systemy ogrzewania, klimatyzacji i monitoringu budynku oraz systemy alarmowy i przeciwpożarowy sterowane są automatycznie. Obiekt został przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Nowy Terminal Lotniska Ławica. 2001r.

Nowy terminal od strony pola wzlotów. Jeszcze nie ma przed nim PPS. 2005r.

 

W dniu 2.02.2001r. na Lotnisku uruchomiono terminal cargo, w miejscu dawnego dworca.

W dniu 8.04.2002r. zaczęto obsługiwać połączenie z Wiedniem.

Lotnisko Ławica należy do tych gdzie szybko rozwijało się lotnictwo typu General Aviation. Dlatego w dniu 4.07.2003r. oddano użytku zmodernizowanego terminala, dla obsługi tego ruchu. (W budynku pierwszego dworca lotniczego).

W dniu 14.08.2003r. wylądowała największy samolot An-225 Mrija.

W dniu 8.12.2003r. – Air Polonia uruchomiła połączenie z Londynem, później również z Brukselą, zawieszone po bankructwie przewoźnika. Air Polonia była pierwszą Polską liną kosztową. Jej bankructwo wiązało się z wycofaniem z przedsięwzięcia jednego z udziałowców, co było z góry zaplanowane.

W dniu 26.05.2004r. – Ławica otrzymuje od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego Certyfikat Lotniska Użytku Publicznego.

W dniu 2.12.2004r. – Oddanie do użytku nowej niewielkiej drogi kołowania, która jednak ułatwiła ruch kołowy na Lotnisku. Drogi kołowania; "Alfa" długość: 255m | szerokość: 23m, nośność: PCN 49 R/A/W. "Bravo" długość: 323 | szerokość: 23 m, nośność: PCN 49 R/A/W.

Od 2005r. na Lotnisko weszli dwaj silni operatorzy nisko-kosztowi; Wizz Air i Ryanair.

Wizz Air uruchomił połączenia (do 2008r.) do; Londynu-Luton, Dortmundu, Malmö-Sturup, Oslo-Torp Doncaster/Sheffield-Robin Hood, Glasgow-Prestwick, Sztokholmu-Skavsta, Rzymu, Mediolan-Bergamo. W dniu 31.01.2008r. Lotnisko Ławica staje się dla Wizz Air czwartą bazą tego przewoźnika w Polsce.

Ryanair uruchomił połączenia (do 2008r.) do; Londynu-Stansted, Liverpool-John Lennon, Barcelona/Girona, Bristol, East Midlands, Edynburg.

Od 28.10.2007r. z Lotniska operuje Centralwings. Loty do; Edynburg, Paryża-Beauvais-Tillé, Rzymu-Ciampino.

W dniu 30.03.2008r. British Airways uruchamia pierwsze połączenie do portu lotniczego Londyn-Gatwick, które jednak likwiduje 26.10.2008r..

W dniu 1.04.2008r. Polski przewoźnik Jet Air uruchamia połączenie do Bydgoszcz-Szwederowo i Kraków-Balice, a następnie do berlin-Tegel. Jet Air po wciągnięciu w germański OLT, prezentowany oficjalnie jako Polski OLT Expres, ulega likwidacji.

W listopadzie 2008r. były plany modernizacji drogi startowej, aby wydłużyć ją o 400 m w stronę Miasta Poznań i o 60 m w stronę Przeźmierowa.

W 2009r. Polskie Wojsko całkowicie opuściło Lotnisko Ławica. W dniu 23.12.2009r. wojewoda wielkopolski przejął wojskową część lotniska o powierzchni 18,35 ha od Agencji Mienia Wojskowego.

W kolejnych latach 2009r.-2011r. Wizz air i Ryanair uruchamiają kolejne 5 połączeń.

W dniu 2.04.2012r. OLT Express ogłosiła uruchomienie 6 nowych krajowych połączeń do Wrocławia, Warszawy, Gdańska, Katowic, Szczecina oraz do Krakowa. Już w lipcu 2012r. firma zbankrutowała, a właściwie jej Polska część. Bo germańska nadal się dobrze miała. Sprawa wywołała skandal i oburzenie Polskiego społeczeństwa, tym bardziej, że jednym z szefów firmy był syn Premiera Donalda Tuska. Tysiące Polaków pozostało z niezrealizowanymi biletami. Zostali po prostu okradzeni.

Większość z operacji lotniczych, ok 70% stanowi ruch regularny w dużej mierze oparty na tanich liniach lotniczych. Pozostałe 30% to operacje czarterowe, których popularność rośnie, ale zależy od kondycji biur podróży.

Od dłuższego czasu obserwowano stały wzrost ilości operacji lotniczych i obsłużonych pasażerów. Już w 2008r. liczba odprawionych pasażerów przekroczyła 1 mln (1 274 679), a ilość operacji lotniczych 23 609. Natomiast do listopada 2011r., liczba pasażerów odprawionych to 1 336 735.
Należało rozbudować terminal. Niestety główną przyczyną do rozbudowy były mistrzostwa Europy w piłce nożnej. Okazało się, że gdyby nie ta impreza, to lotnisko nie zostałoby rozbudowane.
Rozbudowa trwała w okresie 2010r.-2013r.. Szacowany koszt blisko 200 milionów złotych. Najpierw zbudowano główną drogę kołowania, równoległą do DS. Do tej pory samoloty kołowały po drodze startowej. Nową drogę kołowania zaopatrzono w szybkie zjazdy. Pozwalają one na zjechanie samolotu z DS. przy prędkości nieco poniżej 90 km/h. Z końcem drogi szybkiego zjazdu samolot ma prędkość około 30 km/h, co pozwala wykonać nawrót na główna DK o około 130 stopni.

Kolejną inwestycją stała się nowa płyta peronowa. Pozwoliła ona na zlokalizowanie dodatkowych 6 stanowisk postojowych na dla samolotów wielkości Boeing B 737 i Airbus A 320.

I wreszcie trzecia inwestycja. Znaczne rozbudowanie istniejącego terminalu. Projekt rozbudowanego terminalu opracowało poznańskie biuro Studio ADS, które wcześniej zaprojektowali terminal oddany do użytku w 2001r. Charakterystyczna bryła z dachem o kształcie spadochronu powiększyła się o bliźniaczą konstrukcję strefy przylotów, a obie części terminalu - obecną i nową - łączy hala główna ze stanowiskami odprawy bagażowo-biletowej. Całkowita powierzchnia użytkowa 17 000 m kwadratowych. Koszt inwestycji to ponad 96 mln zł. W dniu 7.10.2011r. odbyło się symboliczne wmurowanie kamienia węgielnego pod rozbudowywany terminal pasażerski na lotnisku Poznań-Ławica. W akcie wmurowania poświęconego przez Ks. Biskupa Zdzisława Fortuniaka kamienia węgielnego uczestniczyli: Piotr Florek – Wojewoda Wielkopolski, Marek Woźniak – Marszałek Województwa Wielkopolskiego oraz Ryszard Grobelny – Prezydent Miasta Poznania, jak również Zarząd Portu – Prezes Mariusz Wiatrowski oraz Grzegorz Bykowski, Członek Zarządu.

Terminal został oddany do eksplantacji w maju 2012r.. Organizacyjnie dawna część terminalu stała się terminalem przylotowym, a nowa terminalem odlotowym.  Rozbudowany terminal ma trzy kondygnacje, w tym jedna podziemną. Tu umieszczono między innymi sortownie bagażu. Terminal zawiera także nowe biura portu. W 2013r. zmodernizowano stara część terminala, dostosowując ja do potrzeb przylotu.

Obecny terminal jest w stanie obsłużyć ponad 2 miliony pasażerów rocznie. Dzięki rozbudowie port będzie w stanie obsłużyć w ciągu godziny 1 900 pasażerów przylatujących i 1 100 odlatujących.
Powierzchnia całkowita 14 421 m2. Powierzchnia użytkowa 12 813 m2. Powierzchnia zabudowy 8 432 m2. Kubatura 87 430 m3.

Ponieważ podejście na kierunku 28 przebiega nad samym centrum Poznania, dlatego, co jakiś czas odzywają się głosy o koniczności przeniesienia lotniska. Wielu decydentom pasowałoby przeniesienie lotniska cywilnego do Krzesin, a wojsko usuniecie z 31 Bazy Lotnictwa Taktycznego. Obecnie wydaje się to mało prawdopodobne z uwagi na duże koszty poniesione przez państwo na obu lotniskach.

Projekt rozbudowanego terminalu. 2010r.

Rozbudowa terminalu. 2011r.

Nowa część terminalu. 2012r.

Nowa część terminalu. 2012r.

Wnętrze starszej części terminalu. 2012r.

Wnętrze starszej części terminalu. 2012r.

Wnętrze starszej części terminalu. 2012r.

Wnętrze starszej części terminalu. 2012r.

Wnętrze starszej części terminalu. 2012r.

Wnętrze nowej części terminalu. 2012r.

Wnętrze nowej części terminalu. 2012r.

Wnętrze nowej części terminalu. 2012r.

Wnętrze nowej części terminalu. 2012r.

 

 

 

 

Rok

Pasażerowie

Cargo (t)

Operacje lotnicze

1998

192 398

787

9 105

1999

208 367

848

11 063

2000

227 874

885

13 225

2001

227 914

885

15 397

2002

227 498

598

13 007

2003

263 551

1 231

14 174

2004

351 036

1 512

9 202

2005

399 255

2 166

8 983

2006

637 021

2 156

10 722

2007

863 018

2 454

12 062

2008

1 274 679

2 748

23 609

2009

1 271 757

2 150

22 862

2010

1 419 121

2 395

23 601

2011

1 463 443

bd.

23 071

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lotnisko Ławica 2013r.

Port Lotniczy Poznań-Ławica im. Henryka Wieniawskiego (kod IATA: POZ, kod ICAO: EPPO) – międzynarodowy port lotniczy, położony 7 km na zachód od centrum Poznania.

Pod względem liczby odprawianych pasażerów jak też pod względem liczby operacji lotniczych jest to obecnie 6. Polski port lotniczy za warszawskim Okęciem, krakowskimi Balicami, wrocławskimi Strachowicami, gdańskim Rębiechowem i katowickimi Pyrzowicami.

Lotnisko zarządzane jest przez spółkę: 
Port Lotniczy Poznań - Ławica sp. z o.o. powołaną do życia 11.07.1997r.  
KRS 0000003431  NIP 781 – 15 – 33 – 610   REGON   630 981 266
Siedziba spółki: Port Lotniczy Poznań - Ławica sp. z o.o, ul. Bukowska 285. 60-189 Poznań.

Informacje lotniskowa: 061 849 22 83
Zagubiony bagaż: 061 849 23 36

Po lewej stare logo, po prawej logo obowiązujące od 2012r.. Symbolizuje ono literę Ł i strzałkę-samolot jednocześnie.

Początkowo planowano nadanie portowi lotniczemu w Poznaniu imię Ignacego Jana Paderewskiego, jednak z uwagi na fakt, że port lotniczy w Bydgoszczy dokonał wcześniej takiego wyboru, koncepcja upadła. W 2005r. zainicjowano działania mające na celu nadanie portowi imienia Henryka Wieniawskiego – wybitnego polskiego skrzypka, kompozytora i pedagoga. Imię nadano 29.10.2006r. – w dniu finału XIII Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego. Matkami chrzestnymi były: Ida Haendel, Wanda Wiłkomirska i Marina Iaszwili – wybitne skrzypaczki, które w przeszłości były laureatkami Konkursu.

 

Częstotliwości radiowe;

ILS LLZ (id: POZ) — 110,300 MHz

DVOR/DME (id:LAW) — 115,800 MHz

Wieża (Poznań Tower) — 119,975 MHz

ATIS — 124,700 MHz

Ground (kontrola ruchu lotniczego na ziemi) — 131,950 MHz

Zbliżanie — 135,525 MHz

ILS GP — 335,000 MHz

Obsługa Naziemna — 152,550 MHz

Dozwolony ruch lotniczy (IFR/VFR): IFR/VFR
Wzniesienie lotniska/Temperatura odniesienia: 94m (308ft)/26,1°C
Undulacja geoidy w miejscu pomiaru wzniesienia lotniska: 35m
Deklinacja magnetyczna i jej roczna poprawka: 4°E (2011)/7'E

Zapewnianie informacji meteorologicznej. Biuro MET: Lotniskowa Stacja Meteorologiczna Poznań-Ławica. Godziny pracy: H24. Biuro odpowiedzialne za przygotowanie depesz TAF / Okres Ważności: Biuro Prognoz Meteorologicznych we Wrocławiu / H24. Dokumentacja i stosowane języki: METAR, TAF, AIRMET, SIGMET, mapy PL, EN. 

Mapy i inne informacje dostępne przy odprawie: SWH, SWM, SWL.
Wiatr/Temperatura: FL50, FL100, FL180, FL240, FL300, FL340, FL390, FL450, FL530.
Informacje radarowe, zdjęcia satelitarne, System Identyfikacji Wyładowań Atmosferycznych PERUN.

Służba ratownicza i przeciwpożarowa

Kategoria lotniska w zakresie ochrony przeciwpożarowej: CAT 7 ICAO (CAT 9 O/R)
Wyposażenie ratownicze: Sprzęt ratownictwa technicznego i medycznego
Możliwość usuwania uszkodzonych statków powietrznych: NIL

 

DS. Ławica: RWY 10/28 (azymut 099/279). Wzniesienie: 93,9 m n.p.m. Droga startowa 2 503 m x 50 m. Rodzaj nawierzchni: asfalt + beton 300 metrów. Nośność: PCN 46 /F/B/X/T
ARP - współrzędne WGS-84 i lokalizacja: 52°25'16"N 016°49'35"E - Linia centralna RWY, 1055m od THR28

Boeing B 737-55D rejestracja SP-LKE podczas rozbiegu na DS. Lotnisko Ławica. 2012r.

Nowa główna droga kołowania. 2011r. Umieszczona z południowej strony DS. Ma długość 2 500 m. Połączona jest z DS. pięcioma łącznicami, w tym dwa szybkie zjazdy.

Samolot Bombardier DHC 8 kołuje po głównej drodze kołowania. 2012r.

Wschodni fragment pola wzlotów po rozbudowie z szybkim zjazdem. Lotnisko Ławica 2012r.

Płaszczyzna peronowa Lotniska Ławica. 2012r. Lotnisko Ławica posiada dużą PPS, która w zasadzie skład się z trzech płaszczyzn. Najstarsza wschodnia. Stopniowo dobudowywano kolejne fragmenty w kierunku zachodnim. Obecnie ma kształt zbliżony do prostokąta o długości około 850 m i szerokości około 100 m. Lotnisko posiada także dwie powojskowe PPS zlokalizowane w północno-wschodniej części Lotniska. Mają wymiary około 150 m x 70 m oraz 200 m x 150 m.

Najstarsza część PPS. 2012r.

Pierwszy dworzec lotniczy. Obecnie terminal General Aviation oraz Cargo. 2012r.

Lotnicze pogotowie ratunkowe. 2012r.


Nowoczesny budynek lotniskowej straży pożarnej, oddany do użytku w 2005r.. Zdj. 2012r.

 

Dojazd na Lotnisko zapewniają autobusy MPK – Linia 48 i 59. Kursuje codziennie: Dni powszednie, co ok. 25 min. Soboty, niedziele i święta, co ok. 30 min. Bilety: Normalne, według cennika MPK. Autobus zatrzymuje się w pobliżu terminalu. Jest także linia pospieszna Linia L i linia nocna Nr 242.

 

Opracował Karol Placha Hetman