Rozdział

Kraków 19.10.2013r.

Lotnisko Borne Sulinowo

Lotnisko Wilcze Laski

 

Lotnisko Borne Sulinowo i Lotnisko Wilcze Laski na Mapie Rzeczypospolitej 2013r.

Lotniska Broczyno, Nadarzyce, Borne Sulinowo, Wilcze Laski. 2013r.

Lotnisko Borne Sulinowo i Wilcze Laski.  2013r.

Lotnisko Borne Sulinowo i Wilcze Laski. 2013r.

 

Historia regionu Borne Sulinowo, Szczecinek, Czaplinek.

Najstarsze ślady osadnictwa, pochodzące sprzed 2 500 lat, odkryto je na wyspie Bielawia na jeziorze Drawsko i w Starym Drawsku. Na początku naszej ery byli tu Słowianie Pomorscy, częściej nazywani Pomorzanami. W X wieku Pomorze zostało przyłączone do Państwa Polan, pod wodzą księcia Mieszka I. Pomorzanie przez wiele wieków ciążyli ku Koronie. Było to związane z ciągłymi najazdami wojowniczych ludów zamieszkujących dzisiejszą Danię i północne niemcy. Pomorzanie woleli zwierzchność Korony, gdyż ona zawsze dawała im dużą suwerenność. 
Po słynnym Zjeździe Gnieźnieńskim w 1000r. w Kołobrzegu utworzono biskupstwo i obszar ten dostał się pod jego jurysdykcję. O fakcie tym często zapominają niektórzy historycy, nieuznający możliwości jednoczenia ziem nie tylko pod jednym władcą, ale także pod jedną religią. Pomorzanie poprzez rzekę Noteć graniczyli z Polanami, a więc kolebką naszej Państwowości.
Ale już w XI wieku plemiona z zachodu powtórnie zaczęły najeżdżać Pomorze i z końcem panowania Bolesława Chrobrego Polska utraciła nad nimi władzę. Pomorzanie mordowani i podpalani słali petycje do Władców Polski, ale dopiero Bolesław Krzywousty, po uporaniu się z najazdem cesarza Henryka V, z początkiem XII wieku ponownie wcielił Pomorze do Polski. W tym czasie już Szczecinek i Czaplinek były grodami, przypuszczalnie obwarowanymi palisadą ziemno-drewnianą. 
Okres Polski Dzielnicowej i duża odległość Pomorza od Wawelu spowodowała, że Rzeczypospolita zaniedbała sprawy Pomorza. 
XIII wiek to okres, kiedy zakony rycerskie aktywnie biorące udział w krucjatach do Ziemi Świętej „szukały nowego zajęcia”. Toteż jesienią 1286r. książę wielkopolski Przemysław II, pretendent do Polskiego Tronu sprowadził na ten teren rycerzy potężnego Zakonu Świątyni Jerozolimskiej, zwanych w skrócie Templariuszami. Zbudowali oni Świątynny Gród (tempelborg), obok istniejącej osady rybackiej Czaplinek. 
Przemysław II, jako Król Polski i Władca Pomorza w 1296r. został zamordowany, co niekorzystnie wpłynęło na rozwój wypadków na Pomorzu. Na te tereny wkroczyło rycerstwo brandenburskie. 
Wydarzenia 1305r. doprowadziły do likwidacji zakonu we Francji, a następnie w całej Europie. 
W 1345r. czaplińskie dobra Templariuszy przejęli Joannici. 10 lat później spłonął Gród Świątynny spalony przez Szczecińskiego Księcia za sympatię Zakonu Joannitów do margrabiów brandenburskich. Zakonnicy go odbudowali, ale na leżącym 6 km od miasta Czaplinek przesmyku między jeziorami Drawsko i Żerdno znany, jako Drahim. 
Powszechnie, za datę powstania Miasta Szczecinek przyjmuje się 1310r., co nie jest prawdą. Prawdą natomiast jest, że książę Warcisław IV w 1310r. nadał grodowi pewne prawa, co przyjmuje się, jako datę lokowania Miasta. W 1367r., kolejny władca Warcisław V tworzy samodzielne niewielkie Księstwo Szczecineckie, które zostaje zlikwidowane wraz z jego śmiercią w 1390r..

Trzeba także wiedzieć, że tereny te leżały na niezwykle ważnym szlaku handlowym zwanym solnym. Łączył on gród Kołobrzeg z Wielkopolską i resztą Rzeczypospolitej. Kazimierz Wielki kupił¸ od Joannitów Czaplinek i w 1368r. przyjął ich zakon pod opiekę Korony. W tym samym czasie Traktat Drawski miał zakończyć wojnę Polsko-brandenburską i znów włączyć Drahim w lenno do Polski. Jednak na pograniczu nie zapanował spokój, a bogaty zakon nie był zbyt wiernym lennikiem. Po śmierci króla Kazimierza Wielkiego w 1370r. na drahimskim pograniczu rozpętała się wojna joannicko-pomorska, Pomorzanie pustoszyli okolice, jednak Drahimia nie zdobyli. Joannici zaczęli układać się z krzyżakami, aby oderwać Drahim od Polski. Uniemożliwił im to Władysław Jagiełło, który w 1407r. objeżdżając zachodnią Polskę wyprawił się pod Drahim. Wezwał Joannitów do uległości, a gdy nie posłuchali wysłał swoich rycerzy, którzy zdobyli zamek. Król wypędzi¸ zakon szpitalników, a na zamku umieścił siedzibę Polskiego Starostwa Drahimskiego. Przydało się ono, gdy w 1410 r. rycerze z zachodu szli pod Grunwald, załoga Drahimia nie wszystkich przepuściła. Krzyżacy nie poprzestali w swoich zabiegach o Drahim. Skłócali ze sobą pomorskie rody. W 1422r. za ich namową mieszczanie z pobliskiego Drawska zaatakowali i zdobyli na krótko zamek Drahimski. Z tym wydarzeniem związana jest legenda o rybaku Pawle Waszniku, który jak podają kroniki miał w Drahimiu komnatę. Z okna zrzucił sieć, po której do warowni weszła Polska odsiecz. Dziś w rynku miasta Czaplinek stoi pomnik rybaka na pamiątkę tej historii.

W 1409r. oraz 1423r. na zamku w Szczecinku odbyły się Zjazdy różnych możnowładców, które miały w pokojowy sposób rozwiązać statut Ziemi Szczecineckiej. Niestety, zakończyły się one niepowodzeniem. Sytuację polityczną, która trwała od połowy XVI wieku (1536r.) do końca XVII wieku często nazywa się, jako 150-letnią wojnę pograniczną. Przez cały okres istnienia starostwa, Czaplinek pozostawał w cieniu Drahimia, pełniąc funkcję służebną w stosunku do zamku. Podobnie wyglądał statut Szczecinka. W XVI wieku miasta nawiedzały zarazy i pożary. Szczecinek płonął w 1537r., 1540r., 1547r., 1583r.

W 1627r. Szczecinek po raz pierwszy został zajęty przez Szwedów. Jednak został potem zdobyty przez germańskie wojska cesarskie.

Kolejne wydarzenia, które zdecydowały o losach Ziemi Czaplineckiej i Szczecineckiej rozpoczęły się 21.07.1655r. najazdem szwedzkim. Wojska najeźdźców przekroczyły granicę starostwa Czaplineckiego w okolicach Siemczyna, a po splądrowaniu miasta i pogromie mieszkańców wyruszyły w kierunku Wałcza.

W 1657r. po serii niepowodzeń, główne siły szwedzkie wycofały się z Polski paląc za sobą Drahim. Jan Kazimierz na mocy Traktatu Bydgoskiego, oddał starostwo stronie brandenburskiej w zastaw za werbunki w toku trwającej wojny. Pomimo usilnych starań prowadzonych między innymi przez Hetmana Polskiego Stanisława Rewery Potockiego, nie udało się odzyskać starostwa aż do pierwszego rozbioru Polski w 1772r., po którym ziemie te znalazły się pod zaborem pruskim.

Szczecinek drugiej połowy XVII wieku to pasmo nieszczęść. Pożary, zarazy i często zmieniający się właściciele miasta.
Wiek XVII okazał się dla Czaplinka korzystny m.in. ze względu na wyraźny rozwój gospodarczy i urbanistyczny. Miasto posiadało wtedy jeden z największych na Pomorzu Zachodnim ośrodek rzemiosła sukienniczego, młyny, wiatraki, tartak, oraz cegielnię. Czaplinka nie omijały jednak wielkie pożary, które niszczyły miasto prawie w całości. W II połowie XVIII wieku Drahim stopniowo tracił znaczenie na rzecz miasta, a zamek zaczął popadać w ruinę. 

W 1721r. Szczecinek stał się miastem garnizonowym. Był wówczas już wydany zakaz budowy drewnianych domów, aby zmniejszyć ryzyko pożarów.

W 1772r. nastąpił I rozbiór Rzeczypospolitej. Całe Pomorze znalazło się pod panowaniem prusaków. W 1815r. wprowadzono nowy podział administracyjny prus na prowincje, rejencje i powiaty. Po okresie wojen napoleońskich, Europa miała już dojść bezsensownych wojen i towarzyszących im zniszczeń. Wraz z rozwojem światowego przemysłu, opartego na węglu i stali, rozpoczął się nowy rozdział historii rejonu. Szlaki komunikacyjne z kierunku północno-południowego, zmieniały się na wschodnio-zachodnie. Ożywił się handel z Gdańskiem. W miastach rozpoczęła się budowa dróg, brukowanych ulic, sieci gazowniczej, powstała poczta wraz z telegrafem. Od 1878r. do Szczecinka i Czaplinka doprowadzono pierwsze linie kolejowe.

Okres wielkiej wojny światowej był dla rejonu stosunkowo spokojny. Problemy rozpoczęły się od 1933r., kiedy to rozpoczęto budowę umocnień wojennych, nazwanych później Wałem Pomorskim. Po raz kolejny germańcy szykowali się do wojny. W 1938r. germańcy spalili synagogę w Szczecinku. W 1939r. w Szczecinku stacjonował sztab XIX korpusu armijnego germańców. W okresie II wojny światowej w Czaplinku i jego okolicach, utworzono obóz pracy dla jeńców sowieckich, a spora grupa Polaków była zatrudniona przez germańców, jako robotnicy przymusowi (niewolnicy).

Miasta Szczecinek i Czaplinek znajdowały się na linii germańskich umocnień zwanych Wałem Pomorskim i były bronione przez doborowe oddziały. W dniu 27.02.1945r. miasto Szczecinek zajmuje armia sowiecka. Po przełamaniu głównych pozycji Wału Pomorskiego w kierunku Czaplinka nacierały oddziały 7 pułku 3 Dywizji Piechoty. Z rozkazu majora Stanisława Rusijana, trzy bataliony wspierane przez pododdziały artylerii zdobyły Miasto Czaplinek 3.03.1945r.. Po około trzystu latach byli to pierwsi Polscy żołnierze. Na mocy porozumień wielkich tego świata tereny te powróciły do Polski.

W marcu 1945r. odbywają się pierwsze zgromadzenia ludności Polskiej wygnanej z Kresów. Od kwietnia 1945r. księża katoliccy odprawiają msze święte. W lipcu 1945r. powstaje Powiat Szczecinecki. W dniu 7.07.1945r. sowieci przekazują władzę administracyjną komunistom Polskim.

Borne Sulinowo

Borne Sulinowo to jedno z dziwniejszych miast w Europie. Leży w Województwie Zachodniopomorskim, w Powiecie Szczecineckim. Jest siedzibą Gminy Miejsko-Wiejskiej. Miasto położone jest między jeziorami; Pile i Dołgie. Atrakcją jest tzw. podwodny las, tj. część wyspy, która zapadła się do jeziora Pile, Wrzosowiska Kłomińskie, opuszczona miejscowość Kłomino i inne obiekty pomilitarne.

W struktury administracyjne Rzeczypospolitej zostało włączone dopiero w 1993r. (z chwila wyprowadzenia armii sowieckiej z Polski). Znalazło się wówczas w województwie Koszalińskim.

Miasto Borne Sulinowo. 2013r.

Miasto Borne Sulinowo i Lotnisko. 2013r.

 

Historia Borne Sulinowo

Historia Borne Sulinowo jest stosunkowo krótka. Germańcy poszukując nowego miejsca pod poligon zainteresowali się okolicami wsi Linde (Lipa). Wysiedlono tutejszą ludność. Od 1933r., na miejscu wsi Linde, zaczęto wznosić garnizon wojskowy. W 1936r. miasteczko zostało ukończone. Otrzymało nazwę Groß Born. Samo miasteczko jest niewielkie i jego struktura została wpisana w koło o średnicy około 1 500 m. główna zabudowa leży na powierzchni około 150 hektarów. Z każdej strony otoczone jest lasami, z niewielkim dostępem do jeziora Pile. Łącznie cały obszar garnizonu liczył około 20 000 hektarów (inne dane 18 000 hektarów) i zajmował głównie lasy, łąki i nieużytki. W lasach zbudowano kilka obiektów wojskowych; strzelnice, podziemne magazyny żywności, obiekty placów taktycznych.

Osiedliła się tu szkoła artylerii wermachtu. Uroczystego otwarcia dokonał adolf hitler w dniu 18.08.1938r.. W przededniu agresji zarazy germańskiej na Rzeczypospolitą w garnizonie stacjonowała dywizja pancerna.

We wrześniu 1939r. germańcy zorganizowali tutaj obóz jeniecki, który funkcjonował do stycznia 1945r.. Pierwszymi jeńcami byli tutaj Żołnierze Polscy. W lutym 1941r. w obozie było 3 731 jeńców francuskich, a w styczniu 1945r. 5 391 Polaków, w tym żołnierze Powstania Warszawskiego. 

W trakcie II wojny światowej, na poligonie ćwiczyły oddziały germańców walczące później w Afryce. Poligon miał duże znaczenie. Drugim ważnym poligonem była dla nich Pustynia Błędowska.

W dniu 27.02.1945r. armia sowiecka zajęła Szczecinek. Dopiero 3.03.1945r. sowieci zajęli Czaplinek. Właśnie pomiędzy 27.02.1945r., a 3.03.1945r. sowieci wkroczyli do Bornego Sulinowa. Co istotne, germańcy oddali obiekt praktycznie nienaruszony i niezaminowany, bo po prostu wycofali się z niego. Takie działanie było podyktowane przekonaniem, że nawet jeśli umocnienia Wału Pomorskiego nie powstrzymają moskali, to po ewentualnym zawieszeniu broni i po podpisaniu stosownych układów pokojowych, zostaną zachowane granice z 1.09.1939r.. Tak jednak się nie stało i germanie się przeliczyły.

W 1945r. miejscowość została zajęta przez armię sowiecką. Miejscowość nie została włączona w administrację Polski, choć teoretycznie była w administracji Polskiej, jako „tereny leśne”.

Droga Krajowa Nr 20 łącząca Szczecinek z Czaplinkiem omijała szerokim łukiem Borne Sulinowo. Teoretycznie do miejscowości Borne Sulinowo można było dojechać od Miejscowości Krągi lub Łubowo.  Jednak równo z linią lasu były szlabany i budki wartowników sowieckich, którzy wydawali jedyną komendę – „Na zad”. Wzdłuż linii lasów były tablice ostrzegawcze po Polsku i rosyjsku (różne w różnych okresach PRL). Jeszcze trudniej byłoby dotrzeć do Bornego Sulinowa od strony południowej. Tam jest wielki poligon Borne Sulinowo (głównie dla czołgów i artylerii), poligon Nadarzyce, kolejne sowieckie miasto Kłomino i miejscowość Brzeźnica-Kolonia koło Jastrowa z obiektem 3002 (skład broni jądrowej, od 1970r. do 1992r.). Od południa drogi miały numery. Np. 1298Z, 1299Z.

Najważniejszym środkiem transportu do garnizonu była kolej. Moskale doprowadzili tu linię kolejową, o szerszym, typowym dla siebie rozstawie torów. W tym celu zmodernizowano jedą z istniejących tu linii wiodącej na wschód. Eliminowało to konieczność zmiany wózków wagonowych lub nawet całkowity przeładunek sprzętu i żołnierzy.

W okolicznych lasach sowieci zbudowali kilkanaście ważny obiektów militarnych; stanowiska wyrzutni pocisków balistycznych (w tym RSD-10 Pionier / SS-20), składy broni konwencjonalnej i jądrowej, magazyny broni chemicznej (cyjanki, iperyt/gaz musztardowy, fosgen i inne). Magazyny paliw mogły pomieścić 66 800 m3 materiałów pędnych. Znajduje się tutaj kilka strzelnic; dla broni osobistej żołnierzy, czołgowych i artyleryjskich.

Jednak nie ma tutaj takich obiektów jak podziemne miasta na wzór tych w Górach Sowich. Wynika to z niskiego poziomu wód gruntowych i luźnego podłoża. Kolejni użytkownicy także nie wznieśli ogromnych budowli obronnych. Według doktryny wojennej moskali, ich armia jest mobilna. Może w każdym momencie rozpocząć zmianę lokacji. Nie jest dla niej istotne podstawowe zaopatrzenie, choćby w żywność. Armia ta żywi się tym, co zrabuje tubylczej ludności. Dla moskali istnieje tylko jeden obiekt do obrony – moskwa i kreml. Symbol zniewolenia Europy wschodniej i większości Azji. Głównie stacjonowały tu oddziały zmechanizowane, pancerne i mobilne wojska rakietowe. W 1990r. garnizon zajmowało około 15 000 sowieckich żołnierzy.

Smutnym obiektem pozostawionym przez żołnierzy CCCP jest cmentarz żołnierski, położony przy szosie Borne Sulinowo – Krągi, niedaleko cmentarza jeńców, którzy zginęli podczas II wojny światowej. Co ciekawe cmentarz CCCP jest dużo większy od tego jenieckiego. Są tu pochowani żołnierze, którym nie dopisało szczęście i zginęli podczas ćwiczeń wojskowych, bądź zwykłych wypadków, czy w efekcie awantur pomiędzy pijanymi sołdatami. Moskale nie odsyłają ciał zmarłych rodzinom. Swoich żołnierzy grzebią niemal na miejscu. Tak było, jest i będzie. Na cmentarzu są także pochowane dzieci, którym niedane było długo żyć.

Sowieci siedzieli tutaj do października 1992r.. Ostatni transport odjechał na wschód w dniu 12.10.1992r..

W kwietniu 1993r. Miasto przekazano Polskim władzom cywilnym.

Ponieważ istniała obawa, że teren może być silnie skarżony, dlatego Polskie władze zleciły przeprowadzenia badań Wojskowej Akademii Technicznej i Uniwersytetowi Śląskiemu. Nie wykazały one znacznych przekroczeń, zarówno promieniowania jak i skażenia gleby i wody. Niemniej jednak, można tutaj znaleźć jeszcze beczki z bronią chemiczną (np. iperyt/gaz musztardowy). Do dnia dzisiejszego, na terenie poligonu można wykopać niewybuchy (niewypały). Dlatego kiedy w lesie wybuchnie pożar akcja gaśnicza może być prowadzona tylko z powietrza. Generalnie pożarów się nie gasi, do momentu, kiedy płomienie zbliżą się do zabudowań.

W dniu 5.06.1993r. nastąpiło uroczyste otwarcie Miasta. W dniu 2.10.1993r. Miasto otrzymało prawa miejskie, nadane przez Radę Ministrów Rzeczypospolitej i zostało zdemilitaryzowane. Miasto ma 35 ulic. Rozpoczęto proces zasiedlania nowymi mieszkańcami. Głównie byli to emeryci-górnicy, którzy chcieli opuścić Śląsk i szukali ciszy i kontaktu z przyrodą. W ciągu dwóch lat (do 1995r.) w Mieście osiedliło się 1 549 mieszkańców. W 2010r. było 3 700 mieszkańców.

Władze Gminy postawiły na turystykę, wykorzystując pozostałości militarne i walory przyrodnicze. Władze Miasta, by uatrakcyjnić i ułatwić turystom zwiedzanie Bornego Sulinowa, wytyczyły na jego terenie ścieżkę turystyczno-spacerową o długości ok. 13 500 m. Przy ścieżce znajduje się 21 wartych obejrzenia obiektów. Przy każdym z nich ustawiona została trójjęzyczna (Polski, angielski, niemiecki) tablica informacyjna. Prawie każda tablica zawiera historyczne zdjęcia, umożliwiając w ten sposób porównanie dawnego i obecnego wyglądu obiektu. Niektóre budynki nie zostały jeszcze wyremontowane. W Mieście jest muzeum, którego właścicielem i przewodnikiem jest Andrzej Michalak telefon: 505 702 541 lub 605 741 823.

 

Obiekty na trasie ścieżki turystyczno-spacerowej:

1. Urząd Miejski w Bornem Sulinowie

Zarówno w okresie germańskim jak i sowieckim znajdowała się tu siedziba dowództwa garnizonu.

2. Skwer przed Urzędem Miejskim

Poprzednio był wykorzystywany, jako plac apelowy i miejsce przeglądu wojsk.

3. Dawna kantyna oficerska

Miejsce stołowania się oficerów germańskich, a następnie sowieckich.

4. Dawny szpital wojskowy

Największy budynek w mieście o powierzchni ponad 12 000 m². Wybudowany w okresie germańskim, pełnił tę samą rolę również w okresie sowieckim.

5. Brama wjazdowa do Bornego Sulinowa od strony Łubowa

Przy bramie znajdowała się wartownia, biuro przepustek i inne pomieszczenia pomocnicze.

6. Rampa kolejowa

Umożliwiała za- i wyładunek towarów i żołnierzy dowożonych pociągami. Obecnie linia kolejowa do Bornego Sulinowa jest nieczynna.

7. Magazyny przy ul. Towarowej

Cztery duże, podpiwniczone magazyny, z windami, rampami i podjazdami.

8. Dawna siedziba wojskowej straży pożarnej

Budynek powstały w 1935r. pierwotnie wykorzystywany był, jako stajnia. W okresie sowieckim mieścił się tu siedziba garnizonowej straży pożarnej.

9. Lotnisko sportowe

W okresie germańskim znajdowało się tu lotnisko wojskowe. moskale wykorzystywali ten teren, jako lądowisko dla śmigłowców.

10. Osiedle bloków mieszkalnych typu "Leningrad"

Budynki wybudowano w latach osiemdziesiątych XX w. z wielkiej płyty pochodzącej z leningradzkiej fabryki domów.

11. Skwer między ulicami: Konopnickiej i Chopina

Dawny plac apelowy wykorzystywany niegdyś na zbiórki, apele i ćwiczenia musztry wojskowej.

12. Brama wjazdowa do Bornego Sulinowa od strony Szczecinka

Przy bramie znajdowało się kilka zabudowań (wartownia, biuro przepustek) rozebranych w 1995r.

13. Dom Żołnierza

Budynek w okresie germańskim pełnił dydaktyczną, moskale urządzili w nim klub żołnierski, a przed frontem budynku ustawili na okazałym cokole pomnik lenina.

14. Budynek kulturalno oświatowy przy Zespole Szkół im. Bohaterów Oflagu II D

Przed wojną była tu stołówka żołnierska, moskale urządzili tu również niewielką izbę pamięci.

15. Hala sportowa

Hala sportowa wybudowana została w okresie sowieckim, natomiast skrzydła boczne budynku pochodzą z czasów germańskich (pierwotnie były tu stajnie i warsztaty).

16. Kościół pw. Brata Alberta

Kościół mieści się w dawnej germańskiej stołówce oraz dobudowanej przez moskali sali, pełniącej niegdyś funkcję kina.

17. Budynek aresztu wojskowego

Budynek pełnił funkcję aresztu zarówno w okresie germańskim, jak i sowieckim. Przy budynku zachował się spacerniak.

18. Dom Oficera

Duży budynek o ciekawej architekturze położony nad jeziorem Pile. Wybudowany przez germańców w 1935r.-1936r., pełnił funkcje reprezentacyjne. Było tu kasyno oficerskie, wykwintna restauracja oraz olbrzymia sala koncertowa mogąca pomieścić ok. 1 000 widzów. W okresie sowieckim mieścił się tu Garnizonowy Dom Oficera z salą taneczną, szkołą muzyczną, biblioteką, salą kinową, salą koncertową i restauracją. W dniu 1.02.2010r. w Domu Oficera wybuchł pożar, który strawił m.in. salę koncertową i wiele innych pomieszczeń.

19. Pozostałości willi gen Heinza Guderiana

Reprezentacyjna willa dla najwyższych rangą gości odwiedzających poligon Borne-Sulinowo w czasach germańskich. Potem były tu mieszkania żołnierzy sowieckich. W 1990r. budynek spłonął i od tego czasu znajduje się w coraz większej ruinie.

20. Willa gen. Dubynina

Willa zbudowana została w latach trzydziestych XX w. dla komendanta garnizonu Borne-Sulinowo. Po wojnie spełniała funkcję hotelu dla wyższych oficerów sowieckich. Willa była okresową siedzibą gen Wiktora Dubynina

21. Półwysep "Głowa Orła"

Półwysep o charakterystycznym kształcie przypominającym głowę orła, położony nad jeziorem Pile.

 

Miejscowość Kłomino

Miejscowość Kłomino leży 12 km na południe od Bornego Sulinowa. Jest pozostałością germańskiego, a potem sowieckiego miasta w Polsce. Historia Kłomina zaczyna się od germańskiego osiedla oddziałów „służby pracy”, przekształconego w obóz jeniecki, z końca 1938r.. W listopadzie 1939r. było tu więzionych 6 000 Polaków. W 1945r. całość zajęli sowieci. Wybudowano tu kolejne bloki, sklepy, garaże i kino. Do miasta wiodły tylko dwie brukowane drogi niedostępne dla Polaków. Do 1992r. w Kłominie mogło mieszkać nawet 5 000 mieszkańców. W przeciwieństwie do Bornego Sulinowa Kłomino, po 1993r., nie zostało zasiedlone. Swego czasu pojawiła się oferta sprzedaży Kłomina za 2 mln złotych, chętny się jednak nie znalazł. Od 2008r. miasto jest wyburzane, bo budynki grożą zawaleniem. Pozostaną tylko 4 budynki: 1 należący do urzędu gminy Borne Sulinowo, jeden prywatny blok oraz 2 należące do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Obecnie (2010r.) Kłomino ma 12 mieszkańców.

Powszechnie podawana jest informacja, że z rozbieranych domów w Kłomnie pozyskano cegłę na budowę Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Może jest to informacja prawdziwa. Tym bardziej, że pałac, oddany do użytku w 1955r., był darem sowieckim dla Warszawy i jak na ironię z cegły germańskiej (?). Faktem jest, że powszechnym zjawiskiem było wywożenie dóbr materialnych z ziem odzyskanych; dachówki, cegły, bram, furtek, płotów, drzwi i okien, mienia ruchomego oraz innych przedmiotów. Sytuacja ta była spowodowana brakiem uregulowań prawnych za czasów PRL, a następnie potwierdzona przez Prezydenta Rzeczypospolitej Aleksandra Kwaśniewskiego, który zawetował ustawę o powszechnym uwłaszczeniu. W efekcie Polscy osadnicy, nie mając aktów prawa własności, są stopniowo eksmitowani przez germańców, którzy takie dokumenty posiadają. 

Kłomino 2013r.

 

Lotnisko Borne Sulinowo

Lotnisko Borne Sulinowo powstało z chwilą założenia garnizonu. Lądowały tu niewielkie samoloty transportowe, które zwykle na swoich pokładach przywoziły wysokich germańskich oficerów i pocztę. Po 1945r. z Lotniska korzystały głównie śmigłowce (Mi-1, Mi-2, Mi-4, Mi-8), przewożąc towary, pocztę i pasażerów. Śmigłowce były wykorzystywane także do koordynacji i oceny ćwiczeń poligonowych i transportu rannych do miejscowego szpitala. Ci, którym się nie poszczęściło byli grzebani na żołnierskim cmentarzu.

W 2013r. oddano do użytku wielofunkcyjne lądowisko. Lotnisko jest typowo cywilne, przeznaczone dla ruchu General Aviation i amatorskiego.

Lotnisko posiada DS. o wymiarach 235m (250m) x 15m, na kierunku 11/29. Nawierzchnia asfalto-betonowa. Jest także DS. pomocnicza o wymiarach 220m x 10m o nawierzchni betonowej i była praktycznie drogą kołowania i obsługi samolotów i śmigłowców. Na lotnisku można wytyczyć także DS. o nawierzchni gruntowej, trawiastej o wymiarach 350m x 120m.

Lotnisko jest własnością Stowarzyszenia Lotniczego w Bornem Sulinowie, które działa na podstawie Ustawy o stowarzyszeniach. Jednym ze statutowych celów organizacji jest odbudowa lotniska do celów ratunkowych, turystycznych i sportowych. Poza tym Stowarzyszenie Lotnicze zajmuje się propagowaniem wiedzy i sportu lotniczego, głównie wśród młodzieży. Stowarzyszenie zostało zarejestrowane przez Sąd Okręgowym w Koszalinie, I Wydział Cywilny, ul. Waryńskiego 7, 75-950 Koszalin, dnia 6.08.1998r. i jest wpisane do Rejestru Stowarzyszeń, w dziale “A”, pod pozycją St 525. Organem nadzorującym jest Starostwo Powiatowe w Szczecinku, Wydział Współpracy i Kontroli, ul. 28 Lutego 16, 78-400 Szczecinek, (pokój 204, tel. (+48)(94) 37-24-488 wew. 138).

Numer w Rejestrze Stowarzyszeń KRS: 0000066113
Statystyczny numer identyfikacyjny REGON: 330866178
Podatkowy numer identyfikacyjny NIP: 673-16-64-284
Główny rachunek bankowy Pomorski Bank Spółdzielczy oddział w Bornem Sulinowie,
nr 85811056-2769-2706-11
STOWARZYSZENIE LOTNICZE
Adres; ul. Szpitalna 1 78-449 Borne Sulinowo
www.mikroloty.bornesulinowo.pl

wieslaw.filosek@interia.eu

telefony; 0 506 434 216, +48 692 131 420

Współrzędne Lotniska; N 53 34 31.8  E 16 31 38.4

Łączność radiowa na fali; 123.45 MHz czynna tylko w czasie lotów lub po wcześniejszym zgłoszeniu.

Dla małych samolotów jest możliwość hangarowania. Na Lotnisku jest dostęp do paliwa lotniczego.

Lotnisko Borne Sulinowo 2013r.

Lotnisko Borne Sulinowo 2012r.

 

Lotnisko Borne Sulinowo 2012r.

Lotnisko Borne Sulinowo 2012r.

Lotnisko Borne Sulinowo 2012r.

 

Lotnisko Wilcze Laski

Lotnisko Wilcze Laski to było lotnisko wojskowe i typowej infrastrukturze z 50-lat XX wieku.

Leży w odległości około 14 km na południe od Miasta Szczecinek, w pobliżu miejscowości Wilcze Laski. Należy do kompleksu militarnego określanego obecnie nazwa Borne Sulinowo i leży na wschodnim jego skraju, wśród lasów i nieużytków.

Współrzędne geograficzne; 53°35'39"N   16°42'56"E.

Posiada DS. o wymiarach 2 300 m x 30 m, na kierunku 10/28, z nawierzchnią betonową. Posiada także równoległa drogę kołowania o szerokości 10 m, od strony południowej.

Przez wiele lat było zapasowym lotniskiem dla 6 PLM-B i 9 PLM. Średnio 2-4 razy w roku przybywały to samoloty wspomnianych Pułków. Były to głównie samoloty Lim-2, Lim-5, Lim-6 bis, MiG-21 oraz Su-22. Lotnisko miało typową infrastrukturę dla lotnisk zapasowych. Stałymi budynkami były tylko obiekty stanowiska dowodzenia i kierowania lotami, gdzie stacjonował sztab i personel stały Lotniska. Jest to budynek dwukondygnacyjny, niepodpiwniczony. Lotnisko posiadał strefę rozśrodkowania samolotów zlokalizowaną w lesie, z betonowymi stojankami. Było tam miejsce dla około 16-18 samolotów, czyli połowy stanu typowego Pułku bojowego. W lesie zorganizowano także czasowy bomboskład. Lotnisko nie dysponowało stałym składem MPS. Materiały pędne dostarczano dystrybutorami samochodowymi na czas ćwiczeń. Również ubezpieczenie lotów w postaci łączności radiowej, systemu radiolokacyjnego oraz nocnego oświetlenia rozwijano na czas ćwiczeń. W czasie ćwiczeń (poligonów) oficerowie kwaterowali w domach prywatnych w pobliskich miejscowościach. Natomiast żołnierze służby zasadniczej biwakowali w namiotach rozłożonych w lesie. Kuchnie polowe zapewniały wyżywienie. Ćwiczenia organizowano zwykle w okresie wiosna-lato. Rzadko prowadzono ćwiczenia w okresie zimowym, z uwagi na brak wystarczającej ilości sprzętu i ludzi do zimowego utrzymania DS w pełnej gotowości do użycia. Obawiano się uwięzienia samolotów po nagłych obfitych opadach śniegu. Samoloty uderzeniowe ćwiczenia lotnicze przeprowadzały głównie na pobliskim poligonie Nadarzyce.

Obecnie Wilcze Laski są lotniskiem prywatnym (?), jednak jest praktycznie niewykorzystywane lotniczo. Tylko czasami zjawiają się na nim motolotniarze lub modelarze i wykonują amatorskie loty. Przyległe obszary są obecnie wykorzystywane do celów rolniczych. Latem na szczecineckim lotnisku odbywają się zloty modelarskie, zloty użytkowników starych pojazdów i inne imprezy motorowe.

Dojazd do lotniska jest utrudniony i wymaga dotarcia do miejscowości Wilcze Laski lub Borki, które leżą z dala od drogi krajowej Nr 11.

Lotnisko Wilcze Laski 2013r.

Lotnisko Wilcze Laski 2013r.

Lotnisko Wilcze Laski 2013r.

Lotnisko Wilcze Laski. Dojazd od strony miejscowości Borki.  2013r.

 

Zdjęcia z witryn Googlemaps i Wikimapa.

Opracował Karol Placha Hetman