Kraków 07.01.2009r.
085b Rozdział 1950.08.20.
OKB Jakowlew PL Jak-17 / W Agata
Polska

Pierwszy polski samolot myśliwski z napędem turboodrzutowym. Patrz Rozdział 1946.04.24. Jak-15 .
Konstrukcja


PL Jak-17 W nb 02 Czyżyny 2008r. zdjęcie Karol Placha Hetman. 


Konstrukcja Jak-17
Samolot jednomiejscowy, jednosilnikowy średniopłat o konstrukcji prawie całkowicie metalowej i prostych skrzydłach. Konstrukcja karownicowa kryta blachą. Często w publikacjach określany jako typ przejściowy, co należy rozumieć, że konstrukcja w momencie wprowadzenie na uzbrojenie była już przestarzała. I nie ma co się dziwić, gdyż była oparta na tłokowym samolocie Jak-3. Sam Jak-17 był nieco udoskonalonym pierwszym sowieckim odrzutowcem Jak-15.
Płaty proste dwudźwigarowe z niewielkim wznosem o konstrukcji z duraluminium. Obrys typowy dla skrzydeł samolotów z okresu II wojny światowej. Wyposażone w lotki i klapy typu krokodylowego. Na końcu skrzydeł zamontowano zamki do powieszenia dodatkowych zbiorników paliwa.
Kadłub typu redanowego, wykonany jako kratownicowy z rur stalowych, kryty blachą duraluminiową. Kadłub oprofilowano od dołu i od góry. Silnik odrzutowy umieszczony był w przedniej części kadłuba, z dyszą pod kadłubem, na wysokości kabiny pilota. Ogonowa część kadłuba pokryta była pod spodem blachą żaroodporną. Wewnętrzne zbiorniki paliwa umieszczono tylko w kadłubie. Kabina pilota zamknięta, oszklona, nie hermetyczna. Osłona składała się z trzyczęściowego stałego wiatrochronu i wypukłej osłony odsuwanej do tyłu. 
Usterzenie klasyczne o konstrukcji metalowej. Ster kierunku jako jedyny element pokryto płótnem.
Podwozie trójkołowe z przednim kółkiem, chowane w locie; golenie główne chowane w skrzydła. W położeniu schowanym, żadne z kół nie jest zasłonięte całkowicie. Przedni zespół podwozia jest zamontowany niemal na zewnątrz kadłuba i zakryty częściowo owiewkami.

Konstrukcja Jak-17 W
Wersja dwumiejscowa.
Na końcu skrzydeł brak zamków do podwieszania dodatkowych zbiorników paliwa. Istnieje jednak przypuszczenie, że samoloty eksploatowane w Polsce zostały w nie wyposażone.
Kabina dwumiejscowa z miejscami w układzie tandem. Miejsce na drugi fotel uzyskano poprzez wydłużenie kabiny nieco do przodu i tyłu. Zakryto ją kilkuczęściową długą wspólną osłoną, z częściami na członkami załogi odsuwanymi do tyłu.
Samolot nie posiada uzbrojenia, choć istniała możliwość jego zabudowy. Nie czyniono jednak tego, gdyż maszyna stawała się za ciężka i słaby napęd sobie z nią nie radził.

Napęd Jak-17
Jeden silnik turboodrzutowy ze sprężarką osiową RD-10 A, o ciągu 1 x 9,80 kN ( 1 x 1 000 kG ). Silnik ten stanowi rozwiniecie niemieckiego silnika Junker Jumo 004. W Polsce dodatkowo w Rzeszowie zbudowano 30 sztuk tego typu silnika. 
Eksploatowane w Polsce samoloty Jak-17 W były napędzane także wcześniejszą wersja silnika RD-10, o ciągu 1 x 8,83 kN ( 1 x 900 kG ), przy 8 700 obr / min.
Uruchamianie silnika RD-10 jest dosyć skomplikowane i obejmuje kilka punków, które musieli perfekcyjnie opanować piloci i technicy;
1. Wyjąć prawą i lewą świecę, oczyścić i założyć ponownie. 
2. Wylać naftę z komór spalania i dyszy wylotowej. Przetrzeć dyszę wylotową do sucha. 
3. Podłączyć akumulator i podgrzewać świecę, aż osiągną temperaturę 2200 C ( w ciągu 10 minut ). 
4. Przy temperaturze powietrza –50 C podgrzewać lampami aż termopary wskażą temperaturę +1500 C. Potem podać komendę: „Zdjąć zagłuszki i przetrzeć dyszę” . 
5. Podać komendę: „Od dyszy” i przełącznik akumulatora przestawić do dołu. Przełącznik silnika przestawić do dołu. 
6. Podać komendę: „Do zalania” i przez 3-4 sekundy naciskać przycisk „Zalania”. 
7. Podać komendę: „Od dyszy” i naciskać starter spalinowego silniczka rozruchowego, jednocześnie przełącznik zapalania przesunąć w przednie położenie. 
8. Jeżeli obroty turbiny wzrosną do 600 - 800 obr/min, włączyć zapalanie. 
9. Jeżeli obroty wzrosną do 1 800 – 2 000 przesunąć kran przeciwpożarowy i manetkę gazu do przodu i pilnie śledzić temperaturę wychodzących gazów. Nie powinna być większa niż 6800 C. 
10. Wyłączyć spalinowy silniczek rozruchowy. Jeżeli temperatura gazów będzie większa niż 6800 C w ciągu 2-3 sekund silnik należy wyłączyć. 
11 Przy obrotach 2 800 – 3 000 wyłączyć zapalanie. Ciśnienie oleju w silniku nie mniejsze niż 0.3 atm przy temp nie większej niż 300 C. 

Wyłączenie silnika wymaga też specjalnej uwagi. Czynności: 
1. Ubrać manetkę gazu na luźny bieg i na manetce nacisnąć „Zapalanie”. Jednocześnie cofnąć manetkę gazu i kran pożarowy całkowicie do tyłu. 
2. Jeżeli po wyłączeniu w dyszy pojawi się płomień zapuścić silniczek rozruchowy i wydmuchać. Jeżeli to nie pomaga należy uruchomić silnik główny. Popracować na wolnych obrotach dłuższy czas z włączonym „Zapalaniem”. 
3. Silnik można zakrywać osłonami jeśli temperatura gazów w reaktywnej dyszy nie przekracza 1000 C. 

Należy dodać, że w praktyce przy uruchamianiu silnika te awaryjne historie zdarzały się bardzo często. Było bardzo niebezpiecznie, kiedy benzyna nie zapali się i tylko ciurkiem lała się z dyszy wylotowej. Lub zapaliła się, ale obroty silnika nie rosły, a rosła temperatura. W takich przypadkach biło się rekordy szybkości opuszczania kabiny, gdyż pożar i wybuch były bardzo prawdopodobne. Przed powtórnym zapuszczaniem, żeby uniknąć wybuchu należało obowiązkowo oczyścić dysze z paliwa. Grupa silnych mechaników unosiła nos samolotu do góry i wylewała z dyszy nie spaloną benzynę. Kiedy benzyna wyparowała i beton był suchy, można było znowu zająć miejsce w kabinie i rozruch silnika rozpocząć od nowa. Kiedy jednak benzyna zapali się i obroty turbiny zaczną rosnąć, a temperatura nie wzrośnie więcej niż 6800 C, przy obrotach turbiny powyżej 2 000, otwiera się zawór z naftą i jeśli ta z kolei się zapaliła, zamykało się dopływ benzyny i silnik można było uważać za uruchomiony.
Zapas paliwa to 640 litrów w kadłubie + 2 x 180 litrów w zbiornikach podwieszanych. Paliwo : nafta T - 1, czysta benzyna B-72, B-90, + 5% MS.

Silnik RD-10 A z samolotu Jak-17 W. Czyżyny 2008r. zdjęcie Karol Placha Hetman. 

Wyposażenie
Pokładowa nadawczo-odbiorcza radiostacja UKF typu RSI-6.
Radiopółkompas. 

Uzbrojenie
2 działka 23 mm NS-23 23 mm ( po 60 nabojów ) w dolnej części kadłuba. Jak-17 W ( UTI ) nie był uzbrojony.

Dane T-T 

Dane T-T

 

Jak – 17  1947.01.05.

Jak-17 W

 

Wymiary

 

 

 

Miano

R

 

9,20

9,20

M.

D

 

8,78

8,78

M.

H

 

2,70-2,80

 

M.

Pow. nośna

 

14,85

14,85

M2

Masa

Własna

2 081 - 2 430

2 094

Kg

 

Całkowita

2 890

2 906

Kg

 

Max

3 323 z dodatkowymi zb.

 

Kg

 

Ładunku

460 - 893

 

Kg

 

Paliwa

640 w kadłubie

 

litrów

Prędkość

Max

702 ( 0 m )

650 ( 0 m. )

Km/h

 

Max

751 ( 5 000 m. )

726

Km/h

 

Wznoszenia

5,8 min / 5 000 m.

15,8 min / 10 000 m

11

M/s

 

Przelotowa

 

 

Km/h

 

Lądowania

145

150

Km/h

Zasięg

Max

200 – 395 z dodatkowymi zb.

295 na pułapie 1 000 m w czasie 41 minut

Km

 

Z ładunkiem

 

 

Km

Pułap

 

12 750

11 000

M.

Rozbieg

Dobieg

635 / 650

640 / 695

M.

Silnik

Typ

RD – 10 A

RD-10

 

 

Ciąg

1 x 9,80 kN.

1 x 900 kG

 

Załoga

 

1

2

 

Liczba

sztuk

3

11 ( 10 )

 


Opracował Karol Placha Hetman