Kraków 10.05.2007r.
105b Rozdział 1952.10.31.
Iljuszyn PL Ił-28
Polska

Samolot bombowy, szkolny, rozpoznawczy, holownik celów, WRe.
Konstrukcja


Ił-28 nb 72 Czyżyny 2007r.

UIł-28 nb S3. Czyżyny 2007r.

Konstrukcja Ił-28 1948r.
Trzyosobowy, dwusilnikowy, całkowicie metalowy samolot bombowy-rozpoznawczy-szkolny-holownik celów-WRe. Zbudowany w układnie klasycznego górnopłata, o prostym skrzydle i skośnym usterzeniu zarówno poziomym jak i pionowym. 
Konstrukcja technologicznie została podzielona na kilka osobnych elementów. Skrzydła podzielono wzdłuż cięciwy, a kadłub wzdłuż wręg. Taka technologia nieznacznie zwiększa masę konstrukcji, ale w sposób zdecydowany ułatwia produkcję, a poszczególne podzespoły są wykonane znacznie dokładniej. Podstawowym materiałem jest duraluminium. 
Skrzydła proste. Obrys trapezowy. Profil stosunkowo gruby, laminarny SR-5s, o grubości względnej 12 %. Znaczne wydłużenie. Mały wznos dodatni, wynoszący 0°38', a zaklinowane w stosunku do kadłuba pod kątem 00 . Technologicznie wykonane z trzech części. Centrpołat tworzy jedną całość ze środkową częścią kadłuba. Części zewnętrzne są łatwo demontowalne. Centrpołat ma konstrukcję dwudźwigarową dźwigary o przekroju litery T. Części zewnętrzne mają konstrukcję jednodźwigarową. Pokrycie płata tworzyły płyt duralowe grubości 1,5-4,0 mm. Skrzydła wyposażono w klapy i lotki. Klapy o powierzchni 7,45 m2 , wychylane hydraulicznie do startu o kąt 200 , do lądowania o kąt 500 . Lotki poruszane siłą mięśni pilota, wychylane w górę o kąt 150 , w dół o kąt 200 . Na prawej lotce klapka wyważająca. Pod skrzydłami zawieszono gondole silnikowe. 
Skrzydła proste są mniej korzystne dla dużych prędkości, ale znacznie lepsze dla mniejszych. Zapewniają jednak osiągnięcie Ma-0,82 na wysokości 7 000 – 8 000 m, co było wynikiem zadowalającym.
Kadłub o przekroju kołowym. Maksymalna średnica wynosi 1,80 m, a maksymalna wysokość 2,18 m. Jego szkielet utworzony był z duraluminium o podwyższonej wytrzymałeś z pracującym pokryciem aluminiowym grubości 1,0-2,0 mm. Przednia część kadłuba hermetyczna wyposażona w instalację ciśnieniową zawiera kabinę pilota pokrytą osłoną o obrysie kroplowym i stanowisko nawigatora-bombardiera w bogato oszklona stożku nosowym kadłuba ( grubość szkła warstwowego 10-16,5 mm ). Za kabiną pilota znajdowała się antena pokładowego radiolokatora, umieszczonego w plastykowej osłonie w dolnej części kadłuba. Środkowa część kadłuba, łączona śrubami z przednią, nie miała instalacji ciśnieniowej i zawierała 5 tzw. „miękkich" zbiorników paliwa o łącznej pojemności 7 980 dm3, rozmieszczonych przed i za skrzydłami. Trzy zbiorniki przedniej grupy zaopatrywały w paliwo prawy silnik, dwa zbiorniki tylnej grupy - lewy silnik. Układ awaryjny pozwalał na zasilanie każdego silnika z jednej lub drugiej grupy zbiorników. W środkowej części kadłuba, pod płatem, znajdowała się komora bombowa długości 4,18 m, szerokości 0,95 m i wysokości 1,10 m, wyposażona w cztery zaczepy dla bomb o masie do 500 kg i jeden centralny zaczep dla jednej bomb o masie 1 000, 2 000 lub 3 000 kg. Największą klasyczną bombą stosowaną jest bomba KAB-3000 o masie 3 000 kg. Tylna część kadłuba zawiera węzły mocowania usterzenia i tylną wieżyczkę. W tylnej części kadłuba umieszczono pojemnik na spadochron hamujący o średnicy 7 m.
Załogę samolotu stanowi trzech lotników; Pilot-dowódca zajmuje miejsce w kabinie typu myśliwskiego na grzbiecie kadłuba. Dla umożliwienia zajęcia miejsca środkowa część owiewki jest odchylana ręcznie na prawą stronę. W kabinie jest fotel katapultowany. Fotel pilota jest opancerzony z tyłu i z dołu płytami grubości 6-10 mm. Pilot ( podobnie jak nawigator ) katapultował się ku górze ( w przypadku konieczności katapultowania się załogi jako pierwszy opuszczał samolot nawigator, później pilot ). W kabinie pilota znajdował się celownik żyroskopowy PKI. 
Nawigator-bombardier zajmuje miejsce w przeszklonym nosie. Zajęcie miejsca umożliwia właz umieszczony przed kabiną pilota na grzbiecie kadłuba, odchylany w lewo. W trakcie obsługiwania wyposażenia nawigacyjne-bombowego nawigator siedzi na składanym fotelu zamontowana po prawej stronie swojej kabiny i chronionym od dołu płytą pancerną grubości 10 mm. Do celowania przy bombardowaniu służy celownik optyczny OPB-5 S lub celownik radiolokacyjny PSBN-M-8 ( do bombardowania bez widoczności celu ). Celownik bombowy jest sprzężony z pilotem automatycznym AP-5. Nawigator może sterować samolotem bez udziału pilota. Gdy nawigator nie obsługuje swego wyposażenia siedzi na tylnym, katapultowym fotelu, chronionym od dołu płytą pancerną grubości 8 mm i góry blachą duralową grubości 32 mm. Odchylany w lewo właz do kabiny nawigatora znajdował się nad jego fotelem. 
Strzelec-radiooperator zajmuje miejsce w wieżyczce typu Ił-K 6 na końcu kadłuba. Dostęp umożliwia właz umieszczony w dole kadłuba. W kabinie nie ma fotela wyrzucanego, a lotnik ewakuuje się przez ten właz mając do dyspozycji spadochron ratunkowy. Wieżyczka jest hermetyczna, ciśnieniowa i dobrze opancerzona. Oszklona szkłem kuloodpornym, wielowarstwowym o grubości 102 mm w części czołowej i 68 mm boczne okna. W późniejszych seriach wprowadzono oszklenie stropu ze szkła kuloodpornego. Płyty aluminiowe grubości 8 mm osłaniały pojemniki z amunicją. Strzelca chroni też pancerz duralowy grubości 10 mm.
W wieżyczce umieszczono dwa działka kal. 23 mm w zestawie o masie 340 kg bez amunicji i 635 kg z amunicją. Stanowisko działek obracane jest elektrohydraulicznie, co zapewnia dużą szybkość poruszania. Zapewniała ostrzał w poziomie w zakresie po 70° w prawo i w lewo oraz w płaszczyźnie pionowej w zakresie 60° ku górze i 40 ° ku dołowi, przy czym obracała się z prędkością 15-17°/s, a w razie konieczności nawet 36°/s. Może działać skutecznie przy prędkości lotu dochodzącej do 1 000 km/h. Mechanizm napędzający wieżyczkę zaprojektowano w dość oryginalny sposób. Główny element mechanizmu obrotowego stanowił agregat hydrauliczny AKP-5, uruchamiany przez dwa silniki elektryczne o łączne mocy 5 kW ( 6,8 KM ). Kąt wychylenia pomp warunkował szybkość przepływ cieczy w instalacji hydraulicznej, a tym samym prędkość obrotu wieżyczki. Był to mechanizm dość prosty o duże niezawodności. Wieżyczkę naprowadzano na cel za pomocą półautomatycznego celownika żyroskopowego z odczytem parametrów prowadzenia ognia. Radar ostrzegawczy z anteną nad kabiną strzelca dostarczał informacji o zagrażającym ataku myśliwców z tylnej półstrefy.
Łączna masa opancerzenia bombowca wynosiła 454 kg. Poczynając od wysokości 1 700 m kabiny były izolowane od otaczającej atmosfery. Instalacja ciśnieniowa powodowała. że na wysokości 5 000 m ciśnienie w kabinach było równoważne panującemu na wysokości 2 500 m, natomiast na wysokości 12 000 m odpowiadało występującemu na wysokości 4 250 m. Sprężarki silników tłoczyły do kabin ogrzane powietrze. Układ nadmuchu powietrza stanowił jednolity system z układem wentylacji i ogrzewania. Dostęp do wszystkich elementów kadłuba był łatwy, montaż i wymiana wyposażenia w warunkach polowych szybka.
Usterzenie skośne zastosowano dla poprawienia sterowności w szybkim locie nurkowym. Wolnonośne usterzenie charakteryzuje się znacznym skosem statecznika pionowego i poziomego: odpowiednio 41° i 33° wzdłuż krawędzi natarcia. Usterzenie poziome o rozpiętości 7,36 m i powierzchni 10,82 m2 ma dodatni wznios wynoszący 7°. Stateczniki poziomy i pionowy mają konstrukcję kesonową z dwoma dźwigarami. Powierzchnia usterzenia pionowego wynosiła 7,80 m2. Na sterze kierunku i wysokości znajdują się trymery. Zakres wychyleń ster poziomego: 32° ku górze i 13,5° ku dołowi. Zakres wychyleń steru pionowego: po 25° w prawo i w lewo. Konstrukcja usterzenia sprzyjała dobrej charakterystyki lotu z dużymi prędkościami.
Trójpodporowe podwozie obejmuje przednią goleń z dwoma kołami, chowaną do tyłu w komorę w przedniej części kadłuba ( koła o wymiarach 600 x 155 mm, później 600 x 185 mm ), oraz dwie główne golenie z pojedynczymi kołami ( początkowo 1140 x 350 ma później 1150 x 355 mm ) chowane do przodu w osłony silników, z jednoczesnym obrotem o 900 . Podwozie główne jest chowane w komory umieszczone w gondolach silnikowych, co zapewnia im duży rozstaw.

Napęd Ił-28
Napęd stanowiły dwa turbinowe silniki odrzutowe WK-I A o ciągu statyczny 2 x 26,48 kN ( 2 x 2 700 kG ) każdy, umieszczone w przedniej części osłon przed krawędzią natarci, skrzydeł. Są to te same silniki które posłużyły do napędu myśliwców MiG-15 bis i Lim-2, a więc były produkowane w Polsce pod oznaczeniem Lis-2.
Podczas działań bombowców z krótkich pasów startowych można było stosować dwa pomocnicze rakietowe silniki startowe PSR-1500 o masie po 240 kg, montowane po obu stropach kadłuba pod skrzydłami. Rozwijały one ciąg statyczny 2 x 16,18 kN ( 2 x 1 650 kG ) i działały przez 13 sekund. Pilot uruchamiał je przy prędkości 100-120 km/h. Przy masie startowe bombowca wynoszącej 17 220 kg pozwalały skrócić rozbieg do 560 m.

Wyposażenie Ił-28
Układ sterowania - Niemal cały układ sterowania, poza hydraulicznie wysuwanymi klapami, poruszany był siłą mięśni pilota. Egzemplarze seryjne rozwijały prędkość maksymalną 906 km/h na wysokości 4 000 m, przy normalnej masie startowej wynoszącej 18 400 kg. Warunki pilotażu i stateczność w locie były bardzo dobre. Maksymalna dopuszczalna prędkość odpowiadała wartości liczby Macha Ma-0,82, została ograniczono w eksploatacji do Ma-0,794 na wysokości 11 000 m. W takich warunkach samolot był nadal sterowny, nie obserwowano wibracji, chociaż już przy Ma-0,78 narastał opór na drążku sterowym. Przy wychylonym trymerze steru wysokości samolot mógł osiągnąć Ma-0,81, ale narastała wówczas wibracja usterzenia, następnie całego samolotu i pilot musiał zmniejszyć prędkość.
Instalacja przeciwoblodzeniowa, w którą był wyposażony bombowiec, doprowadzała ogrzane powietrze od sprężarek silników do krawędzi natarcia skrzydeł i usterzenia poprzez układ kanalików. Masa tej instalacji wynosiła 70 kg.
Samoloty przystosowane do holowania celów powietrznych posiadały zmontowany w komorze bombowej bęben z nawiniętą liną o długości 2 500 m na której końcu znajdował się rękaw do strzelań.

Celownik bombowy Ił-28. Czyżyny 2007r.

Awionika Ił-28
Do utrzymania łączności dalekiego zasięgu z ziemią służyła radiostacja pokładowa RSB-5 obsługiwana przez nawigatora. 
Do podstawowego wyposażenia należał ponadto radio wysokościomierz RW-10.
Radiostacja pokładowa RSIU-3M służąca do utrzymywania łączności z innymi samolotami lecącymi w formacji oraz do łączności krótkiego zasięgu z ziemią. 
Radio wysokościomierz RW-2. 
Automatyczny radiokompas ARK-5. 
Pilot automatyczny AP-5. 
System wewnętrznej łączności pokładowej.
System własnej identyfikacji radiolokacyjnej.

Uzbrojenie Ił-28
W komorze bombowej standardowo umieszcza się 1 000 – 2 000 kg bomb. Można także umieścić w niej jedną bombę KAB-3000 o masie 3 000 kg.
Stałym uzbrojeniem samolotu są dwa działka kal. 23 mm umieszczone symetrycznie w dolnej przedniej części kadłuba.
Wieżyczkę ogonową opisano wyżej. 
Zastosowane w samolocie działka są typu NS-23 lub nowsze NR-23.
Załadunek amunicji do tylnego stanowiska strzeleckiego
PL Ił-28 nb 41 tylna wieżyczka.

Działko NR-23 kal. 23 mm. 
Zmiany w UIł-28 ( Ił-28 U )
Trzymiejscowa wersja szkolno-treningowa Ił-28U (UIł-28), ze zdwojoną sterownicą i dodatkowym kompletem przyrządów pokładowych oraz ze zmienioną przednią częścią kadłuba, którego stożek nosowy pokryto metalem. Kabinę instruktora usytuowano przed kabiną pilota, którą zajmował uczeń. Ił-28U nie miał uzbrojenia strzeleckiego ani bombowego, ale w razie konieczności można było instalować w nim wieżyczkę ogonową. Na tej wersji, lżejszej od wersji bombowej, szkolono także radiooperatorów.


Zmiany w Ił-28 R
W komorze bombowej i w tylnej części kadłuba umieszczono wyposażenie rozpoznawcze. Składało się ono z kilku kamer-aparatów fotograficznych.
SR PSBN o zasięgu od 15 do 100 km. 
Na końcach skrzydeł montowano nieodrzucane w locie dodatkowe zbiorniki paliwa. 
Maksymalna masa startowa samolotu Ił-28R wzrosła do 22 720 kg, w związku z czym wersja ta otrzymywała koła podwozia o większej średnicy.
W przedniej części montowane jest tylko jedno działko.
W instalacjach samolotu teraz istotniejsza stała się instalacja hydrauliczna, która przejęła większość zadań instalacji pneumatycznej. 
Lądowanie bombowca
Wersja PL Ił-28 R miała charakterystyczne zbiorniki na końcach skrzydle
i wyraźnie większe koła podwozia głównego. 
Zmiany w Ił-28 E 1965r.
W połowie lat 60. zakupiono w ZSRS komplety aparatury walki elektronicznej i 10 polskich Ił-28 przerobiono na samoloty WRE oznaczane Ił-28 E. Każdy komplet wyposażony był w stację rozpoznania radiotechnicznego SRS-2 lub SRS-3 oraz stację aktywnych zakłóceń elektronicznych SPS-2 lub wyrzutnik ciętej folii metalizowanej ASO-28 ( popularna „sieczkarnia” ).

Dane T-T

 

Ił-28  1952r.

UIł-28 1952r.

Ił-28 R  1955r.

 

Wymiary

 

 

 

 

Miano

R

 

21,45

21,45

22,00

M.

D

 

17,45

17,45

17,45

M.

H

 

6,70

6,70

6,70

M.

Pow. nośna

 

60,80

60,80

60,80

M2

Masa

Własna

12 890

 

 

Kg

 

Całkowita

18 400

 

22 720

Kg

 

Max

21 200

 

 

Kg

 

Ładunku

3 000

-

-

Kg

 

Paliwo

 

 

 

Kg

Prędkość

Max

902

 

 

Km/h

 

Max

Ma-0,82 na 8 000 m

 

 

Km/h

 

Wznoszenia

 

 

 

M/s

 

Przelotowa

 

 

 

Km/h

 

Lądowania

 

 

 

Km/h

Zasięg

Max

2 400

 

 

Km

 

Z ładunkiem

 

 

 

Km

Promień

działania

 

 

 

 

Pułap

 

12 300 - 12 900

 

 

M.

Rozbieg

Dobieg

570 z rakietami startowymi / ...

 

 

M.

Silnik

Typ

WK-1 A

WK-1 A

WK-1 A

 

 

Ciąg

2 x 26,48 kN

2 x 26,48 kN

2 x 26,48 kN

 

Załoga

 

3

3

3

 

Liczba

sztuk

73

16

9

 



PL Ił-28 rysunek. 
Opracował Karol Placha Hetman