Kraków 7.03.2011r.
3 Eskadra Lotnictwa Taktycznego w Krzesinach.
31.12.2000r. – 2011r. i nadal

3 Eskadra Lotnictwa Taktycznego jest jednostką o rdzennie Polskich korzeniach. Jej początki są związane z 4 Wielkopolską Eskadrą Lotniczą sformowana w 1919r. na Lotnisku Ławica, a skupiającą także lotników z 2 Dywizjonu Krakowsko Poznańskiego powstałego we Francji w 1918r. Szczególnie silnie te korzenie widzimy od momentu, kiedy 131 Eskadra Lotnictwa Myśliwskiego ( 1928r.-1939r. ), jako swoje godło obrała kruka, który kolejnym jednostkom lotniczym w Poznaniu towarzyszy do dnia dzisiejszego ( 2011r. ).
W dniu 4.09.1999r. 3 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego obchodził swoje 45-lecie istnienia. Z tej okazji zaprojektowano okolicznościową odznakę prezentowaną poniżej. Uroczystość ta była obchodzona na progu naszego wstąpienia do struktur NATO i ogromnych przeobrażeń, które czekały nie tylko Pułk, ale całe nasze Lotnictwa Wojskowe.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Okolicznościowa odznaka 3 PLM. 1999r.


W dniu 31.12.2000r. 3 Pułk lotnictwa Myśliwskiego został przeformowany w 3 Eskadrę Lotnictwa Myśliwskiego i w 31 Bazę Lotnicza w Krzesinach. W dniu 29.12.2000r. odbyła się uroczystość rozformowania 3 PLM. Nowe jednostki organizacyjnie podporządkowano pod Dowództwo 2 Brygady Lotnictwa Taktycznego w Poznaniu. Wszystko to działo się na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej z dna 3.10.2000r. Dowódcą 31 Bazy Lotniczej został ostatni dowódca 3 PLM płk dypl. pil. Antoni MASŁOWSKI, a dowódcą 3 ELT mjr dypl. pilot Wojciech KRUPA.

3.elt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Godło 3 Eskadry Lotnictwa Taktycznego „Poznań”.

Odznaka 3 Eskadry Lotnictwa Taktycznego.

Odznaka 3 ELT została przejęta z 3 PLM. Jest to stylizowany kruk, a dokładniej transformacja kruka z okresu międzywojennego. Przedstawia ona wizerunek szarego kruka i nawiązuje do godła, którym był kruk malowany na kadłubach samolotów 3 Pułku Lotniczego w okresie międzywojennym i w czasie II wojny światowej walczących w Anglii i Francji. Funkcjonuje ona od 1976r. i jest nadawana żołnierzom zawodowym szczególnie wyróżniającym się w służbie wojskowej. 

3 ELT przejęła tradycje następujących jednostek lotniczych:
2 Dywizjon Myśliwski „Krakowsko-Poznański” powstały w Francji ( 1918r. ),
2 Wielkopolska Eskadra Lotnicza ( 1919r.-1920r. ),
3 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Poznań” ( 1995r.-2000r. ),
4 Wielkopolska Eskadra Lotnicza ( 1919r.-1920r. ),
13 Eskadra Myśliwska ( 1920r.-1928r. ),
15 Eskadra Myśliwska ( 1920r.-1928r. ),
17 Eskadra Dowództwa Wojsk Lotniczych (bezpośrednio z niej wywodzi się klucz śmigłowców) ( 1957r.-1999r. ),
62 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego ( 1954r.-1995r. ),
131 Eskadra Myśliwska ( 1928r.-1939r. ),

132 Eskadra Myśliwska ( 1928r.-1939r. ),

302 Dywizjon Myśliwski „Poznański” utworzony w Anglii ( 1940r.-1947r. ).

3 ELT od początku funkcjonowania ( 2001r. ) nadal eksploatowała samoloty MiG-21 MF i MiG-21 R przystosowane do wykonywania zadań myśliwskich. 
Należy szczerze przyznać, iż podział na niezależne podmioty w postaci Eskadry Myśliwskiej i Bazy Lotniczej, dobrze funkcjonujący w wojskach jankeskich w Rzeczypospolitej nie bardzo się sprawdził. Funkcjonował często na zasadzie podwójnej władzy, a przede wszystkim wymagał od obu dowódców ścisłej współpracy i wykazania się dobra wolą. Od samego początku żołnierze wskazywali konieczność wprowadzenia zmian, co nastąpiło po kilku latach.
Jednostką od momentu powstania ( 1.01.2001r. ) do 28.10.2002r. dowodził na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 16.02.2001r. mjr dypl. pil. Wojciech KRUPA. Doświadczony oficer posiadający mistrzowską klasę pilota wojskowego i nalot życiowy ponad 2 000 godzin. Szlify oficerskie zdobył w roku 1988r. po ukończeniu nauki w Wyższej Oficerskiej Szkole Lotniczej w Dęblinie. Ukończył wiele kursów specjalistycznych m. in. Kurs Taktyczno – Operacyjny w roku 1999r. oraz studia na Akademii Obrony Narodowej w 1994r. Latał już na takich samolotach bojowych jak F–16 czy Mirage 2000. Wielokrotnie wyróżniany i nagradzany. Jest członkiem kadry narodowej w akrobacji sportowej i członkiem grupy Żelazny w macierzystym aeroklubie Ziemi Lubuskiej. Do Poznania przybył, do byłego 3 PLM ze stanowiska z-cy dowódcy d.s. szkolenia w 11 PLM w Strachowicach. Oprócz pracy zawodowej i akrobacji sportowej swój wolny czas, którego ma niezwykle mało poświęca żeglarstwu i rodzinie : żonie Krystynie i córce Karolinie.
Od czerwca 2001r. do lipca 2002r. Lotnisko Krzesiny lotnisko było zamknięte na czas remontu DS oraz zabudowy lotniskowej ( domek pilota z wieżą kontroli lotów i hangarów ). Związane to było z przystosowaniem lotniska do wymogów NATO. W tym czasie 3 ELT została przebazowana na Lotnisko Łask oddalone o ponad 200 km, gdzie razem z 10 ELT ponad rok wykonywała loty szkolne i pełniła dyżury bojowe. 
W dniu 12.07.2002r. odbyło się uroczyste otwarcie lotniska Krzesiny po remoncie DS oraz przelot samolotów MiG-21 z Łasku po przebazowaniu.
W dniu 6.08.2002r. 3 ELT otrzymała kolejny typ samolotu z rodziny MiG-21. Tym razem były to MiG-21 bis rozwiązywanej 9 ELT z Zegrza Pomorskiego. Jest to nowsza i ostatnia konstrukcja MiG-21 eksploatowana w Polsce, z wydajniejszym i bardziej ekonomicznym silnikiem oraz lepszymi przyrządami celowniczymi i nowszym uzbrojeniem. Przebazowania wszystkich samolotów typu MiG-21 z 9 ELT Zegrze Pomorskie do 3 ELT Krzesiny trwało w okresie od sierpnia 2002r. do października 2002r.. Bez wątpienia był to smutny okres dla likwidowanej kolejnej Polskiej jednostki bojowej. Piloci i technicy z 9 ELT wypisywali na samolotach MiG-21 bis okolicznościowe hasła. Np.; „ 21 Lat na Ziemi Pomorskiej i Koszalińskiej”, „To już jest koniec 9 ELT.” Robiono sobie pamiątkowe zdjęcia. Samolot MiG-21 bis nb 9204 przebazował dowódca 9 ELT major pilot Leszek Michałowski.

MiG-21 bis nb 8702 na Lotnisku Krzesiny. Już z Krukiem na kadłubie. 2002r.

W dniach 7-8.09.2002r. 3 ELT brała udział w międzynarodowych pokazach lotniczych Air Show 2002.
Od 28.10.2002r. - dowodzenie 3 ELT POZNAŃ przejął: mjr dypl. pilot Rościsław STEPANIUK, absolwent Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej z 1989r. Służbę wojskowa rozpoczął w 62 PLM. 
W 1995r. zostaje zakwalifikowany na studia w AON w Warszawie i rozpoczyna naukę na Wydziale Obrony Powietrznej. Jego dalsza kariera wojskowa związana jest ze służbą w 11 PLM w Strachowicach, gdzie jest dowódcą eskadry. W 1998r. zostaje skierowany na studia dowódczo – sztabowe w JOINT SERVICES COMMAND AND STAFF COLLEGE w ANGLII. Po ukończeniu studiów pełni służbę wojskową w 10 PLM w ŁASKU jako zastępca dowódcy, następnie w 10 ELT jako szef szkolenia. W 2001r. kończy kurs TACTICAL LEADERSHIP PROGRAM we FLORENNEJ w BELGII.
Jest pilotem - instruktorem na samolocie MiG-21. Do Poznania przybył ze stanowiska Specjalisty OWL 3 KOP we Wrocławiu. Poza pracą zawodowa wolny czas poświęca na utrzymanie dobrej kondycji fizycznej niezbędnej w tym zawodzie, nauce języka angielskiego i rodzinie. Lubi jeździć konno, jest też myśliwym w PZŁ.
W marcu 2003r. 3 ELT przyjęła na stan pierwsze samoloty TS-11 Iskra z Siemirowic i Babich Dołów. Na samolotach widniał napis NAVY. Były to ostatnie samoloty Lotnictwa Morskiego Marynarki Wojennej z napędem turboodrzutowym. W tym czasie mówiono o restrukturyzacji Lotnictwa Morskiego, ale według mnie, była to jego stopniowa likwidacja.

TS-11 Iskra nb 1722 użytkowany w Lotnictwie Polskiej Marynarki Wojennej do 2003r.. 2003r.

Od czerwca 2003r. obowiązuje nowe godło 3 ELT.

Godło 3 ELT obowiązujące od 2003r.

Z odznaką pamiątkowa związana jest legenda:
Podczas organizowania 131 Eskadry Myśliwskiej na Poznańskiej Ławicy dowódcy eskadry przydarzyła się przygoda. Po udanym starcie i okrążeniu Poznania pilot poleciał nad jezioro Kiekrz. Nad lasem zaatakował samolot duży czarny kruk. Pilot chciał uniknąć zderzenia z krukiem wykonując zakręt, ale nie zdążył i kruk wpadł między zastrzały i druty łączące skrzydła samolotu. Kruk zginął na miejscu a łapy jego dostały się w szczelinę między lotkę i płat samolotu bardzo utrudniając sterowanie samolotem. Pilotowi udało się jednak doprowadzić samolot nad lotnisko, jednak mimo to był przekonany o katastrofie. Będąc tuż nad ziemią zamknął gaz i wyłączył silnik, zasłonił oczy, złapał się za głowę i zdał się na łaskę losu. Tymczasem samolot zamiast się rozbić odbił się kilka razy od trawy i zatrzymał nie nieuszkodzony. Napędził stracha dowódcy, ale nic złego eskadrze nie uczynił. Od tego czasu postanowiono, że kruk będzie godłem poznańskiej eskadry myśliwskiej. Kruk eskadrowy wyglądał groźnie, miał rozwarty potężny dziób, zaczepną pozę, gotów był rzucić się na każdego wroga. Odznakę wykonała osoba z personelu eskadry. W kolorach: opierzenie w kolorze czarnym i czerwonym, dziób i łapy z pazurami w pomarańczowym.
Słowa płk Wacława Króla świadczące o znaczeniu znaków: „Całą wojnę kruk latał na samolotach Dywizjonu Poznańskiego. Malowano go na samolotach PZL P-11, na Hurricane'ach i Spitfire'ach. Piloci i mechanicy nosili jego odznakę na mundurach podczas kampanii w Polsce, we Francji, w Anglii, a nawet w Afryce. Lubili i cenili swoją odznakę. Indagowani przez Anglików, Francuzów, Amerykanów i Kanadyjczyków, Belgów i Holendrów, co to za odznaka, objaśniali ich, ucząc w ten sposób obcokrajowców geografii Polski i wspominając przy tym o mieście międzynarodowych targów – Poznaniu.”

W dniach 5-6.07.2003r. 3 ELT wzięła udział w Pikniku Lotniczym Military And Air Show 2003 na Lotnisku Ławica, a w dniach 30-31.08.2003r. w międzynarodowych pokazach lotniczych Air Show 2003 na Lotnisku Radom.
We wrześniu 2003r. na lotnisku w Krzesinach odbyły się największe sojusznicze ćwiczenia sił powietrznych - "NATO Air Meet 2003".
W dniach 15-16.12.2003r. odbyły się loty pożegnalne z okazji zakończenia eksploatacji samolotów MiG-21 w 3 ELT. W dniu 31.12.203r. uroczyście zakończono dyżur NATINADS na samolotach MiG-21. W sylwestrowy poranek kilka minut po godzinie 8 po przejęciu dyżuru przez Mińsk Mazowiecki piloci oraz technicy 3 ELT uroczyście zakończyli dyżur NATINADS. Było to już ostateczne pożegnanie z MiG-21 w eskadrze. Nie usłyszymy już niestety ryku silnika MiG-21. 

Ostatni lot myśliwca MiG-21 bis nb 9507 w dniu 15.12.2003r.

Od dnia 9.02.2004r. dowodzenie 3 Eskadrą Lotnictwa Taktycznego „POZNAŃ” przejął: płk dypl. pilot Zbigniew Zawada. Urodził się 08.03.1966r. we Wrocławiu. Karierę wojskową rozpoczął w liceum lotniczym w Zielonej Górze w latach 1980r.-1984r. Absolwent Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie w latach 1984r.-1988r. Służbę rozpoczął w 11 PLM we Wrocławiu z przydziałem do 2 eskadry w Mierzęcicach. Zajmował stanowiska od pilota klucza lotniczego do szefa rozpoznania powietrznego eskadry. W 1997r. ukończył Wyższy Kurs Doskonalenia Oficerów w Dęblinie. W 1998r. został zakwalifikowany na studia w AON w Warszawie, które ukończył z pierwszą lokatą w 2000r..
Po studiach objął stanowisko szefa rozpoznania powietrznego eskadry w 3 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego, a po przeformowaniu w 3 Eskadrę Lotnictwa Taktycznego - stanowisko Szefa Sztabu Eskadry. Jest pilotem - latał na szybowcach ( Bocian, Mucha ) , samolotach Zlin 42M, SBLim-2, Lim-5, Lim-6 bis, TS-11, MiG-21 UM, MiG-21 M, MiG-21 MF. Obecnie przeszkala się na TS-11. Żonaty - żona Marzena, syn Mateusz. Zainteresowania Dowódcy to lotnictwo, sport muzyka i dobra książka.

Z początkiem 2003r., po ogłoszeniu wyniku przetargu na dostawę samolotu wielozadaniowego i wyznaczeniu 31 BLot na miejsce bazowania nowych samolotów, rozpoczął się kolejny etap historii lotniska Poznań Krzesiny - dostosowania infrastruktury i przygotowania stanów osobowych 31. Bazy Lotniczej do przyjęcia i eksploatacji samolotów F-16. 
W Krzesinach w 3 ELT zakończono eksploatację MiG-21 PFM w 1998r., MiG-21 MF ( 2001r. - 2002r. ), MiG-21 M ( 2001r. – grudzień 2003r. ) i MG-21 bis ( 2002r. – 2004r. ) dokładnie w dniu 1.01.2004r. o godzinie 08;00, kiedy zakończono dyżury bojowe. 

Myśliwiec MiG-21 bis nb 9507 po zakończeniu eksploatacji w 3 ELT na Lotnisku Krzesiny. W tle budowa portu lotniczego wraz z wieżą kontroli lotów. 2004r.

Koniec służby myśliwców MiG-21 w # ELT na Lotnisku Krzesiny. W tle wóz KL. 2004r.

W tym czasie ( 2004r. ) piloci przesiedli się na samoloty TS-11 Iskra dla podtrzymania nawyków.

TS-11 Iskra nb 1804 eksploatowany w 3 ELT Krzesiny. 2004r.

W dniach 10-14.05.2004r. piloci 3 ELT mieli okazję przetestować szkolno-bojowe samoloty Hawk. Brytyjski koncern lotniczy BAE Systems zaprezentował ta maszynę z własnej inicjatywy, licząc na sprzedaż w nieodległym czasie tych samolotów Rzeczypospolitej. 

Ponieważ już zapadła decyzja władz Rzeczypospolitej zakupie samolotów F-16 w okresie od 26.07.2004r. do 14.08.2004r. grupa Polskich pilotów gościła w USA. W grupie tej znajdował się dowódca 3 ELT ppłk Zbigniew Zawada, który w Bazie Lotniczej Moody w Lowndes Country w stanie Georgia miał okazję pilotować samolot T-38 C Talon. 
W dniach 13-24 wrzesień 2004r. część pilotów z 3 ELT wzięła udział w polsko-jankeskim szkoleniu wydzielonych komponentów Sił Powietrznych i 182 Eskadry Gwardii Narodowej stanu Teksas, 149 Flight Wing USAF w 32 Bazie Lotniczej w Łasku pod kryptonimem Sentry White Falcon 2004.. Ćwiczenia były częścią przygotowań do przejęcia przez Rzeczypospolitą samolotów F-16 oraz dopracowania zasad współpracy pomiędzy siłami powietrznymi państw NATO.
W dniu 4.10.2004r. ukazał się rozkaz dowódcy Sił Powietrznych, na mocy którego, w dniu 13.10.2004r. na szkolenie na maszyny F-16 do USA wyjechali; ppłk dypl. pil. Zbigniew Zawada, oraz mjr dypl. pil. Cezary Wiśniewski.
W dniu 3.11.2004r. 3 ELT otrzymała puchar za bezpieczną realizacje zadań szkolenia lotniczego w 2004r.. Stało się to na podstawie Rozkazu Dowódcy Sił Powietrznych z dnia 28.10.2004r.

W okresie 6-17.06.2005r. 3 ELT brała udział w międzynarodowych ćwiczeniach pk. Sentry White Falcon 2005. 

2006r. był rokiem przełomowym dla 3 ELT. Wreszcie po wielu latach Eskadra doczekała się nowych i nowoczesnych samolotów wielozadaniowych typu F-16 C/D Block 52 + które otrzymały nazwę własną Jastrząb. Na stan Eskadry przyjęto 16 maszyn. Wiele na temat Polskich F-16 Jastrząb piszę w innych Rozdziałach.

F-16 D nb 4076 Lotnisko Krzesiny 2007r.

Jednocześnie na tym samym Lotnisku Krzesiny zaczęła bazować 6 ELT także wyposażona w samoloty F-16. Tak więc od 2006r. na Lotnisku Krzesiny razem bazują i szkolą się dwie eskadry lotnictwa taktycznego. 
Kolejne lata służby 3 ELT są zapisane w Rozdziałach o eksploatacji samolotów F-16.
W dniu 31.03.2008r. 3 ELT razem z 6 ELT zostały włączone w skład 31 BLotT.

Samoloty 3 ELT;
MiG-21 PFM – do 2002r.
MiG-21 R ( przystosowane tylko do zadań myśliwskich ) – do 2002r.
MiG-21 bis – 2002r. – 1.01.2004r. do godziny 08;00
MiG-21 UM – 2001r. – 31.12.2003r.
TS-11 Iskra – do 31.12.2006r.
An-2 – do 2007r.
F-16 C/D – od listopada 2006r. – nadal.
Śmigłowce Mi-2 – do zadań poszukiwawczo ratowniczych, w pododdziale 3 ELT – przyjęte w 2001r. i nadal eksploatowane.

Dowódcy 3 ELT;
mjr dypl. pil. Wojciech Krupa – 1.01.2001r. – 28.10.2002r.
mjr dypl. pil. Rościsław Stepaniuk – 28.10.2002r. – 9.02.2004r.
ppłk dypl. pil. Zbigniew Zawada – 9.02.2004r. – 13.10.2004r.
cz.p.o. mjr dypl. pil. Adam Bondaruk – 13.10.2004r. – 25.02.2005r.
cz.p.o. kpt. nawig. mgr Mariusz Glazer – 25.02.2005r. – 7.04.2005r.
cz.p.o. mjr pil. mgr Krzysztof Siarkiewicz – 7.04.2005r. – 24.10.2005r.
ppłk pil. Waldemar Gołębiowski – 24.10.2005r. – 30.06.2006r.
ppłk dypl. pil. Rościsław Stepaniuk ( po raz drugi ) – 30.06.2006r. – 1.01.2007r.
ppłk dypl. pil. Cezary Wiśniewski – 1.01.2007r. – 31.03.2008r., kiedy 3 ELT weszła w skład 31 BLotT
ppłk dypl. pil. Cezary Wiśniewski – 3 ELT w składzie 31 BLotT – 17.01.2011r.
ppłk pilot Rafał Zadencki – 17.01.2011r. – 

Opracowała Karol Placha Hetman