Kraków 10.01.2011r.
39 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego
1951r. – 1987r.

Historia 39 PLM 1951r.

Odznaka 39 PLM Mierzęcice.

Ponieważ armia sowiecka nie była w stanie utrzymać w użytkowaniu wszystkich lotnisk przejętych na terenie Polski ( a było ich około 20 ) i innych krajów „sojuszniczych”, dokonali w 1948r., pewnych roszad. Lotnisko w pobliżu Katowic zostało przejęte przez Wojsko Polski, które nadało lotnisku nazwę Mierzecice. W latach 1949r.-1951r. następuje przebudowa i rozbudowa lotniska z myślą o eksploatacji samolotów z napędem turboodrzutowym. Podstawowym sprzętem bojowym miały być samoloty Jak-23. 

Jak-23 nb 16 na Lotnisku Mierzęcice. Początek 50-tych lat.

Ten sam samolot, Jak-23 nb 16 w MLP Czyżyny. 2008r.

Po wybuchu wojny w Korei kreml zmusił nas do rozwoju lotnictwa wojskowego ponad potrzeby obrony własnych granic. Zdecydowano, iż Lotnisko Mierzęcice stanie się miejscem bazowania 39 i 40 PLM wchodzących w skład 7 DLM w Krakowie.
Za datę powstania 39 PLM przyjmuje się dzień 17.04.1951r., chociaż podaje się także dzień 1.08.1951r.. Różnice te wynikają z interpretacji faktów. W dniu 17.04.1951r. zapadła decyzja o rozpoczęciu formowania 39 PLM, a w dniu 1.08.1951r. ukazał się pierwszy rozkaz.
W 1951r. 2 PLM przeszkala się na samoloty z napędem turboodrzutowym na Lotnisku Bemowo. Od 1952r. 2 PLM z samolotami Jak-23 rozpoczyna swoją działalność na krakowskim lotnisku Czyżyny. Dowódcą jednostki w tym czasie był Jan Frej-Bielecki. Na bazie stanu osobowego 2 PLM zaczynają być organizowane kolejne dwa pułki myśliwskie, stanowiące wraz z nim 7 DLM OPL. Jest to 39 PLM i 40 PLM. Dla nowo tworzonych pułków powstaje Lotnisko Mierzęcice, w pobliżu Katowic. Tak, więc październik 1951r. oraz Kraków są miejscem rozpoczęcia działalności 39 PLM. Już w lutym 1952r. Pułk jest w Mierzęcicach. JW. 4208. W trakcie służby numer jednostki JW. 4208 został zmieniony na JW. 1901.. Ten numer utrzymywał się najdłużej, bo do czasu rozformowania 39 PLM czyli do 1987r. Przez cały czas służby 39 PLM bazował na Lotnisku Mierzecice ( 1952r.-1987r. ).
Poligonem dla pułków stacjonujących w Mierzęcicach był poligon Klucze na Pustyni Błędowskiej. Lotniskiem zapasowym Lotnisko Kamień Ślaski w Województwie Opolskim. Tam, przynajmniej raz w roku przebazowanywano Pułk. Przebazowania były zwykle związane z ćwiczeniami, ale także z remontem DS. i DK. Taki remont przeprowadzano średnio co 5 lat ( w różnym zakresie ). Miedzy innymi na przełomie 1983r.-1984r..
Wyprzedzając fakty napiszę, że 39 PLM z własnym zapleczem logistycznym był podporządkowany 7 DLM OPK z dowództwem w Krakowie. W dniu 1.06.1958r. 39 PLM został podporządkowany 1 Korpusowi Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju z dowództwem w Warszawie. W 1962r. jednostkę podporządkowano dowódcy 3 PLM Starachowice. 
Równolegle z 39 PLM został sformowany 40 PLM. Także na Lotnisku Czyżyny i także został przebazowany w lutym 1952r. na Lotnisko Mierzęcice. Lecz już w dniu 17.01.1953r. został przebazowany rzutem powietrznym aż na Lotnisko Świdwin, gdzie został włączony do 11 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego i pozostaje do dnia dzisiejszego ( 2010r. ) jako 40 ELT. 7 DLM pozostaje z siłą dwóch pułków; 2 PLM Czyżyny i 39 PLM Mierzecice.
W Mierzęcicach Pułk wykonuje loty na myśliwcach Jak-23, który jest podstawowym samolotem Pułku i oczekuje na przyjęcie pierwszych myśliwców MiG-15. W maju 1952r. do Mierzęcic przybywają pierwsze MiG-15 razem ze szkolno-bojowymi UTI MiG-15, na których jako pierwsi zaczynają latać instruktorzy. Warto zaznaczyć, iż 39 PLM i 40 PLM nigdy nie eksploatowały myśliwców z napędem śmigłowym. Samoloty MiG-15 i UTI MiG-15 są maszynami eksploatowanymi przednio w innych Polskich pułkach lotniczych.
W dniu 23.04.1954r. i 11.05.1954r. Pułk otrzymuje na stan 18 nowych samolotów Lim-1 i jest pierwszą jednostką na południu Polski wyposażoną w nowe samoloty Lim-1. Samoloty pochodzą z VIII, IX, X serii produkcyjnej. 

Lim-1 nb 712 nr 1A 07-012 MLP Czyżyny. 2004r.

W dniu 27.07.1954r. na skutek zgaśnięcia silnika, który uległ awarii pułk utracił pierwszy samolot typu Lim-1 i pilota podporucznika Stanisłwa Bramka. Cześć Jego Pamięci! Pilot podjął decyzję awaryjnego lądowania. Jednak samolot uległ całkowitemu rozbiciu. Była to trzecia katastrofa Lim-1 w Polsce. Numer samolotu nieznany.
Około 1955r. Pułk otrzymał na wyposażenie pierwsze myśliwce Polskiej produkcji Lim-2. 

Lim-2 nb 1230 nr 1B 12-030. MLP Czyżyny. 2007r.

SB Lim-2 nb 308 na Lotnisku Mierzęcice.

Jesienią 1957r. Pułk otrzymał pierwsze myśliwce Lim-5, także Polskiej produkcji.

Lim-5 nb 1414 nr 1C 14-14 MLP Czyżyny 2007r.

MiG-19 w 39 PLM. 1958r.

MiG-19 PM nb 905 na lotnisku. 1965r. Ten samolot można oglądać obecnie w MLP w Czyżynach.

W drugiej połowie 50-tych lat kreml niechętnie zgodził się na sprzedaż Polsce myśliwców typu MiG-19. W 1958r. 39 PLM został wytypowany obok 62 PLM i 28 PLM do przezbrojenia na pierwsze w Polsce samoloty myśliwskie o prędkości naddźwiękowej. Piloci z Mierzęcic przeszkolenie na MiG-19 odbywali w Polsce na lotnisku w Modlinie w Wyższej Szkole Pilotów. Wprowadzenie myśliwców MiG-19 na stan Lotniska Mierzęcice świadczyło o wadze tego lotniska w systemie obrony Polski, a samoloty rozmieszczono tak, aby pokryć ich działaniem całą zachodnią część kraju. 
W 39 PLM samoloty MiG-19 P były na wyposażeniu 1 Eskadry Pułku od 1958r. Ilość samolotów MiG-19 P / PM w Pułku ulega zmianie. Najwięcej maszyn ( max 16 sztuk ) było na stanie Pułku po przekazaniu części samolotów z pierwszej eskadry 62 PLM w Krzesinach.
Warto wspomnieć, iż w tym czasie Polskie pułki miały strukturę trzy eskadrową. Zawsze w pierwszej eskadrze były najlepsze samoloty i najbardziej doświadczeni piloci. Drugie eskadry posiadały zwykle samoloty starszych typów. W przypadku 39 PLM były to myśliwce Lim-5. Trzecie eskadry były zwykle szkolnymi, miały na wyposażeniu samoloty szkolno-bojowe i do niej trafiali młodzi piloci po szkołach, z najmniejszym doświadczeniem.
Wiosną 1962r. kilkuosobowa grupa pilotów wyjechała do ZSRS na szkolenie w przechwytywaniu z użyciem kierowanych pocisków rakietowych RS-2 U, w które były na wyposażeniu MiG-19 PM. Cała grupa składała się z pilotów z dowództwa WOPL OK., 28 PLM i 39 PLM. W tej grupie znaleźli się; mjr Czesław Kantyka – dowódca grupy, kpt. Henryk Dańko, por Mieczysław Furmanek, kpt. Bogusław Jaromin, por Wojciech Matong, kpt. Zdzisław Szydłowski, por Władysław Waltoś oraz oficer służby uzbrojenia z WOPK. 
W dniu 1.07.1965r. na stanie 39 PLM było;
· 5 MiG-19 PM,
· 9 MiG-19 P,
· 6 Lim-5, 
· 13 Lim-2,
· 8 MiG-15 UTI,
· 2 TS-8 Bies,
· 1 An-2.

W dniu 2.08.1966r. w 39 PLM miała miejsce katastrofa lotnicza. Pułk był przebazowany na lotnisko zapasowe w Kamieniu Śląskim. Piloci przygotowywali się do nocnego wylotu. Jako pierwszy wykołował na start kpt. Eugeniusz Nasirowski, na samolocie MiG-19 P nb 727. Podczas startu, po 100 – 150 m, w samolocie nastąpiła asymetria ciągu. Prawy silnik pracował na maksymalnym ciągu – „forsaż”, a lewy wszedł tylko na „maksymał” lub „nominał” ( komisji powypadkowej nie udało się tego ustalić ). Samolot zboczył z pasa i sunął po trawiastej części lotniska wprost na stojankę wypełnioną samolotami. Pilot widząc zaistniałą sytuację, bojąc się zderzenia z samolotami poderwał maszynę. Zbyt mała prędkość spowodowała, że samolot przepadł z wysokości 5 – 10 m na skrzydło. W momencie upadku rozlało się paliwo i nastąpił wybuch. Cała tragiczną sytuację obserwowali inni piloci eskadry siedzący w swoich przygotowanych do startu samolotach. Natychmiast do walki z pożarem ruszyli strażacy, starając się ugasić płonący samolot, a także nie dopuścić rozprzestrzenienia się ognia na inne samoloty. Niestety kpt. Pilot Nasirowski zginął w płonącej maszynie. Część Jego Pamięci!
W trakcie służby Pułk przekazał kilka samolotów MiG-19 P / PM do 28 PLM w Słupsku, który najdłużej użytkował ten typ myśliwca. Wycofywanie myśliwców z 39 PLM rozpoczęto już w 1965r. Ostatnie loty na samolotach MiG-19 przeprowadzono w maju 1967r. Także w maju 1967r. przekazano kilka ostatnich samolotów do 28 PLM.
Miejsce myśliwców MiG-19 P / PM zajmują Lim-5 P, także wyposażone w celowniki radiolokacyjne, ale bez k.p.r. Pociski RS-2 US nie należały do elity k.p.r. i wymagały korzystnych warunków atmosferycznych podczas strzelań.

MiG-21 w 39 PLM. 1969r.

MiG-21 PF nb 1704 na Lotnisku Mierzęcice. Zdjęcie wykonano po 1966r.

MiG-21 PFM nb 5612 na Lotnisku Mierzęcice. Prawdopodobnie początek 80-tych lat, po przekazaniu samolotu z 26 PLM Zegrze Pomorskie.

Po wycofaniu ze służby samolotów MiG-19 Pułk użytkuje samoloty typu Lim-5 i Lim-5 P oraz SB Lim-2. Samoloty MiG-21 trafiły do Pułku stosunkowo późno. W 1966r. do Pułku dostarczono pierwsze maszyny typu MiG-21 PF. Były to samoloty nowe. Jeszcze w 60-tych latach, prawdopodobnie w 1969r., Pułk otrzymuje na stan myśliwce typu MiG-21 PFM. Także nowe. Oba typy były eksploatowane do chwili rozwiązania Pułku, czyli do 1987r.. Watro zaznaczyć, że inne bojowe wersje MiG-21 w 39 PLM w Mierzęcicach nie były eksploatowane. Jeśli były, to wyjątkowo i w pojedynczych egzemplarzach. Uzupełnieniem wersji bojowych było kilka sztuk szkolnych MiG-21 U i MiG-21 US.
W 1973r. po reorganizacji w 39 PLM liczbę eskadr z trzech zmniejszono do dwóch. Była to 1 ELM i 2 ELM, zwane potocznie „lotnymi” oraz eskadra techniczna, która zabezpieczała je od strony obsług bieżących i usuwania zaistniałych awarii. 
Jednym z dowódców 39 PLM w latach 1976r.-1981r. był ówczesny pułkownik, a późniejszy dowódca wojsk lotniczych Jerzy Gotowała.
Trudna sytuacja gospodarcza Polski, powodowana nieudolnością władz komunistycznych, zmusza MON do redukcji uzbrojenia. W pułkach zmniejsza się liczbę użytkowanych samolotów. Dla podtrzymania nawyków lotniczych u pilotów szeroko wprowadza się szkolno-treningowe TS-11 Iskra. 
Na niewiele to się zdaje i konieczne są dalsze redukcje. 39 PLM zostaje rozformowany. Sztandar Pułku został przekazany dowódcy WOPK w Warszawie.

Uroczystość rozformowania 39 PLM Mierzęcice. 1987r.

Uroczystość rozformowania 39 PLM Mierzęcice. 1987r.

Uroczystość rozformowania 39 PLM Mierzęcice. 1987r.

Uroczystość rozformowania 39 PLM Mierzęcice. 1987r.

Samoloty używane w 39 PLM;
· Jak-17 W,
· Jak-23,
· MiG-15,
· UTI MiG-15,
· Lim-1 / 2,
· SB Lim-2,
· Lim-5 / 5 P,
· MiG-19 P / PM,
· MiG-21 PF / PFM,
· TS-8 Bies,
· TS-11 Iskra,
· An-2.

PS

Część informacji została zaczerpnięta ze strony www.2eskadra.com Pana Mariana Karpiela.

Opracował Karol Placha Hetman