Kraków 20.11.2007r.
2 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego
w Krakowie
1944r. - 1966r. 


Historia 
Wstęp 
W planach sowieckich było utworzenie Polskiego związku lotniczego jako 3 Dywizji Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego. Z powodu braku odpowiedniego sprzętu przystąpiono do formowania 3 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego w składzie trzech pułków myśliwskich, którym nadano oznaczenia 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM. Na marginesie w tym czasie pisano „myśliwski pułk lotniczy”, a nie „pułk lotnictwa myśliwskiego”. Podstawą był rozkaz operacyjny z dnia 7.09.1944r., w którym była mowa o powołaniu 1 Mieszanego Korpusu Lotniczego. Lokalizacją była miejscowość Karłówka na Ukrainie. 
Od dnia 17.09.1944r. na lotnisku Krasnogród rozpoczęto szkolenie pilotów z 9 PLM, a na lotnisku Karłówka pilotów z 10 PLM i 11 PLM. Podstawowym samolotem stał się Jak-1. Gotowość do rozpoczęcia działań wojennych osiągnięto z początkiem 1945r., a w dniu 20.01.1945r. przystąpiono do przebazowania dywizji na teren Polski. Sowici bardzo dbali o to, aby Polacy nie walczyli na terenach wschodniej Rzeczpospolitej, a do walki przystąpili dopiero po przekroczenie linii rzeki Bug. Przebazowanie przeprowadzono w kilku rzutach powietrznych i kołowych, a zakończono w marcu 1945r.
Pierwsze walki stoczono z końcem marca 1945r., niszcząc samoloty i umocnienia wroga. Dywizja brała bezpośredni udział w walkach o Berlin. Za wysiłek bojowy dywizja otrzymała Krzyż Grunwaldu I klasy i tytuł Brandenburskiej.

Okres Pokoju 
Po zakończeniu działań wojennych dywizja jako 3 Brandenburska Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego, otrzymała rozkaz powrotu do kraju na lotnisko Kutno.
Po pewnym czasie 10 PLM został przebazowany do Krakowa na lotnisko Czyżyny.
W 1946r. pułki; 9 PLM, 10 PLM, 11 PLM zostały podporządkowanie bezpośrednio Dowództwu Wojsk Lotniczych i już w dniu 24.01.1946r. Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP zostaje powołana do życia 1 Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego ze składem; 1 PLM w Warszawie, 2 PLM w Krakowie ( poprzedni 10 PLM ), 3 PLM ( poprzedni 11 PLM ). 
Ten system organizacyjny przetrwał do 1950r. W związku z wojną w Korei sowieci zmusili nas do rozwinięcia armii do nadmiernych rozmiarów w stosunku do faktycznych potrzeb. W związku z tym zaczęto tworzyć nowe związki taktyczne. 2 PLM w Krakowie wychodzi ze struktur 1 DLM i na jego bazie zostaje formowany 7 DLM OPL ze sztabem i dowództwem w Krakowie. W ramach 7 DLM OPL mają funkcjonować trzy pułki myśliwskie; oprócz 2 PLM w Krakowie-Czyżynach, nowo utworzone 39 PLM w Mierzęcicach i 40 PLM również w Mierzęcicach.

Era samolotów z napędem turboodrzutowym. 
Z końcem 40-tych lat już było wiadome, że zbliża się kres myśliwców z napędem tłokowym i wprowadzanie do służby pierwszych maszyn z napędem turboodrzutowym. 2 PLM jako jeden z pierwszych miał się przezbroić na nowy typ myśliwców. Początkowo miały być to Jak-17. 
Zasadnicze przeszkalanie pilotów miało się odbywać w Radomiu. Lecz wojna w Korei spowodowała przyspieszenie procesu wprowadzania nowej techniki. Miejscem organizowania się nowego typu jednostek staje się nowe lotnisko Bemowo w Warszawie. Oba pierwsze pułki myśliwskie ( 1 PLM z 5 DLM i 2 PLM z 7 DLM ) szkolą się niemal jednocześnie. W 1950r. jednostki myśliwskie przygotowują się do przyjęcia samolotów z napędem turboodrzutowym. Już było wiadomo, że samolotem tym będzie myśliwiec Jak-23, którego produkcję seryjną zaczęto nawet przygotowywać w Mielcu. Aby łatwiej pilotom przejść na samolot turboodrzutowy posłużono się dwumiejscowym samolotem Jak-17 W ( UTI ). 
W połowie 1951r. na lotnisko Bemowo zaczynają przybywać nowocześniejsze myśliwce turboodrzutowe typu MiG-15. Wówczas zapadają decyzje, że wszystkie myśliwce typu Jak-23 w liczbie około 100 egzemplarzy staną się uzbrojeniem tylko 7 DLM, czyli 2 PLM, 39 PLM i 40 PLM. 

Lotnisko Kraków-Czyżyny.

Lotnisko Kraków-Czyżyny 2007r.

W 50-tych latach lotnisko dysponowało pasem startowym o wymiarach 1 900 m x 45 m, z nawierzchnią betonową. Współrzędne lotniska 50,04 N 19,47 E. Orientacja pasa startowego 08/26. Lotnisko posiadało pełne zaplecze. W tym czasie było także wykorzystywane jako cywilny port lotniczy dla miasta Krakowa. Obecnie ( 2000r. ) lotnisko pełni funkcje Muzeum Lotnictwa. Dysponuje pasem startowym o wymiarach 720 m x 60 m, jest wpisane do rejestru lotnisk cywilnych i jest wykorzystywane okazjonalnie. 

Kraków – Czyżyny. 1952r. 
Od 1952r. 2 PLM z samolotami Jak-23 rozpoczyna swoją działalność na krakowskim lotnisku Czyżyny. W procesie szkolenia intensywnie jest wykorzystywany poligon Pustynia Błędowska. Dowódcą jednostki w tym czasie był Jan Frej-Bielecki.
Na bazie stanu osobowego 2 PLM zaczynają być organizowane kolejne dwa pułki myśliwskie, stanowiące wraz z nim 7 DLM OPL. Jest to 39 PLM i 40 PLM. Dla nowo tworzonych pułków powstaje lotnisko Mierzęcice, w pobliżu Katowic.
W 1957r. w Lotnictwie Wojskowym, na fali ruchów społecznych, dochodzi do kolejnych poważnych przemian. Oficerowie sowieccy opuszczają stanowiska dowódcze w Ludowym Wojsku Polskim. Dodatkowo lotnictwo Polskie dysponuje już znaczą ilością nowoczesnych samolotów bojowych produkcji Polskiej. 2 PLM Traci powoli swoje znaczenie. Pierwszym powodem jest sprzęt. Pułk należy do tych pułków które najdłużej użytkują samoloty Jak-23 ( technicznie przestarzałe ). Drugim powodem i to podwójnym jest duża odległość od potencjalnego przeciwnika oraz powstawanie wielkiego miasta – Nowej Huty. Lotnisko w Czyżynach znalazło się pomiędzy wielkimi miastami, a właściwie w centrum aglomeracji Krakowa i to na kierunku wschód-zachód.
Niemniej jednak 2 PLM nadal wchodzi w skład WOPL OK. i WL i bezpiecznie wykonuje swoje zadania doskonaląc poziom wyszkolenia.
Z początkiem 60-tych lat lotnisko w Czyżynach staje się bazą nieużywanego już sprzętu latającego i powoli staje się muzeum. Jego teren wielokrotnie jest wykorzystywany dla organizowania pokazów lotniczych dla mieszkańców Krakowa. Sam byłem widzem takich pokazów w 1966r., kiedy zademonstrowano w powietrzu myśliwce Lim-1/2 i skoki spadochronowe.

Rozformowanie 2 PLM w Krakowie-Czyżynach.
2 PLM w Czyżynach zostaje rozformowany, a jego numer i tradycje przejmuje 4 PLM w Goleniowie, który w 1967r. otrzymuje nazwę 2 PLM „Kraków” w Goleniowie.

Opracował Karol Placha-Hetman