21.12.2009r. Kraków
55 Pułk Lotnictwa Transportowego
1963r. – 1967r.
13 Pułk Lotnictwa Transportowego
1967r. – 2000r.
w Balicach.



Godło 13 Pułku Lotnictwa Transportowego. Godło to umieszczano na samolotach. Na brzuchu smoka często widniały cyfry 1, 2 lub 3. Były to numery eskadr.

Godło 13 Pułku Lotnictwa Transportowego.

Historia 
13 PLTr bazujący nieprzerwanie na Lotnisku Balice dla niektórych ludzi o orientacji komunistycznej swoje korzenie wywodzi z 13 Samodzielnego Pułku Lotnictwa Transportowego. Może tak, może nie. Ale aby zachować chronologię historii lotnictwa muszę o nim napisać. 13 Samodzielny Pułk Lotnictwa Transportowego został utworzony jak wszystkie Polskie Jednostki na wschodzie na bazie jednostki Armii Sowieckiej, 713 Pułk Lotnictwa Transportowego 6 Armii Lotniczej sowieckich sił powietrznych.
Oficjalnie został sformowany Rozkazem Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego ( na wschodzie ) Nr 91 z dnia 31.10.1944r. na lotnisku w Jarosławiu. Czyli na terenie Polski, ale nie na Ziemiach Utraconych. Wspomnę, że na Ziemiach Utraconych nie powstała ani jedna jednostka Polska, a sowieci zadbali, aby nasi żołnierze na tym terenie nie walczyli. W kilka dni później 13 SPLTr zostaje przebazowany na lotnisko Mokre koło Zamościa. Dowódcą zostaje major pilot Kozakow ( sowiet ). Cały czas Pułk wykonywał zadania na korzyść jednostek wojsk lądowych I i II Armii Wojska Polskiego. samoloty dostarczały materiały szkoleniowe, artykuły medyczne, uzbrojenie i przewoziły ludność. W grudniu 1944r. według ówczesnego stanu etatowego pułk liczył 55 pilotów, 11 nawigatorów i 52 samoloty typu Po-2. Nie zachowały się żadne wspomnienia pilotów latających w 13 SPLTr, bo wszyscy oni byli sowietami. W 1946r. jednostka została rozwiązana. 

55 PLTr. 1963r.
Na Lotnisku Balice w latach 1955r.-1963r. bazował 2 PLM, który także korzystał z Lotniska Czyżyny-Rakowice. W 1963r., podjęto decyzję o rozformowaniu 2 PLM, a w jego miejsce został powołany do życia nowy 55 Pułk Lotnictwa Transportowego, Rozkaz Nr 040 z dnia 29.04.1963r.. 55 PLTr miał stać się kontynuatorem tradycji 13 Samodzielnego Pułku Lotnictwa Transportowego.

W dniu 8.05.1963r. sformowano dowództwo 55 PLTr w JW. 1616 w składzie;
Dowódca pułkownik pilot Aleksander Milart.
Zastępca dowódcy do spraw politycznych major Jan Madej.
Szef sztabu major Mieczysław Hereda.
Zastępca do spraw zaopatrzenia podpułkownik Kazimierz Srótek.
Zastępca do spraw inżynieryjno technicznych major Edward Ostrowski.
Dowódca dowodzenia dywizjonu lotniczego major Stanisław Gomula.
Do głównych zadań 55 PLTr należało;
Zabezpieczenie manewru lotniskowego pułków lotniczych i związków taktycznych.
Zabezpieczenia szkolenia spadochronowego 6 Dywizji Powietrzno Desantowej.
Wykonywanie lotów na fotografowanie ( aerofoto ).
Wykonywanie lotów dyspozycyjnych polegających na przewozie ładunków na rzecz jednostek Wojska Polskiego.
Przewóz ładunków poza granicę kraju.

Podstawowym sprzętem użytkowanym w 55 PLTr były samoloty typu Lisunow Li-2 oraz Iliuszyn Ił-14. Oba typu przystosowane do desantu skoczków spadochronowych i transportu towarów. Maszyny te pozyskano z innych Polskich jednostek, a przede wszystkim z Warszawy. 
Od 15.05.1963r. do 30.06.1963r. na poligonie ( lotnisku ) w Jaworze odbyło się pierwsze desantowanie skoczków z 6 DPD. 
W dniu 20.10.1963r. jednostka otrzymuje sztandar, który wręcza Dowódca Lotnictwa Operacyjnego generał brygady pilot Franciszek Kamiński.
Pierwszymi nowymi samolotami dostarczonymi na wyposażenie 55 PLTr były samoloty An-2, których masową produkcje rozpoczęto 1961r. w PZL WSK Mielec. W 1965r. Wojsko Polskie posiadało już 42 samoloty typu An-2, z czego ponad 30 sztuk pochodziło z produkcji w Mielcu, a spora ich część trafiła do Balic. Samoloty An-2 wykorzystywano do; małego transportu, jako maszynę łącznikową, do patrolowania, fotogrametrii, desantu spadochronowego.
W kwietniu 1965r. z Oficerskiej Szkoły Lotniczej Dęblin przybyła do 55 PLTr kapitan pilot Bronisława Dudek, jedna z trzech kobiet pilotów w Wojsku Polskim. 
W 1966r. wybrana część personelu latającego została skierowana do ZSRS celem przeszkolenia na nowy typ samolotu transportowego An-12, których nasza armia zakupiła dwa egzemplarze. Antonow An-12 nr 6344307 nb 50 i Antonow An-12 nr 6344308 nb 51. Samolot ten przez wiele lat był największymi samolotami transportowymi eksploatowanym w Polsce ( do 1993r. ). Był odpowiednikiem jankeskiego C-130 Herkules. Jeden z tych samolotów Antonow An-12 nr 6344307 nb 50 został utracony w katastrofie w dniu 13.05.1977r. w Bejrucie, grzebiąc cała załogę. Załoga; dowódca samolotu podpułkownik pilot Henryk Bajer, ( drugi pilot ) podpułkownik pilot Tadeusz Florek, podpułkownik nawigator Jan Kowalik, technik pokładowy podpułkownik Jerzy Grzywalski, technik klucza major Adam Rybak, technik urządzeń desantowych kapitan Janusz Lech, radiotelegrafista chorąży Kazimierz Krupka, NN, NN. Cześć Ich Pamięci!

An-12 nb 50. Balice 1968r.

Zmiana nazwy na 13 PLTr. 1967r.
We wrześniu 1967r. zgodnie z panującą w tym czasie tendencją w Wojsku Polskim, jednostka powróciła do nazwy z okresu II wojny światowej i Rozkazem Ministra Obrony Narodowej Nr 025 dnia 30.09.1967r. otrzymała nazwę 13 Pułk Lotnictwa Transportowego. 
W dniu 13.09.1972r. na lotnisku lądują pierwsze z zakupionych w ZSRS samolotów transportowych An-26, które zakończyły służbę w 2008r.

An-26 nb 1508 Balice. 1995r.

An-26 nb 1407 oraz 1310. Proszę zwrócić uwagę na nową i poprzednią szachownicę. Balice 1995r.

Już od 1970r. w Pułku obowiązuje nowa struktura; 1 Eskadra – samoloty An-26 ( 12 sztuk ). 2 Eskadra – samoloty An-2. 3 Eskadra – samoloty Ił-14 ( maksymalnie 17 sztuk ) i An-12 ( 2 sztuki ). W tym okresie wycofano ze służby pozostałe samoloty Li-2 i część Ił-14. Niektóre samoloty Ił-14 przystosowano do wykonywania zadań fotogrametrycznych. 
W okresie od 23.01.1979r. do 25.01.1979r. po trzęsieniu ziemi w Jugosławii samoloty Pułku przewiozły ponad 100 000 kg lekarstw, odzieży i namiotów.
Od lipca 1979r. 2 Eskadra rozpoczęła stały dyżur w Krajowym Systemie Ratownictwa Medycznego.
W 1980r. 13 PLTr rozpoczyna współprace z Narodowym Bankiem Polskim przewożąc pieniądze z centrali w Warszawie do kilku miast w Polsce.
W 1982r. samoloty An-26 brały udział w ćwiczeniach pod kryptonimem Tarcza-82 na terenie Bułgarii.
Od 1985r. 13 PLTr bierze udział w Akcji Serce na rzecz Kliniki Kardiologicznej w Zabrzu transportując narządy do przeszczepu kierowanej przez profesora Zbigniewa Raligę. Nieodżałowanego, doskonałego lekarza, Ministra Zdrowia i patrioty. W 1985r. profesor ( wówczas docent doktor ) Zbigniew Religa zwrócił się do Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z prośbą o pomoc w dostarczeniu serca, dla chorego, który oczekiwał na transplantacje w Zabrzu. Narząd miano pobrać od zmarłego pacjenta w Szczecinie i tylko droga powietrzna dawała szansę powodzenia. Wojsko przyszło w tym momencie z pomocą. Sztab Generalny Wojska Polskiego wydał Wojskom Lotniczym polecenie jak najszybszego transportu serca z lotniska w Goleniowie do Katowic. Udało się, a współpraca klinik medycznych z Polskim Lotnictwem Transportowym trwa nadal ( 2009r. ). W ogóle jest to temat na doskonały artykuł, a nawet książkę.

Docent doktor Zbigniew Religa z zespołem na pokładzie An-26. 1985r.

W 1999r. Rzeczypospolita wstępuje do NATO. Dlatego załogi z 13 PLTr rozpoczynają udział w ćwiczeniach Allied Harbour i Eagle Eye 1999. Jako pierwsza w bazie NATO w Neapolu wylądowała załoga majora pilota Jarosława Budzyńskiego, samolotem An-26.
13 PLTr zostaje rozformowany 31.12.2000r. na mocy Rozkazu Ministra Obrony Narodowej Nr PF 24 z dnia 3.10.2000r., a w dniu 1.01.2001r. powstaje 13 Eskadra Lotnictwa Transportowego i 8 Baza Lotnicza.

Dowódca 13 PLTr;
Pułkownik pilota Aleksander Milart 4.06.1963r. – 7.12.1973r.
Pułkownik pilot Henryk Rzemienicki 8.12.1973r. – 2.09.1980r.
Podpułkownik dyplomowany pilot Henryk Boroń 3.09.1980r. – 6.05.1982r.
Pułkownik pilot Julian Grzegorczyk 7.05.1982r. – 7.01.1985r.
Podpułkownik dyplomowany pilot Piotr Biliński 8.01.1985r. – 6.11.1986r.
Podpułkownik dyplomowany pilot Zdzisław Domański 7.11.1986r. – 8.06.1989r.
Pułkownik dyplomowany pilot Zbigniew Herc 9.06.1989r. – 8.01.1994r.
Podpułkownik dyplomowany pilot Janusz Szpechciński 9.01.1994r. – 27.05.1997r.
Pułkownik dyplomowany pilot Józef Kurczap 28.05.1997r. – 30.07.1999r.
Pułkownik dyplomowany pilot Tomasz Drewniak 31.07.1999r. – 31.12.2000r.

Opracował Karol Placha Hetman