103 Pułk Lotniczy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie 1944r. – 1965r. – 2000r.

Kraków 20.03.2014r.

103 Pułk Lotniczy

Ministerstwa Spraw Wewnętrznych

w Warszawie

1944r. –  1965r. – 2000r.

 

Historia

Godła; 103 Pułku MSW i Wojsk Nadwiślańskich

 

Historia

Nie sposób wyjaśnić istnienia w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) specjalnych jednostek, o typowej formacji wojskowej, które nie były w strukturach Wojska Polskiego, bez dokładnego przedstawienia historii i to od 1944r..

Aby zaprowadzić w Polsce porządek na wzór sowiecki i pod wpływami państwa moskiewskiego należało się do tego dobrze przygotować. Ogólny zarys powstał już w 1943r.. Jesienią 1944r., po upadku Powstania Warszawskiego i fiasku rozmów Stanisława Mikołajczyka ze stalinem w moskiwie, kreml zdecydował o zaostrzeniu polityki PKWN na terenach zajętych przez sołdatów. (Praktycznie do linii Wisły).  Wtedy to zapadły decyzje o utworzeniu Wojsk Wewnętrznych, jako specjalnej formacji wojskowej działającej w ramach resortu bezpieczeństwa publicznego PKWN. Bazą do utworzenia nowego rodzaju wojsk był Samodzielny Batalion Szturmowy, sformowany 18.10.1943r., który w dniu 21.03.1944r. został przekształcony w Polski Samodzielny Batalion Specjalny. Była to pierwsza jednostka Wojsk Wewnętrznych. Batalion podlegał bezpośrednio wydziałowi krajowemu Związku Patriotów Polskich. W 1944r. był on podporządkowany Centralnemu Biuru Komunistów Polskich, a następnie przejściowo Polskiemu Sztabowi Partyzanckiemu. W dniu 20.10.1944r. w skład batalionu włączono Samodzielny Batalion Ochrony Jeńców Wojennych. Oba bataliony dały początek 1 Brygadzie Wojsk Wewnętrznych. W późniejszym okresie powstały dwie kolejne brygady, noszące numery 2 i 3.

Zadaniem brygad była zbrojna likwidacja wszelkich struktur i organizacji Polskiego Państwa Podziemnego.

W czasie, kiedy cała przedwojenna Polska była już uwolniona od germańców, w dniu 26.03.1945r. Rząd Tymczasowy podjął uchwałę o powołaniu KBW, czyli Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego. Uchwała nakazywała ministrowi bezpieczeństwa publicznego Stanisławowi Radkiewiczowi w terminie do dnia 1.05.1945r. sformować Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wyznaczonej daty nie udało się dotrzymać, ze względu na liczne dezercje żołnierzy z nowo formowanych jednostek KBW. Tylko w okresie kwiecień-maj 1945r. zdezerterowało ok. 800 żołnierzy. W dniu 23.04.1945r. zdezerterował prawie cały 2 Samodzielny Batalion Operacyjny Wojsk Wewnętrznych z Lubaczowa, a w dniu 27.04.1945r.,  2 Batalion 1 Brygady Wojsk Wewnętrznych z Sokołowa Górnego. W dniu 1.05.1945r. zdezerterował Samodzielny Batalion Operacyjny 3 Brygady Wojsk Wewnętrznych z Biłgoraja.

W obliczu zaistniałej sytuacji Rząd Tymczasowy w dniu 24.05.1945r., polecił sformowanie korpusu ministrowi obrony narodowej. Ze składu Wojska Polskiego wydzielono 4 Dywizję Piechoty, jako podstawę do organizacji KBW. Na czele KBW stanął dotychczasowy dowódca 4 DP gen. Bolesław Kieniewicz. Bazę do formowania KBW, oprócz 4DP, stanowiły: dowództwo korpusu, dwie brygady zaporowe, dziesięć pułków kawalerii, pięć samodzielnych batalionów ochrony, samodzielny batalion łączności, i inne jednostki będące we wstępnej fazie organizacji. Komuniści mogli sobie na to pozwolić, bo jeszcze przed kapitulacją germańców, Polskim jednostkom, tworzonym na wschodzie, rozkazano powrót do kraju. Proces powstawania KBW trwał do 22.08.1945r., czyli do czasu przekazania go przez resort obrony narodowej do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP). W z końcem 1945r. KBW liczył 29 000 żołnierzy, w 1950r. – 41 000, a w 1956r. – 25 000, a w 1961r. – 25 500.

Między wrześniem, a październikiem 1945r. dokonano kolejnej reorganizacji. Powołano między innymi w każdym wojewódzkie Wojska Bezpieczeństwa Wewnętrznego, które były organami dowodzenia wojskami KBW w skali terytorialnej. Powołano również jednostki operacyjne podzielone na bataliony, znajdujące się w każdym wojewódzkie. W tym czasie utworzono także specjalne ośrodki i jednostki; Szkołę Oficerską KBW, Pułki Zmotoryzowane, Eskadrę Łączności i Lotnictwa, Prokuraturę i Sądy KBW. Pozwoliło to na zintensyfikowanie działalności Korpusu i podległych mu jednostek na terenie całego kraju. Taka struktura organizacyjna jednostek KBW zapewniała daleką samodzielność w kierowaniu jednostkami, umożliwiając tym samym skuteczniejszą walkę z podziemiem oraz realizowanie zadań ochronno-konwojowych.

 

1946r.

Od początku 1946r. odziały KBW działały już systematycznie i na szeroką skalę. Urządzano obławy, prowokacje, zatrzymania, przeszukania. Wszystko to realizowano pod kierownictwem aparatu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego. Oddziały KBW ochraniały lokującej się na terenie wyzwolonej Polski organy władzy ludowej. Wojska KBW zabezpieczały także ochronę ważniejszych obiektów przemysłowych i szlaków komunikacyjnych.
Od marca 1946r. terenowe jednostki KBW wraz z UB (urząd bezpieczeństwa), MO (milicja obywatelska), ORMO (ochotnicza rezerwa milicji obywatelskiej) podporządkowane były wojewódzkim komisjom bezpieczeństwa, podległym Państwowej Komisji Bezpieczeństwa.

KBW powołano do walki z podziemiem antykomunistycznym w skład, którego wchodziła Armia Krajowa, WiN i inne Polskie organizacje podziemia zbrojnego. KBW walczyły także z ukraińskimi oddziałami UPA i OUN oraz germańskim werwolf. Oddziały KBW prowadziły pacyfikacje wsi, które  wspierały podziemne oddziały antykomunistyczne. Wspomagały fałszowanie referendum z 1946r.. Ochraniały wybory do Sejmu Ustawodawczego w 1947r.. Prowadziły akcje propagandowo-dezinformacyjną w celu skompromitowania Polskiego Stronnictwa Ludowego. Oddziały KBW w okresie marzec 1945r. – kwiecień 1947r. zabiły około 2 000 żołnierzy AK i innych oddziałów antykomunistycznych. Raniły 301 osób, wzięły do niewoli 12 200 osób, aresztowały około 300 osób sprzyjających podziemiu. Oskarżono i postawiono przed sądem dalszych 13 000 osób. Straty KBW to około 500 żołnierzy.

 

1947r.

W 1947r. oddziały KBW szczyciły się akcją militarno-przesiedleńczą w Bieszczadach; akcja Wisła.

Oddziały KBW prowadziły obozy przymusowej pracy, odosobnienia i internowanych.

Zasadniczym obszarem walk wojsk KBW były tereny wiejskie, głównie w południowo-wschodnich rejonach kraju, a szczególnie w województwach białostockim, warszawskim, lubelskim i krakowskim. Do zimy 1947r. KBW, jako podstawowa militarna siła pierwszego rzutu, wsparta jednostkami organów bezpieczeństwa, doprowadziła do rozbicia takich dużych zgrupowań typu partyzanckiego jak „Burego” – Kwiecień 1946r, „Orlika” – Czerwiec 1946r, „Bartka” – jesień 1946r. Od wiosny 1947r. wojska KBW nasiliły swą działalność wobec oddziałów UPA, zarówno w ramach operacji „Wisła” Kwiecień-Lipiec 1947r, jak i podczas ostatecznego oczyszczania południowo-wschodnich obszarów kraju z niedobitków UPA. W tym właśnie czasie działania KBW były ściśle koordynowane przez Wojewódzkie Komitety Bezpieczeństwa Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, Milicji, jednostek MON. Na szczeblu centralnym najważniejszymi akcjami przeciwko podziemiu poakowskiemu kierowała Państwowa Komisja Bezpieczeństwa, której przewodniczył Naczelny Dowódca Wojska Polskiego marszałek Michał Rola-Żymierski.

 

1948r.

Już z końcem 1947r. oddziały KBW wyspecjalizowało się w zwalczaniu pozostałości podziemia zbrojnego, organizowaniu i pełnieniu służby ochronno-konwojowej. Pierwszoplanowym celem była całkowita likwidacja zbrojnego podziemia. Trwało to jednak aż do 1948 roku, choć w późniejszym okresie wciąż działały małe lokalne grupy antykomunistyczne. W późniejszym okresie każdego podziemia i sprzeciwu wobec władzy ludowej.

Działania KBW ewoluowały. Stosowano nowe metody; głęboka inwigilacja, rozpoznanie, zasadzki, prowokacje i pościgi. Wiele tych akcji zakończyło się fiaskiem KBW. Dlatego KBW łączyło swoje wysiłki z Milicją Obywatelską, Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego i jednostkami Wojska Polskiego. Szczególnie źle układała się współpraca z jednostkami Wojska Polskiego, z uwagi na sympatyzowanie żołnierzy służby zasadniczej z podziemiem.

 

1949r.

Do 1949r. aparatowi ucisku komunistycznego udało się zlikwidować główne struktury Podziemia Niepodległościowego. Jednak walka przeciw nowym formom działania antykomunistycznego stawała się coraz bardziej trudna. Karabin już nie wystarczał. Podziemie pozbawione struktur wbrew pozorom pozostawało bardzo silne, a to z uwagi na skupienie się wokół Kościoła Katolickiego. Dlatego władza rozważała redukcję ilościową oddziałów KBW. Tak się nie stało, gdyż komuniści z górnych szczebli KBW nic innego nie potrafili i w cywilu by zginęli. Dlatego dla ratowania twarzy KBW ich oddziały zaczynają brać udział w usuwaniu klęsk żywiołowych, walkach z dużymi pożarami, budową dróg (np. Bieszczady), budowie szkół i innych.

 

1954r.

Do 1954r. KBW podlegał ministrowi bezpieczeństwa publicznego, a następnie ministrowi spraw wewnętrznych. W 1955r. oddziały KBW wzięły udział w akcji antybalonowej, kiedy to nad Polską zrzucano ulotki, z inicjatywy Radia Wolna Europa. W 1956r. oddziały KBW pacyfikowały Powstanie Poznańskie.

 

1961r.

Stan KBW na 29.09.1961r.

  • Dowództwo i sztab
  • Zarząd Polityczny
  • Szefostwa: Służby Samochodowej, Artylerii i Broni Pancernej, Służby Chemicznej, Wojsk inżynieryjnych
  • Pododdziały zabezpieczenia: batalion łączności (Warszawa), kompania łączności radioliniowej, kompania samochodowa, kompania ochrony, magazyn rezerw.
  • Eskadra Lotnictwa Łącznikowo-Transportowego (Lotnisko Bemowo)
  • Brygada Nadwiślańska Ochrony Rządu (Warszawa)
  • 1 Mazowiecka Brygada KBW (Góra Kalwaria)
  • 2 Podlaska Brygada KBW (Białystok)
  • 5 Brygada KBW Ziemi Krakowskiej (Kraków, Wadowice. Przywłaszczyli sobie chlubne dzieje Podhalańczyków. Szczycili się zlikwidowaniem oddziału majora Józefa Kurasia „Ogień”)
  • 3 Pułk KBW (Lublin)
  • 6 Pułk KBW (Katowice)
  • 7 Pułk KBW
  • 10 Wielkopolski Pułk KBW (Poznań)
  • 11 Dolnośląski Pułk KBW (Wrocław Jelenia Góra)
  • 12 Pułk KBW Ziemi Szczecińskiej (Szczecin)
  • 13 Kaszubski Pułk KBW (Gdańsk)
  • 15 Pułk KBW Ziemi Opolskiej (Prudnik Opole)
  • 9 Pomorski Pułk Pontonowo-Mostowy (Bydgoszcz)
  • 10 batalion pontonowo-mostowy (Rawicz)
  • 12 batalion pontonowo-mostowy (Szczecin)
  • 16 batalion pontonowo-mostowy (Koszalin)
  • 1 batalion inżynieryjny (Warszawa)
  • 2 batalion inżynieryjny (Grajewo)
  • 4 batalion inżynieryjny (Rzeszów)
  • 6 batalion inżynieryjny (Lubliniec)
  • 11 batalion inżynieryjny (Jelenia Góra)
  • szkolny pułk samochodowy (Łódź)
  • pułk skadrowany
  • lekki pułk pancerny
  • Służba Przeciwpożarowa (Poznań)
  • Służba Przeciwpożarowa (Szczecin)
  • Służba Przeciwpożarowa (Kraków)
  • Służba Przeciwpożarowa (Bydgoszcz)
  • Szkoły KBW; Szkoła Oficerska KBW (Gdańsk lata 1954-55, Czerwieńsk k. Zielonej Góry lata 1955-56), Ośrodek Szkolenia (Legnica, prowadzony przez sowietów), Szkoła Podoficerów Łączności (Prudnik), Ośrodek Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych KBW (Pułtusk).

 

Żołnierze KBW mundur wyjściowy mieli w kolorze zielonym (khaki). Czapki zielone, okrągłe z granatowym otokiem. Strój ten obowiązywał także w wojskach MSW.

 

1965r.

Kierownictwo PZPR zdecydowało, że w Polsce nastąpiła już stabilizacja ustroju socjalistycznego. Zbrojne podziemie zostało całkowicie zlikwidowane. Dodatkowo sytuacja gospodarcza nie ulegała poprawie. Szukając oszczędności postanowiono zlikwidować KBW. Choć w rzeczywistości nastąpiło tylko przeformowanie.

Zgodnie z zarządzeniem premiera z dnia 24.06.1965r. KBW przeformowano w Wojska Obrony Wewnętrznej i zaczęły pełnić służbę w ramach systemu Obrony Terytorialnej Kraju. W rzeczywistości zostały przekazane pod ministerstwo obrony narodowej. Część byłych jednostek KBW włączono w skład nowo powstałych Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSW (ministerstwa spraw wewnętrznych).

 

1966r.

Od 1966r. funkcjonowały Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. (w okresie 1997r.-2002r., jako Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji). Kontynuowały one działalność KBW. W 2002r. zostały rozformowane.

Jednostki Nadwiślańskie były rozlokowane w kilku częściach kraju (Bieszczady, Śląsk, Warmia). W Warszawie przy ul. Podchorążych 38 (m.in. Dowództwo Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych, Jednostka Wojskowa nr 2610).

 

Skład Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych;

  • Dowództwo Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych - Warszawa
  • 1 Warszawska Brygada Zmotoryzowana (JW 2610) - Warszawa
  • 6 Brygada Zmotoryzowana - Katowice
  • 20 Brygada Łączności Ziemi Kieleckiej (JW 3417) - Kielce - podporządkowana od 1.01.1992r.
  • 1 Mazowiecki Pułk Ochrony (JW 4829) – Góra Kalwaria - podporządkowany od 1.01.1992r.
  • 4 Bieszczadzki Pułk Zmotoryzowany (4 Pułk Ochrony); (JW 2667) - Sanok
  • 14 Mazurski Pułk Ochrony (JW 2839) - Olsztyn - podporządkowany od 1.01.1992r.
  • 2 Pułk Zabezpieczenia (od 01.01.1993) (JW 3466) - Czerwony Bór - poprzednio batalion zabezpieczenia - podporządkowany NJW od 1.01.1992r.
  • 3 Pułk Zabezpieczenia Inżynieryjnego (JW 2621) - Legionowo, Piaseczno i Warszawa-Szczęśliwice, potem od 1994r. Warszawa-Bemowo
  • 7 Pułk Łączności (JW 1060) - Emów k. Warszawy
  • 7 Pułk Dowodzenia (JW 2909) - Emów k. Warszawy - sformowany na bazie 7 pł, obecnie Centralny Ośrodek Szkolenia Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
  • 103 Pułk Lotnictwa Łącznikowego (JW 1159) - Warszawa-Bemowo ul. Kocjana 3
  • Oddział Zabezpieczenia Obiektów Specjalnych (Oddział Zabezpieczenia Stanowisk Kierowania WOW)- Warszawa - podporządkowany od 1.01.1992r.
  • Ośrodek Szkolenia Poligonowego (JW 2501) - Raducz
  • Centralny Ośrodek Szkolenia NJW (JW 1492)- Katowice potem Raducz
  • Samodzielny Oddział Żandarmerii Wojskowej Nadwiślańskich Jednostek MSW - Emów, następnie Warszawa (JW 2780)
  • 112 Batalion Zabezpieczenia (JW 1076) - Linin - podporządkowany od 1.01.1992r.
  • Składnica Techniczno-Materiałowa (JW 2804) - Linin
  • Samodzielna Stacja Naprawcza - Warszawa-Bemowo
  • Centrum Radiowe (JW 2861) - Warszawa
  • Centralna Składnica Amunicji (JW 1774) - Stara Wieś
  • 9 Samodzielny Batalion Zaopatrzenia i Obsługi Dowództwa NJW MSW (JW 2102) - Warszawa
  • 7 Samodzielny Batalion Inżynieryjny (JW 1917) - Warszawa, ul. Kocjana 3

 

1981r.

W okresie stanu wojennego w Polsce jednostki MSW razem z ZOMO (zmilitaryzowane oddziały milicji obywatelskiej) były zbrojnym ramieniem generała Wojciecha Jaruzelskiego. Zostały wykorzystane do przejęcia obiektów RTV w ramach operacji Azalia.

 

1995r.

Od 1995r. jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przejęły zadania ochrony obiektów rządowych i placówek dyplomatycznych. W jej skład wchodziły pododdziały ochrony, antyterrorystyczne, łączności, jak również pułk lotnictwa transportowego.

 

2002r.

Wojska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zostały rozwiązane. Część ich zadań przejęło Biuro Ochrony Rządu (BOR).

 

Eskadry Lotnictwa Transportowo-Łącznikowego MSW

103 Pułk Lotniczy MSW

103 Pułk Lotniczy (JW 1159) - Warszawa-Bemowo (ul. Kocjana 3) i Bielany (Wrzeciono, ul. Marymoncka).

Lotnisko Bemowo, jak żadne inne w kraju, było i jest silnie związane z szeroko rozumianym wewnętrznym porządkiem publicznym. Lotnicze jednostki podległe administracji publicznej tutaj stacjonowały i stacjonują. Od samego początku bazowała tu jednostka lotnicza podległa pod Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jednostka ta dysponowała samolotami transportowymi Li-2, Po-2.

Li-2 rejestracja HA-LIX węgierski nad muzeum-lotniskiem Czyżyny. 30.06.2007r. Zdjęcie Karol Placha Hetman.

Li-2 nr 18439102 nb 027 Czyżyny 2007r. Zdjęcie Karol Placha Hetman.

 

Z całą pewnością, samoloty Li-2 były wykorzystywane przez Eskadrę KBW. Z dużym prawdopodobieństwem KBW wykorzystywał także samoloty DC-3. W 1946r. dla PLL LOT zakupiono 9 samolotów DC-3. Samoloty te służyły do przewozu państwowych przesyłek, ważnych osób z aparatu komunistycznego, jak również specjalnych więźniów, jak np.; Kardynał Stefan Wyszyński.

Samolot Po-2 Nb 4 Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny 2009r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Samolot Po-2 to ten samolot który pomógł komunistom utrwalić władzę w PRL.

 

W 1950r. przyjęła na stan pierwsze samoloty Ił-12.

Jedno z nielicznych zdjęć woskowych Ił-12. Zdjęcie LAC

Samolot transportowyIł-12 był następcą samolotu Li-2. W 1949r. Polska zakupiła pierwsze 5 maszyn Ił-12. W 1950r. zakupiono dla wojska dwa samoloty; jeden Ił-12 B nb 002 z przeznaczeniem do przewozu ważnych osobistości, ewentualnie ładunku i jeden Ił-12 D nb 001 transportowo-desantowy. Ta maszyna została przeznaczona dla KBW.


Samolot Ił-14 Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny. 2009r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Samolot Ił-14 jest następcą maszyny Ił-12. Samoloty Ił-14 były wykorzystywane przez PLL LOT, 36 SPLT oraz 103 Pułk Lotnictwa MSW. Pierwsze maszyny trafiły do Polski w 1955r.. Były one produkcji sowieckiej, NRD i Czechosłowackiej.

 

Lotnisko Bemowo było bardzo ważne, dla realizacji zadań stałych i doraźnych wykonywanych przez KBW. Wymagających użycia samolotów i śmigłowców. Obecnie, trudno jest ustalić, które samoloty i śmigłowce na stałe bazowały na Lotnisku Bemowo w ramach Eskadry Lotnictwa Transportowo-Łącznikowego MSW, a później 103 Pułku Lotniczego. Jednym z problemów była wymiana sprzętu z 36 SPLT z Okęcia, a także z innych jednostek lotniczych rozrzuconych po kraju.

Na pewno, na Lotnisku Bemowo bazowały pierwsze sprowadzone do Polski śmigłowce Mi-1, a następnie Mi-4. Znany jest fakt wykorzystania śmigłowców w zadaniu milicyjnym z 1965r., kiedy to po raz pierwszy zostały poderwane w powietrze dwa śmigłowce Mi-4 i dwa śmigłowce SM-1 Eskadry Lotnictwa Transportowo-Łącznikowego MSW, w celu poszukiwania zbiegłych z więzienia w Krośnie przestępców. Niezależnie od prowadzonych poszukiwań, wzdłuż prawdopodobnej trasy ucieczki skazanych, rozrzucano ulotki z komunikatem milicyjnym. Fakt ten podawany jest jako pierwsze operacyjne użycie śmigłowców podległych MSW.

Do produkcji śmigłowca Mi-1 w Polsce w WSK Świdnik przygotowywano się od 1954r.. Śmigłowiec otrzymał oznaczenie SM-1. Pierwsze maszyny oblatano w 1956r.. Również w tym roku śmigłowce Mi-1/SM-1 trafiły na wyposażenie wojska. W KBW używano głównie wersji łącznikowo-pasażerskiej. W 60-latach relacje radiowe, opasujące kolarski wyścig Pokoju, przeprowadzano właśnie z pokładu śmigłowca SM-1.

Śmigłowiec PZL Świdnik SM-1 Muzeum Lotnictwa Polskiego 2008r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

 

W 1958r. na stan Polskiego Lotnictwa Wojskowego przyjęto śmigłowce Mi-4. Pierwszy publiczny pokaz tych maszyn odbył się w Warszawie nad stadionem 10-lecia z okazji Dni Lotnictwa i Centralnych Dożynek.

Śmigłowiec Mi-4 Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny 2009r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

 

W 1961r. Eskadra Lotnictwa KBW przyjęła na stan śmigłowiec SM-2, który jest wersją rozwojową SM-1. W powiększonej kabinie znalazło się miejsce dla 5 osób. Zasięg z dodatkowym zbiornikiem paliwa wyniósł 500 km.

Śmigłowiec PZL Świdnik SM-2 Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny 2008r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

 

1965r.

Około 1965r. Eskadra Lotnictwa Transportowo-Łącznikowego MSW została przekształcona w 103 Pułk Lotnictwa Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSW.

Nastąpił wówczas nowy podział sprzętu pomiędzy 36 SPLT i 103 Pułkiem MSW. 36 SPLT miał na stanie wyłącznie samoloty, natomiast 103 Pułk MSW przejął na stan wyłącznie śmigłowce. Uzupełniono ich ilość poprzez doposażono między innymi w śmigłowce Mi-2. Mi-2 jest śmigłowcem konstrukcji sowieckiej, jednak na terenie państwa moskiewskiego jego produkcji seryjnej nie prowadzono. W styczniu 1964r. podpisano porozumienie pomiędzy Polska, a CCCP i w 1965r. pierwsze Mi-2 zjechały z taśmy produkcyjnej PZL Świdnik. W 1966r. Mi-2 trafiły na wyposażenie 103 Pułku.

Śmigłowiec PZL Świdnik Mi-2 Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny 2008r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

Śmigłowiec PZL Świdnik Mi-2 nb 5338 Radom 2007r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

 

Przybywało zadań wykonywanych na rzecz resortu spraw wewnętrznych. Nie rozróżniano wówczas zadań na milicyjne i wewnętrzne.

Wielu pamięta, jak w 70-tych latach XX wieku słynny wyścig kolarski „Wyścig Pokoju” był relacjonowany na żywo z pokładu śmigłowca Mi-2. Jednak nieliczni wiedzą, że powstanie takiej odmiany wojskowej śmigłowca narodziło się z myślą o rozpoznaniu powietrznym przeciwnika. Początkowo przy pomocy kamery filmowej, a następnie z transmisją on-line, do punktu dowodzenia. Komunistyczna władza szybko dostrzegła, możliwość wykorzystania tej techniki  dla pacyfikowania strajków, buntów, pochodów i tym podobnych „wrogich” akcji. Relacje z „Wyścigu Pokoju” były tylko epizodem, ku uciesze gawiedzi.

W 1968r. Wojsko Polskie przyjmuje na stan śmigłowce typu Mi-8. Początkowo wykorzystywano je jako środek transportu, lecz wkrótce (z uwagi na duży udźwig) wykonywały zadania jako latające dźwigi. Od 1977r. 103 Pułk Lotniczy MSW przyjmuje na stan śmigłowce Mi-8. Było ich 21 egzemplarzy, większość w wersji Mi-8 T. Były także odmiany Mi-8 salonka (dyspozycyjne). W dniach 2-10.06.1979r. z pierwszą pielgrzymką do Polski przybył Papież Jan Paweł II. W związku z tym kilka (4-6) śmigłowców Mi-8 przemalowano na biało i umieszczono na nich symbole PLL LOT, choć maszyny nadal miały wojskowe numery burtowe. Tymi śmigłowcami Jan Paweł II odbywał podróże między poszczególnymi miastami (miejscami) pielgrzymkowymi. Załogami śmigłowców byli piloci ze 103 Pułku MSW. Podobnie było podczas kolejnych pielgrzymek Świętego Jana Pawła II do Polski.

W 1989r. 103 Pułk Lotniczy MSW przyjmuje na stan cztery śmigłowce Mi-17. Mi-17 to rozwojowa wersja śmigłowca Mi-8.

 

Śmigłowiec Mi-8 salonka nb 627 którym podróżował Papież Jan Paweł II w 1979r. Zdjęcie LAC

Renowacja Papieskiego śmigłowca Mi-8 w Muzeum Lotnictwa Polskiego Czyżyny 2014r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

 

W 1991r. 103 Pułk Lotniczy MSW był jednostką bardzo silną. Dysponował 39 śmigłowcami;

  • 15 Mi-8 T,
  • 3 Mi-8 S,
  • 4 Mi-17,
  • 12 Mi-2,
  • 4 W-3 Sokół,
  • 2 Bell 206,

 

Do 1995r. 103 Pułk Lotniczy MSW samodzielnie zabezpieczał całą działalność lotniczą w resorcie, wykonując w pełnym zakresie również zadania policyjne. Od 1995r. zaczęły powstawać lokalne ośrodki lotnicze Policji w Krakowie i Poznaniu. W 2000r. 103 Pułk Lotniczy MSW został rozformowany. Jego sprzęt rozdysponowano do jednostek wojsk lądowych i policji, która przejęła aż 11 maszyn. Lotnictwo policji uroczyście swoją działalność zainaugurowało w dniu 9.05.2001r.. Siedzibą Wydziału Lotniczego ZL KGP w Warszawie pozostało Lotnisko Bemowo. Tutaj na stałe bazowały; 3 śmigłowce Mi-8, dwa śmigłowce W-3 Sokół i jeden Bell-206.

Śmigłowiec W-3 nb 0818 wersji uzbrojonej. Radom 2007r. Zdjęcie Karol Placha Hetman

 

Opracował Karol Placha Hetman